III SA/Wr 1027/16

WyrokWSA we Wrocławiu2016-10-20

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Małgorzata Malinowska – Grakowicz, Anna Moskała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, uwzględniając kwestię dobrej wiary strony i potencjalnego błędu organu w informowaniu o terminie rozpoczęcia zobowiązania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie zbadał należycie przesłanek zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, w szczególności kwestii dobrej wiary strony. Błędne informowanie przez organ o terminie rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego mogło wpływać na stan świadomości strony i uzasadniać jej działanie w dobrej wierze, co z kolei mogło mieć wpływ na zastosowanie skróconego okresu przedawnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przez A.S. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, argumentując, że strona nie spełniała wymogów zobowiązania rolnośrodowiskowego z powodu utraty tytułu prawnego do działki i nieskutecznego przeniesienia zobowiązania. Strona skarżąca zarzuciła organowi nierzetelne badanie dowodów i subiektywną ocenę. WSA oddalił skargę, ale NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i potrzebę ponownego zbadania kwestii dobrej wiary strony oraz wpływu błędnych informacji organu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz, Anna Moskała, Protokolant asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa – z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. – na rzecz adwokat M. J. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę [...] ([...]) złotych stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] ([...]) złotych wraz z podatkiem VAT w kwocie [...] ([...]) złotych. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Decyzją z [...] r. (nr [...]), Kierownik Biura Powiatowego (dalej: Kierownik BP) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w W. ustalił A.S. (dalej: strona, skarżąca) kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł. Wskutek uchylenia tego rozstrzygnięcia, ponownie rozpoznając sprawę - decyzją z [...] r. (nr [...]) - Kierownik BP po raz drugi ustalił tę kwotę w tożsamej wysokości. Skarżoną - opisaną w sentencji wyroku - decyzją z [...] r., Dyrektor Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektor OR) ARiMR we W. uchylił ww. decyzję i ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] zł. Uzasadniał, że - na mocy kolejnych decyzji Kierownika BP z: [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. - strona otrzymała środki finansowe z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata: 2006, 2007, 2008, 2009 i 2010, które zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. Podał, że - składając wniosek o przyznanie płatności na 2004 r. - strona zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, licząc od 1 marca 2004 r. Wywiódł, że złożenie przez stronę w 2007 r. wniosku do zwiększonej powierzchni gruntów, przy uwzględnieniu treści § 13 ust. 2 i § 5 ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej PROW (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm. - dalej: rozporządzenie z 2004 r.), skutkowało wydłużeniem terminu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego o 5 lat, zgodnie z art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.1999.160.80.) - dalej: rozporządzenie nr 1257/1999. Stwierdził, że strona podjęła nowe zobowiązanie pięcioletnie począwszy od [...] r. Uznał, że - wobec tego - zwrot płatności dotyczy kwot wypłaconych w ramach tego nowego zobowiązania od 2007 r. Nadto - mając na uwadze zebraną w sprawie dokumentację - organ odwoławczy przyjął, że na dzień [...] r. strona nie posiadała prawa do dysponowania działką ewidencyjną nr [...], gdyż [...] r. wróciła ona do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a co za tym idzie, przekazanie i przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych strony, które dotyczyło tej działki, przez spółkę B z/s w O., było nieskuteczne. Organ odwoławczy stwierdził, że - wobec nieskutecznego przeniesienia prawa do działki nr [...] na ww. spółkę (wraz z zobowiązaniem rolnośrodowiskowym) oraz w związku z utratą posiadania tej działki - w 2011 r. strona nie realizowała przyjętego w 2007 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego na tej samej zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych. Tym samym, nie spełniała wymogów przejścia z PROW 2004-2006 na PROW 2007-2013 i nie dochowała warunków podjętego zobowiązania. Zdaniem organu, w sprawie nie miały zastosowania regulacje ograniczające przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnej płatności do lat czterech. W skardze na powyższą decyzję, strona wniosła o jej uchylenie. Podniosła, że - uchylając decyzję z [...] r. a następnie ustalając zakres jej zobowiązania w innym, zmniejszonym wymiarze - organ odwoławczy w sposób "nie dość dogłębny" zapoznał się ze środkami dowodowymi inicjowanymi przez nią na etapie postępowania odwoławczego i dokonał subiektywnej ich oceny. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ustanowiony dla strony z urzędu pełnomocnik - w piśmie procesowym z [...] r. - poparł stanowisko skarżącej i wskazał, że skutki błędu organu, polegającego na przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej do zwiększonej powierzchni gruntów bez jednoczesnego prawidłowego wskazania nowego terminu realizacji przedsięwzięcia, nie powinny być obecnie przerzucane na skarżącą. Zakwestionował ponadto sposób wyliczenia kwot objętych żądaniem zwrotu a także podniósł zarzut przedawnienia obowiązku zwrotu płatności przez wzgląd na treść art. 73 ust. 5 zd. drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli (...) (Dz. U. UE. L. 2004.141.18 - dalej: rozporządzenie nr 796/2004). Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej także: WSA) we Wrocławiu, wyrokiem z 30 września 2014 r. (III SA/Wr 337/14), skargę oddalił. Podzielił stanowisko organu odwoławczego, że konsekwencją złożenia przez stronę w 2007 r. wniosku o przyznanie płatności do zwiększonej powierzchni gruntów rolnych w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego była konieczność utworzenia nowego planu, z czym wiąże się obowiązek jego realizowania przez kolejne 5 lat. W przekonaniu Sądu, spowodowało to wydłużenie okresu realizacji zobowiązania o 5-letni termin realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 1257/1999. Zdaniem WSA, spółka podjęła nowe pięcioletnie zobowiązanie począwszy od 1 marca 2007 r., czego nie zmienia fakt, że w kolejnych decyzjach o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, kończąc na decyzji z [...] r., organ I instancji błędnie stwierdzał, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2004 r., zamiast prawidłowo wskazywać na dzień 1 marca 2007 r. WSA podkreślił, że wywiązanie się w danym roku z zadań wynikających z programu rolnośrodowiskowego nie oznacza, że producent rolny wypełnił w całości zobowiązanie i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się bowiem w aspekcie 5-letniego okresu zobowiązania, zaś stwierdzenie uchybień w realizacji programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Sąd przypomniał, że - stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. -powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może być zwiększona lub zmniejszona, z wyłączeniem pakietu "ochrona gleb i wód" (§ 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z 2004 r.). Podniósł, że zmniejszenie przez producenta rolnego powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany pięcioletni program rolnośrodowiskowy, prawodawca obwarował sankcją w postaci zwrotu tej części płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem (§ 17 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia z 2004 r.). Zauważył, że stosownie do dyspozycji § 17 ust. 2 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ARiMR. Podał, że przepisy rozporządzenia nie wprowadzają rozróżnienia między zmniejszeniem powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, z przyczyn leżących po stronie beneficjenta, a zmniejszeniem z przyczyn niemających takiego charakteru. Uznał, że sam fakt zmniejszenia powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy, powoduje konieczność zwrotu pomocy otrzymanej do tych działek. W ocenie Sądu, organy rolne niewadliwie również ustaliły, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie został objęty dziesięcioletnią prekluzją, o której mowa w art. 73 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 796/2004, albowiem wypłata kwoty z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 r. (początek zobowiązania) nastąpiła w dniu [...] r., podczas gdy pierwsze powiadomienie strony o nieuzasadnionym charakterze płatności miało miejsce w piśmie z [...] r. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, zaś zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności nastąpiło [...] r. WSA wyłożył, że w sprawie nie mogła znaleźć zastosowania także dyspozycja akapitu drugiego art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, ograniczająca termin prekluzji do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Przyjął, że wprawdzie, zarówno w przypadku płatności za lata 2007, 2008 i 2009, upłynął czteroletni termin od daty wypłaty tych płatności, jednak nie można uznać, że strona działała w dobrej wierze. Podzielił w tej kwestii stanowisko organów, że o braku dobrej wiary u strony przemawia próba przekazania zobowiązania rolnośrodowiskowego i zawarcie umowy z [...] r. bez prawa do dysponowania nieruchomością, gdyż skarżąca utraciła tytuł prawny do działki nr [...] w dniu [...] r., zaś fizycznie utraciła posiadanie tejże nieruchomości z dniem [...] r. Za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Argumentował, że - jak słusznie dowodziły organy administracji - powodem prowadzenia przedmiotowego postępowania nie jest błąd ARiMR, polegający na niewłaściwym przyznaniu płatności, lecz zaniechanie przez stronę realizacji zobowiązania wieloletniego. Strona - reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu - zaskarżyła wyrok WSA w zakresie pkt 1, tj. oddalenia skargi. Wniosła o uchylenie tego wyroku. Dyrektor BP nie skorzystał z możliwości odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wyrokiem z 12 maja 2016 r. (II GSK 13/15), uchylił skarżony skargą kasacyjną wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania WSA. Uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. NSA zauważył, że istotne w rozpoznawanej sprawie jest to, że WSA podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż konsekwencją złożenia przez skarżącą w 2007 r. wniosku o przyznanie płatności do zwiększonej powierzchni gruntów rolnych była konieczność utworzenia nowego planu rolnośrodowiskowego, co - z uwagi na treść § 13 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r. - spowodowało, że rozpoczął się nowy 5-letni okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 1257/1999. Sąd kasacyjny podał, że stawiając - w skardze kasacyjnej - zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 89 § 2 oraz w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., strona wskazała, że - oddalając skargę - Sąd I instancji usankcjonował w efekcie wadliwe stanowisko organów, zgodnie z którym - względem skarżącej - nie zachodzą przesłanki zastosowania przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, z uwagi na brak dobrej wiary, w sytuacji nieprawidłowego zebrania i niewyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, a w rezultacie brak wyjaśnienia przez organy istotnej dla wyniku sprawy kwestii stanu świadomości skarżącej w obliczu błędu popełnionego przez organ przyznający płatność. Podkreślił, że - w uzasadnieniu skarżonego wyroku - WSA z jednej strony dostrzega, że: "w kolejnych decyzjach o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, kończąc na decyzji z dnia 29 listopada 2010 r., organ I instancji błędnie stwierdzał, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] r., zamiast prawidłowo wskazywać na dzień [...] r." (str. 15), jednak pomija kwestię oceny, czy skarżąca mogła błąd organu wykryć, w sytuacji, gdy [...]r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, zwiększając w nim deklarowaną powierzchnię, a następnie - decyzją z [...]r. - organ I instancji przyznał płatności do zwiększonej powierzchni, ale nie wskazał w tej decyzji, iż - z uwagi na zwiększenie powierzchni - skarżąca rozpoczęła nowe zobowiązanie z dniem [...] r. Zamiast tego, organ błędnie (co konsekwentnie powtarzał w kolejnych decyzjach) wskazał - jako datę rozpoczęcia zobowiązania wieloletniego - dzień 1 marca 2004 r. NSA zaznaczył, że - w uzasadnieniu skarżonego wyroku - Sąd I instancji szeroko opisał i zaakcentował wymogi, jakie ciążą na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, koncentrując się na okolicznościach związanych z powstaniem nienależnej płatności i obowiązkiem jej zwrotu. Podkreślił, że Sąd uchylił się jednak od oceny, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wyznaczających obowiązki organu w zakresie ustalania stanu faktycznego i następnie dokonywania oceny prawnej, wyrażonych w art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. Stwierdził, że należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż Sąd pomija fakt, że - w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nienależnie przyznanych płatności - organ rolny nie podjął choćby próby zbadania i wykazania, że błąd co do wskazanego stronie w kolejnych decyzjach o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych terminu rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania mógł być obiektywnie wykryty przez skarżącą. Zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby organy rolne przeprowadziły w tej mierze jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające, poprzestając na stwierdzeniu, że wypłata płatności nie była wynikiem błędu organu rolnego a strona była świadoma ciążących na niej zobowiązań rolnośrodowiskowych, a jak wskazują dowody strona nie dotrzymała wydłużonego 5-letniego okresu zobowiązania na deklarowanych gruntach (str. 12 uzasadnienia skarżonej decyzji). W ocenie NSA, nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że w sprawie - w kontekście obiektywnej możliwości wykrycia przez rolnika błędu organu - nie miało znaczenia błędne określenie w decyzji Kierownika BP z [...] r. (i kolejnych dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych), jako daty rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania, dnia 1 marca 2004 r. (okres realizacji tego zobowiązania trwał do 2008 r.). Mając na uwadze powyższe, za uzasadnione NSA uznał twierdzenie skarżącej, że na etapie oceny przez WSA skarżonej decyzji - co do wypełnienia przez organy obowiązku należytego zbadania przesłanek zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 - doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. Zdaniem NSA, za uzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA podniósł, że - w uzasadnieniu skarżonego wyroku - WSA wskazał, że istotną w sprawie była ocena stanu świadomości skarżącej, tj. pozostawania przez nią w złej (lub dobrej) wierze, od czego uzależnione jest ewentualne zastosowanie skróconego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnej płatności. Zauważył, że WSA uchylił się od dokonania oceny zachowania strony pod wskazanym kątem, stwierdzając jedynie, że brak jest podstaw do uwzględnienia powyższej przesłanki. Podał, że - podzielając w tej mierze zapatrywania organów rolnych - WSA stwierdził ogólnikowo, że za brakiem dobrej wiary u skarżącej przemawia próba przekazania zobowiązania rolnośrodowiskowego i zawarcie umowy z 15 maja 2011 r., w sytuacji, gdy utraciła ona tytuł prawny do działki nr 264/8 30 listopada 2008 r. a fizycznie posiadanie tej nieruchomości ustało z dniem 17 kwietnia 2009 r. Dodał, że WSA wskazał, że "nie wymaga szerszego uzasadnienia brak podstaw do zastosowania przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004" (str. 19 uzasadnienia). NSA podkreślił, że z jasnej treści przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika obowiązek "przedstawienia stanu sprawy", co oznacza, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego, czy przepisów prawa procesowego. Ocenił, że - w rozpoznawanej sprawie - poddane kontroli instancyjnej Sądu kasacyjnego orzeczenie WSA tego wymogu nie spełnia. Końcowo NSA wskazał, że - ponownie rozpoznając sprawę - Sąd I instancji rozważy - w kontekście kwestii dobrej wiary strony i możliwości zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 oraz oceny prawidłowości stanowiska organu w tym zakresie - znaczenie błędnego poinformowania skarżącej przez organ w decyzjach przyznających jej płatności rolnośrodowiskowe, po zadeklarowaniu zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, o tym, że początek terminu realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego wyznacza data 1 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zaakcentować należy, że w związku z tym, że w sprawie WSA we Wrocławiu wydał wyrok, który został zaskarżony skargą kasacyjną, uwzględnioną przez NSA, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone rozstrzygnięciami zapadłymi wcześniej w sprawie. Zauważa się bowiem, że stosownie do regulacji art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej: u.p.p.s.a.): "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej, od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 u.p.p.s.a., trzeba rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. WSA we Wrocławiu, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma zatem całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż dokonana przez NSA w wyroku z 12 maja 2016 r. (II GSK 13/15) wykładnia prawa jest dla niego wiążąca. Sąd, w składzie rozpoznającym ponownie sprawę, mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu sądu kasacyjnego wykładni prawa wyłącznie wtedy, jeżeli stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie miałyby zastosowania przepisy wyjaśnione przez ten Sąd, ewentualnie, jeśli po wydaniu orzeczenia przez Sąd kasacyjny zmieniłby się stan prawny. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie. W konsekwencji, WSA we Wrocławiu - przyjmując za własną argumentację Sądu II instancji - uznał, że skarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, w sposób rzutujący na ostateczny wynik sprawy. Za Sądem Kasacyjnym, WSA zauważa, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania wyznaczających obowiązki organu w zakresie ustalania stanu faktycznego i następnie dokonywania oceny prawnej, wyrażonych w art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym nienależnie przyznanych płatności organ rolny nie podjął bowiem próby zbadania i wykazania, że błąd co do wskazanego stronie w kolejnych decyzjach o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych terminu rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania mógł być obiektywnie wykryty przez skarżącą, co wyraźnie zaakcentował Sąd Kasacyjny. Z akt sprawy nie wynika, aby organy rolne przeprowadziły w tej mierze jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające, poprzestając na stwierdzeniu, że wypłata płatności nie była wynikiem błędu organu rolnego a strona była świadoma ciążących na niej zobowiązań rolnośrodowiskowych, a jak wskazują dowody, strona nie dotrzymała wydłużonego 5-letniego okresu zobowiązania na deklarowanych gruntach (str. 12 uzasadnienia skarżonej decyzji). Poza tym, w ocenie WSA, w sprawie - w kontekście obiektywnej możliwości wykrycia przez rolnika błędu organu - miało znaczenie nieprawidłowe określenie w decyzji Kierownika BP z [...] r. (i kolejnych dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych), jako daty rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania, dnia [...] r. (okres realizacji tego zobowiązania trwał do 2008 r.). Powyższe przesądził NSA. WSA stwierdza, że uzasadnione jest twierdzenie skarżącej, że organy rolne nie zrealizowały obowiązku należytego zbadania przesłanek zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, co stanowi o naruszeniu przez orzekające w sprawie organy art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a., a co również zauważył NSA. Ponownie rozpoznając sprawę, organ rolny obowiązany będzie zbadać kwestię zaistnienia ww. przesłanek, z uwzględnieniem stanowiska zaprezentowanego przez WSA w niniejszym wyroku (dot. znaczenia nieprawidłowego określenia w decyzjach Kierownika BP, jako daty rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania, dnia 1 marca 2004 r.). Zdaniem WSA, istotną w sprawie była także ocena stanu świadomości skarżącej, tj. pozostawania przez nią w złej lub dobrej wierze, od czego uzależnione jest ewentualne zastosowanie skróconego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnej płatności (art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004). W opinii WSA, niewystarczające jest twierdzenie organu rolnego, że za brakiem u skarżącej dobrej wiary przemawia próba przekazania zobowiązania rolnośrodowiskowego i zawarcie umowy z [...] r., w sytuacji, gdy utraciła ona tytuł prawny do działki nr [...][...] r. a fizycznie posiadanie tej nieruchomości ustało z dniem [...] r. Zdaniem Sądu, stwierdzona wcześniej okoliczność, mianowicie, że to organ rolny wielokrotnie błędnie informował stronę "gruntując" ją w przekonaniu, że data rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania to 1 marca 2004 r. a okres realizacji tego zobowiązania trwa do 2008 r., stanowi, że strona działała w dobrej wierze. Stanowisko Sądu w powyższym zakresie organ rolny obowiązany będzie uwzględnić przy ponownym załatwianiu sprawy. Biorąc pod uwagę omówione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) u.p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia adwokata uzasadnia art. 250 u.p.p.s.a. oraz § 21 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło