III SA/Wr 1074/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska(sprawozdawca), Ireneusz Dukiel, , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej także: Dyrektor ARMiR) jest decyzja z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., nr [...] z dnia [...]r. w sprawie zmiany M. Z. (dalej: strona, skarżąca) wysokości renty strukturalnej. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. W dniu 30 czerwca 2006r. strona złożyła w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR we W. wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z wymaganymi załącznikami, wobec czego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Następnie w dniu 1 lutego 2007r strona złożyła formularz zmiany wniosku o przyznanie renty strukturalnej, dołączając następujące dokumenty potwierdzające prawo do renty strukturalnej. Dokumentację strona uzupełniła dodatkowo w dniu 12 lutego 2007 r. W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję w sprawie przyznania dla skarżącej renty strukturalnej za okres od lutego 2007 r. do stycznia 2017 r. w wysokości [...] zł. W dniu 14 maja 2007 r. gospodarstwo rolne pani M. i Z. Z. zostało poddane kontroli na miejscu. Czynności kontrolne zostały utrwalone w protokole z czynności kontrolnych nr [...], przekazanym skarżącej. W tym samym dniu przeprowadzono kontrolę przejmującego gospodarstwo rolne. Czynności kontrole zostały utrwalone w formie protokołu z czynności kontrolnych nr [...], przekazanym Ł. Z. Decyzją dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. zmienił skarżącej wysokość renty strukturalnej od marca 2008 roku o kwotę w wysokości [...] zł, ustalając jednocześnie rentę strukturalną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, iż renta strukturalna uległa zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury. Kolejnymi decyzjami wydawanymi w 2009,2010, 2011,2012, 2013 i 2014 r. organ zmieniał wysokość przyznanej stronie renty strukturalnej ze względu na waloryzację najniższej emerytury. Pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. poinformował skarżącą o wejściu w życie dnia 11 marca 2015 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2015 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W wyniku powyższej zmiany wprowadzony został obowiązek zawieszenia wypłaty części przyznanej renty strukturalnej w przypadku niezłożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników przez uprawnionego do renty strukturalnej bądź jego małżonka, na którego przysługuje dodatek do renty strukturalnej. W związku z powyższym organ, z uwagi na osiągnięcie przez skarżącą wieku emerytalnego, poinformował ją o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury pouczając jednocześnie, że potwierdzenie złożenia tegoż wniosku należy dostarczyć do Biura Powiatowego Agencji nie później niż w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia. Decyzją z dnia [...] r. zmienił skarżącej wysokość renty strukturalnej od marca 2015 ze względu na waloryzację najniższej emerytury, ustalając ją na kwotę [...]zł. Następnie w dniu [...] r. organ wydał kolejną decyzję o zmianie wysokości przyznanej stronie renty (na [...] zł) – tym razem wskazując na fakt przyznania w dniu [...] r. mężowi skarżącej emerytury rolniczej w kwocie [...]zł. Następnie w dniu [...] roku Dyrektor OR ARiMR wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...]r. W uzasadnieniu organ kasacyjny stwierdził, iż w.w. decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej, gdyż zmniejszając wysokość renty strukturalnej o kwotę dodatku na współmałżonka nie uwzględniono kolejnych zmian ze względu na waloryzację najniższej emerytury, które zostały wskazane w wydanych wcześniej decyzjach nr [...] z dnia [...] roku oraz nr [...] z dnia [...] r. Strona nie złożyła odwołania od powyższej decyzji. W konsekwencji Dyrektor OR ARiMR uwzględnił wskazane zmiany w decyzji wydanej [...] r., ustalając stronie wysokość renty strukturalnej na kwotę [...] zł od marca 2014 r. i na kwotę [...] zł od marca 2015 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji podał m.in. iż panu Z.Z. tj. mężowi pani M.Z. od dnia 14.03.2014 roku przyznana została emerytura rolnicza, co wynika z decyzji Prezesa KRUS nr [...] z dnia [...] roku. Z uwagi na fakt, iż przyznana pani M. Z. renta strukturalna powiększona była o 60% kwoty najniższej emerytury tzw. dodatek na współmałżonka, zasadne było wydanie decyzji zmieniającej wysokość renty strukturalnej. Zgodnie bowiem z § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie przyznania rent strukturalnych, w przypadku gdy małżonek uprawnionego do renty strukturalnej, powiększonej zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1, w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tego zwiększenia. Wobec powyższego zasadnym było zmniejszenie przyznanej pani M. Z. przyznanej renty strukturalnej o kwotę tegoż zwiększenia. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła obciążenie jej konsekwencjami błędu popełnionego przez organ oraz naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wzięcia jej czynnego udziału w postępowaniu, w tym wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. W toku postępowania odwoławczego skarżąca złożyła do organu pismo, w którym poza podtrzymaniem zarzutów odwołania podniosła, że po otrzymaniu pisma informującego o zmianach w rozporządzeniu o rentach strukturalnych przystąpiła do gromadzenia potrzebnych dokumentów, gdzie napotkała pewne trudności. Trudności te spowodowane były koniecznością uzyskania stosownych dokumentów z archiwum oraz z KRUS. Wszystkie te działania doprowadziły do opóźnienia w dostarczeniu dokumentów. Strona zaznacza, iż 26 maja 2015 r. uległa wypadkowi złamania ręki, której rehabilitacja trwa do dnia dzisiejszego. Do pisma złożono kserokopię następujących dokumentów: postanowienie nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia, świadectwo pracy z dnia [...] r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., skierowanie do poradni specjalistycznej, karta informacyjna, karta informacyjna szpitalnego oddziału ratunkowego, karta informacyjna z dnia 18 czerwca 2015 r., skierowanie do szpitala. Organ odwoławczy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszo instancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji. Przedstawił dodatkowo ponownie wyliczenia prowadzące do ustalenia zmienionej kwoty renty strukturalnej i podkreślił fakt wyeliminowania ostateczną decyzją z dnia [...] r. z obrotu decyzji z dnia [...] r. W złożonej do tutejszego Sądu skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: - art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 dalej: kpa) przez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] r., której wydanie naruszyło zasadę pogłębiania przez organ administracji zaufania do władzy publicznej, - art. 7 kpa w zw. z art. 9 k.p.a. polegające na załatwieniu sprawy bez uwzględnienia interesu skarżącej w sytuacji gdy konieczność zwrotu przez nią nienależnie pobranych płatności wynika z błędu organu, który wydał decyzję administracyjną obarczoną wadą nieważności, - art. 138 § 1 pkt1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna podlegać uchyleniu. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania na rzecz skarżącej Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko takiej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie skład orzekający Sądu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organy bowiem prawidłowo zastosowały w sprawie normy prawa materialnego, dochowując wymogów wynikających z przepisów postepowania. Warunki przyznania i zmiany wysokości renty strukturalnej reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114 poz. 1191 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem rentowym. Zgodnie z § 12 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia rentowego, wysokość renty strukturalnej stanowi 210 % kwoty najniższej emerytury. Wysokość renty strukturalnej zwiększa się: 1) o 60 % kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i spełnione są następujące warunki: a) przekazane gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków, b) oboje małżonkowie w dniu przekazania gospodarstwa rolnego spełniają warunki określone w § 4, c) małżonek wnioskodawcy nie posiada własnych źródeł dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, i nie ma ustalonego prawa do emerytury albo renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego. W rozpoznawanej sprawie w stosunku do skarżącej została [...] wydana decyzja o przyznaniu renty strukturalnej za okres od 2007 do 2017 r., przy czym wysokość tego świadczenia podlegała corocznej zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury. Niekwestionowaną w sprawie okolicznością jest to, że skarżąca pobierała rentę strukturalną w kwocie zwiększonej zgodnie z powołanym wyżej §12 ust. 1 i 2 rozporządzenia rentowego, jak również fakt nabycia w marcu 2014 r. przez męża skarżącej prawa do emerytury rolniczej. Zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia rentowego, w przypadku gdy małżonek uprawnionego do renty strukturalnej, powiększonej o zwiększenie, o którym mowa w § 12 ust. 2 pkt 1, w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, lub podejmie pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tego zwiększenia. W świetle powyższej regulacji, powzięcie przez organ informacji o nabyciu przez męża skarżącej prawa do emerytury rolniczej obligowało ten organ do wydania decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej, uwzgledniającej pomniejszenie z tytułu utraty prawa do zwiększenia renty strukturalnej na zasadach wynikających z § 12 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia rentowego. Nie można zgodzić się przy tym z podniesionym zarzutem obciążania strony konsekwencjami błędu organu, polegającego na pierwotnie nieprawidłowym określeniu kwoty zmienionej wysokości renty. W decyzji w sposób wyraźny i zrozumiały wyjaśniono, że decyzja z dnia [...] r., zmieniająca wysokość przyznanej skarżącej renty w związku z nabyciem prawa do emerytury rolniczej przez jej małżonka, nie uwzględniała kolejnych zmian wysokości emerytury męża, wynikających z waloryzacji tego świadczenia. Ta decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności decyzją z dnia [...]r. Co istotne, skarżąca nie kwestionowała powyższej decyzji kasacyjnej w toku instancyjnym, przez co decyzja ta uzyskała walor ostateczności. To z kolei skutkowało koniecznością ponownego orzeczenia przez organ o zmianie wysokości renty strukturalnej, przy czym rozstrzygając w tej kwestii organ zobligowany był do stosowania przepisów prawa, w tym cytowanego § 14 ust. 3 rozporządzenia rentowego, nakazującemu zmniejszenie wysokości renty strukturalnej o kwotę przyznanego wcześniej zwiększenia, związanego ze spełnieniem warunku z § 12 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Ponieważ kwota tego zwiększenia podlegała waloryzacji stosowanie do waloryzacji najniższej emerytury, konieczne było uwzględnienie tej waloryzacji także w decyzji orzekającej o zmianie wysokości przyznanej renty strukturalnej i organ w tym zakresie nie mógł działać według swojego uznania ani uwzględniać interesu skarżącej. Jako bezpodstawny należy tym samym ocenić zarzut dotyczący naruszenia przez organ art. 138 §1 pkt kpa przez utrzymanie w mocy decyzji, co do której istniały podstawy do jej uchylenia. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem prawu, wobec czego Sąd zobligowany był oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.