III SA/Wr 1119/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A.z siedzibą w B. w dniu 18 marca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem wynika, że wnioskująca spółka w roku 2016 poniosła stratę w kwocie 37.565,27 zł, przy przychodach w kwocie 99.925,98zł, na dzień 31 grudnia 2016 r. posiadała środki transportu o wartości 34.707,03 zł, zobowiązania krótkoterminowe na kwotę 8.505,58 zł oraz kwotę 20.045,05zł na rachunku bankowym, oznaczoną jako "zobowiązanie wobec banku". Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 kwietnia 2017 r. stronie skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie zareagował na to wezwanie, w sposób w nim przewidziany. W piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2017 r. wnioskująca spółka oświadczyła, że zeznania podatkowe oraz bilans z rachunkiem zysków i strat złożyła w sądzie rejestrowym i nie jest płatnikiem VAT, swoją bieżącą działalność finansuje z dotacji oświatowej, natomiast pozostałe wskazane w wezwaniu dokumenty przedłoży po ich uzyskaniu. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Pra-wo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patento-wego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądo-wych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadają-cych osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakich-kolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy oso-ba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów po-stępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art.199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z ponoszenia kosztów postepowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądane. Wniosek ten dotyczy również sprzeczności w dowodzeniu przez wnioskodawcę wystąpienia w jego sytuacji materialnej okoliczności przemawiających za zwolnieniem go z kosztów postepowania sądowego. Tylko bowiem brak uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansów wnioskodawcy pozwala na przeniesienie na budżet Państwa, tj. na wszystkich podatników, ciężaru kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą, która zmierza do obrony prywatnego interesu prawnego strony skarżącej. Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trakto-wanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywi-stego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Mając na uwadze powyższe unormowanie procesowe oraz wywiedzione na jego podstawie zasady przyznawania prawa pomocy oraz treść materiału aktowego niniej-szej sprawy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocła-wiu stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, polegająca na wykazaniu, że wnioskodawca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wy-łącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na oko-liczności uzasadniające jego żądanie i je wykazać. W sprawie, skarżąca strona nie dostarczyła, pomimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie i dokumenty nie zawierają danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mimo ponoszenia strat posiada on aktywa (środki transportu) o wartości 34.707,03 zł, z kolei na rachunku bankowym kwotę 20.045,05 zł, której przeznaczenia na realizację jej zobowiązań w stosunku do banku nie sposób uwzględnić z uwagi na wyżej wskazaną zasadę równego traktowania publicznoprawnych i cywilnoprawnych zobowiązań przedsiębiorcy. Nadto bieżące funkcjonowanie wnioskującej spółki finansowane jest z dotacji oświatowej. W tej sytuacji nie można przyjąć, że strona we własnym zakresie wykazała brak środków na ponoszenie kosztów postępowania. Jednocześnie uchyliła się ona od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu informacji na temat swojego stanu majątkowego. W świetle powyższych wywodów uzasadniona jest ocena, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przy-znania wnioskującej stronie prawa pomocy.