III SA/Wr 116/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Halina Rosłan po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u p. K. G. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpoznaniu odwołania A S.A. w W., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] r. Nr [...], stwierdzającą u Pani K. G. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, obustronny. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ustalił, że Pani K. G. zatrudniona była w B w W., (następcą której jest A S.A.) w okresie od 2.09.1974 r. do 30.09.1985r., przy czym od 17.05.1978 r. do 1.10.1978 r. korzystała z urlopu wychowawczego. Pracowała tam jako modelarz w Oddziale Modelarni i Odlewni Form Gipsowych. Praca polegała na wykonywaniu modeli oryginału w gipsie, pierwszych form i modeli matryc. W zależności od rodzaju od wykonywanej czynności zaangażowane są mięśnie kończyn, przedramion, dłoni. Ustalono też, że w okresie od 4.05.1992 r. do 28.02.2005r. (z przerwami związanymi z upadłością firmy) K. G. pracowała w C spółce z o.o. w upadłości w W. Praca modelarza w gipsie i mistrza-projektanta polegała na precyzyjnym obrabianiu bryły gipsu, w pozycji wymuszonej z zaangażowaniem przedramion i dłoni w przy pracach modelarskich ze skręcaniem nadgarstków. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Ośrodek medycyny Pracy we W. rozpoznał u K. G. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywanej pracy: zespół cieśni nadgarstka-obustronny (poz. 20 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych /.../). W uzasadnieniu tego orzeczenie wskazano, że od 1995r. istnieją adnotacje potwierdzające występowanie dolegliwości w postaci bólu i drętwienia obu rąk. Podano, że w/w w 2005 r. była hospitalizowana z powodu zaników kłębów i kłebików oraz mięśni międzykostnych obu dłoni. EMG ujawniło uszkodzenie nerwów pośrodkowych obustronnie, co stanowiło podstawę do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka obustronnie. Po leczeniu operacyjnym i rehabilitacji stwierdzono ograniczoną ruchomość w zakresie nadgarstków, zaniki mięśni obustronnie w okolicy kłebów, dodatni objaw Phalana o Tinela i dodatnią próbę butelkową. Badanie neurologiczne wykazało obustronne obniżenie czucia powierzchniowego w zakresie inerwacji nerwu pośrodkowego, zaawansowane zaniki mięśni w obrębie kłębu kciuka obustronnie. Mając na uwadze sposób wykonywania pracy, wymagający wykonywania monotypowych ruchów rąk, powodujących uciski na nerw pośrodkowy stwierdzono, z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowania szkodliwymi warunkami pracy, wykluczono czynniki pozazawodowe zgłaszanych dolegliwości i rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka. W tym stanie faktycznym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał decyzję stwierdzającą u K. G. chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka obustronny (poz. 20 pkt 1 powołanego rozporządzenia rady Ministrów). W odwołaniu od powyższej decyzji A S.A. zarzuciła sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym sprawy - polegającą na przyjęciu, że to odwołująca się spółka akcyjna jest pracodawcą zatrudniającym K. G. w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej, mimo, iż dowody sprawy wskazują, że przyczyną powstania tej choroby było zatrudnienie w C w upadłości. Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył, że według definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust.1 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) spełnione muszą być jednocześnie dwa warunki: 1/choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2/choroba ta musi być wywołana czynnikami znajdującymi się w środowisku pracy. W ocenie organu odwoławczego warunki te zostały w sprawie spełnione, Stwierdzono bowiem ponad 26 letni okres narażenia zawodowego na czynnik wywołujący chorobę a upoważniona placówka służby zdrowia rozpoznała taką chorobę - uwzględniając specyficzne objawy, wyniki badań oraz charakter i sposób wykonywania pracy. Na podstawie powyższego organ II instancji przyjął, że można z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana szkodliwymi warunkami środowiska pracy (a nie warunkami konkretnego zakładu pracy). Odnosząc się do podniesionego zarzutu organ wskazał, że nie jest władny wskazywać zakładu pracy odpowiadającego za wystąpienie choroby zawodowej. Przesłanie decyzji pracodawcom zatrudniającym pracowników w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, następuje z zgodnie z § 8 pkt. 3 rozporządzenia. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem A S.A. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Strona skarżąca domagając się uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy obu instancji podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu i podniosła zarzut niezgodności z prawem przez przyjęcie, że A S.A. jest pracodawcą zatrudniającym K. G. w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej, mimo iż objawy chorobowe wystąpiły po okresie wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). W uzasadnieniu strona skarżąca oświadczyła, iż nie kwestionuje, że K. G. cierpi na chorobę zawodową. Nie przeczyła też, że u strony skarżącej K. G. pracowała w warunkach narażenia zawodowego. Podnosiła natomiast, że K. G. zaprzestała świadczyć pracę w byłych Zakładach B 15.04.1982r i od tej daty do 30.09.1985r. przebywała na urlopie wychowawczym. W ocenie strony tymczasem tylko ustalenie, że udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie od 15.04.1982r. do 15.04.1983r. mogłyby być podstawą przyjęcia, że przyczyną choroby był fakt zatrudnienia u skarżącej. Tylko bowiem taki "okres czasu" (jak wskazano) jest okresem upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej, mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego - zgodnie z powołanym aktem wykonawczym. Strona wywodziła, że skoro objawy choroby ujawniły się dopiero w 1995r. a chorobę zawodową rozpoznano teraz, przeto nie sposób przyjmować, aby to skarżąca spółka była tym pracodawcą, który zatrudniał K. G. w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 §1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Nadto zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153,poz.1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie przedstawionej kognicji sąd uznał, że skarga nie znajduje uzasadnienia prawnego, nie mogła zatem zostać uwzględniona. Przypomnieć należy, iż przedmiotem zaskarżenia są decyzje organów państwowej inspekcji sanitarnej stwierdzające chorobę zawodową K. G. Strona skarżąca jednoznacznie przyznała przy tym, że nie kwestionuje tego, iż K. G. cierpi na chorobę zawodową. Nie przeczyła też ustaleniom, że w/w pracowała u strony skarżącej w warunkach narażenia zawodowego. Argumentacja podnoszona konsekwentnie (w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie w skardze) przez A S.A. w W. w istocie zmierza jedynie do wykazania, że organy administracji orzekające w obu instancjach niesłusznie przyjęły, iż to A jest pracodawcą, w warunkach pracy którego uznano za przyczynę choroby zawodowej. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Nie budzi wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jedynie stwierdzają chorobę zawodową a w uzasadnieniu wskazują zakłady pracy, w których K. G. była zatrudniona w warunkach narażenia zawodowego. Wbrew stanowisku strony nie tylko sentencje wydanych decyzji, ale i treść uzasadnień nie wskazują na to, aby organy ustaliły związek przyczynowy między chorobą zawodową K. G. a zatrudnieniem u konkretnego pracodawcy. Kwestię stwierdzania chorób zawodowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U.Nr. 132,poz.115). Zgodnie z § 2 ust.1 powołanego aktu wykonawczego przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Paragraf 8 ust. 1 w/w rozporządzenia przesądza zaś zakres orzeczenia. Przepis ten stanowi wyraźnie, że właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 (tzn. orzeczeniu o rozpoznaniu choroby zawodowej), oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Z brzmienia cytowanych przepisów zdecydowanie wywieść należy, iż zakres kognicji organów państwowej inspekcji sanitarnej ograniczony został wyłącznie do przesądzenia, czy choroba, objęta wspomnianym wykazem chorób zawodowych, została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy pracownika (a nie w konkretnym zakładzie pracy), czy też taka zależność nie występuje. Kompetencja organów inspekcji sanitarnej nie obejmuje natomiast wskazania - podkreślić raz jeszcze należy - konkretnego zakładu pracy, w którym pracownik zapadł na rozpoznaną u niego chorobę zawodową w podanym rozumieniu. Fakt doręczania przez organy administracyjne wydanych w sprawie decyzji A S.A. w W. nie świadczy o tym, że organy upatrują przyczynę choroby zawodowej K. G. w zatrudnieniu w tym właśnie zakładzie pracy. Doręczenie to jest jedynie spełnieniem przez organy administracyjne wymogu wynikającego z § 8 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Przepis ten stanowi bowiem, że właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję m.in. pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły (a zatem hipotetycznie, bez przesądzania tej kwestii) spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Bez znaczenia jest przy tym, i nie podlega to ocenie organów administracyjnych, w wyniku zatrudniania w którym z tych zakładów pracy pracownik zapadł na chorobę zawodową. Przypomnieć w tym miejscu raz jeszcze należy, że strona skarżąca nie tylko nie kwestionuje istnienia u K. G. choroby zawodowej, ale i nie przeczy, że zatrudniała w/w w warunkach narażenia zawodowego. Odpowiedź na pytanie, zatrudnienie w którym z zakładów pracy stało się przyczyną choroby zawodowej K. G., przekraczało ramy toczącego się postępowania administracyjnego i tym samym nie może być przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Wprawdzie istotnie - w myśl §2 ust.2 aktu wykonawczego - zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika (...) w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych, tj. w przypadku cieśni nadgarstka w ciągu roku od wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych - mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Strona skarżąca - w ocenie składu orzekającego - przepis ten jednak mylnie interpretuje. Nie ma żadnych podstaw prawnych ku temu, aby przyjąć, że cytowane uregulowanie ma na celu ustalanie - przez okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego - związku choroby z konkretnym pracodawcą. Takie rozumowanie pozostawałoby w sprzeczności z wcześniej rozważanymi przepisami powoływanego aktu wykonawczego, w szczególności z unormowaniem przesądzającym o zakresie decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Podsumowując stwierdzić trzeba, że kontrolowana decyzja w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u K. G. nie przesądza - wbrew zarzutom skargi - że to A S.A. w W. jest pracodawcą zatrudniającym K. G. w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej. Tym samym A S.A. w W. przymiot strony tego postępowania, uprawnionej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w istocie ma swoje źródło jedynie w przepisach o postępowaniu, w szczególności w powołanym przepisie § 8 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (...) w oparciu o który przedmiotową decyzję A S.A. w W. doręczono. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.