III SA/Wr 1038/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. P. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 września 2016 r., sygn. III SA/Wr 1038/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. P. na decyzję dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił A.P.(dalej jako wnioskodawca, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawca nie wykazał aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. W szczególności jego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie zawierało dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylił się bowiem w szczególności o przedstawienia dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy w dłuższej perspektywie czasu. W sprzeciwie od rozstrzygnięcia referendarza (zatytułowanym przez wnioskodawcę "zażaleniem") wnioskodawca podniósł zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez stwierdzenie, że nie wykazał on w sposób dostateczny braku środków na poniesienie kosztów postępowania. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W treści sprzeciwu argumentował, że wykazał ponad wszelką wątpliwość, że jego dochody netto oscylują miesięcznie w kwocie około [...] zł, natomiast wydatki stałe kształtują się na poziomie [...] zł. Do sprzeciwu nie zostały załączone jakiekolwiek dokumenty. Dla celów porządkowych wskazać należy, że wnioskodawca wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniał tym, ze utrzymuje się z pozarolniczej działalności gospodarczej przynoszącej dochody w wysokości około [...] zł. Stałe koszty utrzymania wynoszą około [...] zł za mieszkanie i media. Wnioskodawca zobowiązany jest także do płacenia alimentów w wysokości [...] zł. Nie ma oszczędności, nieruchomości, przedmiotów wartościowych. Prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Jest zadłużony wobec Skarbu Państwa i z tytułu niepłaconych alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza nie narusza obowiązujących przepisów. Omówienie zarzutu sprzeciwu poprzedzić należy stwierdzeniem, że zgodnie z przepisem art. 260 § 1. p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2. p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 246 § 1. pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zawsze na wnioskodawcy. Jego twierdzenia nie mogą zatem ograniczać się jedynie do ogólnego wywodu i muszą znajdować oparcie w odpowiednim materiałem źródłowym. Wymaga przy tym zauważenia, że nieprzedstawienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową nie stanowi braku formalnego wniosku lecz prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy. Trzeba też pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest jednoznaczne z przerzuceniem kosztów postępowania na ogół społeczeństwa i stanowi z tego powodu wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania same ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, której powszechny obowiązek ponoszenia ustanawia art. 84 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że referendarz sądowy w niniejszej sprawie dokonał prawidłowej oceny wniosku strony. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających twierdzenia wnioskodawcy. Co więcej sama jego argumentacja ma charakter lakoniczny i ogranicza się do wskazania dochodu w kwocie odpowiadającej mniej więcej deklarowanym przez niego kosztom utrzymania i wysokości obowiązku alimentacyjnego. Strona uchyla się przy tym od przedstawienia dokumentów na wezwanie referendarza, które umożliwiłyby rzeczywistą ocenę jej faktycznej sytuacji majątkowej, mianowicie: dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej oraz dokładnego zestawieni kosztów utrzymania. Wreszcie strona nie skorzystała z możliwości przedstawienia dokumentów na etapie sprzeciwu, pomimo tego, że referendarz podkreślił ich znaczenie dla sprawy. Wobec powyższego uznać należy, że referendarz sądowy nie naruszył art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odmawiając przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W konsekwencji wydane przez niego rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.