III SA/Wr 102/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj (sprawozdawca), , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oraz zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę w całości. Starosta W. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r. poz. 489 z późn. zm., zwanej dalej: "Upoua"; "ustawa") oraz art. 104 i art 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku Burmistrza B. z dnia [...] października 2017 r. orzekł o zatrzymaniu uznanemu za dłużnika alimentacyjnego J. K. (dalej jako: "skarżący") prawa jazdy kat. B nr [...] wydanego przez Starostę W. w dniu [...] marca 2005 r., oraz zobowiązał wyżej wymienionego do zwrotu dokumentu prawa jazdy do Starostwa Powiatowego w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że działająca z upoważnienia Burmistrza Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., złożyła do Starosty W. wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 5 ust. 5 Upoua, starosta zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W złożonym odwołaniu skarżący podniósł, że jako dłużnik alimentacyjny nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 5 ustawy. Wyjaśnił, że ze względu na podjętą pracę nie zawsze mógł stawiać się na wezwania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Przyznał, że ma zaległości alimentacyjne, wynikające z braku możliwości podjęcia stałej pracy zarobkowej. Jednak od wiosny bieżącego roku podjął pracę na umowę zlecenie i regularnie wpłaca możliwe dla niego kwoty alimentów na konto Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. Na dowód tych twierdzeń dołączył do odwołania potwierdzenie dokonanych przelewów. Jednocześnie zobowiązał się wpłacać kolejne kwoty z dodatkowych, możliwych źródeł zarobków, aby zaspokoić co najmniej połowę zasądzonej na rzecz wierzyciela kwoty. Zaznaczył także, że poszukuje stałej i lepiej płatnej pracy, by móc spłacać na bieżąco całą kwotę alimentów i choć częściowo regulować zaległości. Końcowo dodał, że pozbawienie go prawa jazdy jeszcze bardziej skomplikuje i utrudni mu znalezienie odpowiedniej pracy, np. w zawodzie kierowcy oraz utrudni dojazd do miejsca zatrudnienia. Po rozpoznaniu odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO" albo "Kolegium"), utrzymało w mocy decyzję Starosty W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Stosownie natomiast do przepisu art. 5 ust. 5 Upoua na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium zaznaczyło, że w świetle kategorycznego brzmienia przywołanych przepisów ustawy nie ma wątpliwości, że wskazane w nich czynności właściwych organów mają charakter bezwzględnie wiążący i w żadnej mierze nie są poddane uznaniowości tych organów. Przepisy te nie dają także organom możliwości uwzględnienia jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na decyzję w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Jeśli zatem właściwy starosta otrzyma od organu właściwego dłużnika wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zobowiązany jest - stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy - wydać decyzję o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wskazało, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanek, od wystąpienia których organ może uzależnić rozstrzygniecie dotyczące zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W szczególności okoliczności takiej nie stanowią możliwe utrudnienia w znalezieniu pracy lub dojeździe do pracy, jakie spowoduje zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Nie może zostać również uwzględniony podstawowy argument, na który powołuje się skarżący, a mianowicie dokonanie przez niego spłaty części zadłużenia z tytułu zasądzonych świadczeń alimentacyjnych oraz deklaracja o zamiarze podjęcia stałej, lepiej płatnej pracy, która pozwoli regulować na bieżąco zobowiązania alimentacyjne i spłacać zadłużenie z tego tytułu. W tym kontekście SKO wyjaśniło, że stosownie do art. 5 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Zatem organ pierwszej instancji nie może uchylić decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, dopóki nie otrzyma wniosku Burmistrza B. o uchylenie tej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3a Upoua, poprzez nieuwzględnienie, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jako osoba bezrobotna, bez stałej pracy zarobkowej, nie był w stanie na bieżąco płacić ustalonych kwot. Ale od momentu znalezienia pracy regularnie poprzez zakład zatrudniający, odprowadza na wskazane konto bankowe 50% zasądzonych kwot, co udokumentował w załączonych dowodach - przelewach. Dodatkowo zobowiązał się do wyrównania zaległości w razie większych wpływów pieniężnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017, poz. 2188 j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369, zwanej dalej – p.p.s.a.) Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.) W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b Upoua. Zgodnie z art. 5 ust. 3b pkt 2 tej ustawy organ właściwego dłużnika po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienia do kierowania pojazdami i po uzyskaniu waloru ostateczności decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych – ma obowiązek skierowania wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Z kolei art. 5 ust. 5 ustawy stanowi, iż na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Należy także wskazać, że przepis art. 5 ust. 3b ustawy, wprowadzony do ustawy na mocy nowelizacji z dnia 19 sierpnia 2011 r. był przedmiotem badania pod kątem zgodności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt K 23/10 orzekł o zgodności tego unormowania z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej. Z powołanych przepisów wynika, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy tylko wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Drugą przesłanką jest wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy jest decyzją o charakterze związanym, co oznacza, że organ wydając decyzję na podstawie ww. przepisu nie ma żadnej możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy, jak tylko wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Tym samym starosta nie może samodzielnie badać i kwestionować okoliczności uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ponieważ jest on związany ostateczną decyzją o uznaniu skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Innymi słowy, jedynymi przesłankami, podlegającymi badaniu w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie powołanego przepisu, jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz czy wniosek o zatrzymanie prawa jazdy pochodzi od organu dłużnika. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może natomiast ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego. Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I OSK 287/15 oraz sygn. akt I OSK 3063/14 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzupełniająco wyjaśnić należy, iż w świetle art. 5 ust. 6 Upoua uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie, tj: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Z powyższego wynika, iż również uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy może nastąpić jedynie na wniosek organu właściwego dłużnika. Starosta nie ma w tym zakresie kompetencji do wydania takiej decyzji z urzędu lub na wniosek dłużnika. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż z akt sprawy wynika, że Burmistrz - pismem z dnia [...] października 2017 r. zwrócił się do Starosty W. z wnioskiem o zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego - skarżącego, załączając odpis decyzji Burmistrza B. z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaistniały wyżej opisane przesłanki ustawowe do wydania decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Odnosząc się od zarzutu naruszenia art. 5 ust. 3a ustawy, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania nie była decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, lecz wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, decyzja o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Wobec tego podniesiona w skardze okoliczność o podjęciu przez skarżącego pracy i regularnym odprowadzaniu 50% zasądzonych kwot, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracji naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.