III SA/Wr 1025/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie skarżąca A. z siedzibą w B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że po utraceniu zadania zleconego z zakresu pomocy społecznej od grudnia 2012 r. nie prowadzi działalności i nie posiada żadnych źródeł finansowania ani majątku. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca A. przesłała kserokopię swojego statutu oraz umowy nieodpłatnego użyczenia lokalu mieszkalnego w celu prowadzenia przez nią działalności. Z dokumentów tych wynika, że A. może uzyskiwać środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego i innych tytułów, natomiast niewykorzystane w danym roku środki pozostają w dyspozycji A. W treści pisma procesowego z dnia 9 lutego 2016 r. wnioskująca strona oświadczyła, że od roku 2012 nie prowadzi ksiąg rachunkowych, nie składa rocznego sprawozdania finansowego i nie posiada rachunków bankowych. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) cyt. wyżej ustawy). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Fundacja w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła mimo wezwania wszystkich informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść wskazywałaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powołane przepisy ustawy procesowej, wynikające z niej zasady oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej A. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, w ocenie referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku strona skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób określony w doręczonym jej wezwaniu. W konsekwencji, zdaniem referendarza sądowego, zasadne jest stwierdzenie, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze statutu A. wynika, że środki uzyskane z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego i innych tytułów, i niewykorzystane w danym roku pozostają w dyspozycji A. Wezwanie A. do przesłania kserokopii jej księgi rachunkowej za ostatnie dwa okresy sprawozdawcze, kserokopii ostatnio złożonego rocznego sprawozdania finansowego A. oraz historii jej rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące miało na celu uzyskanie informacji o tym, czy po ostatnim roku prowadzenia działalności pozostały w dyspozycji strony skarżącej środki finansowe. Dla tych powodów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.