III SA/Wr 117/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Marta Pawłowska po rozpoznaniu w III Wydziale na rozprawie w dniu 11 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania F. M. na pobyt czasowy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Wojewoda D. - powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 47 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.e.l.d.o.") - uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] (nr [...]) odmawiającą zameldowania F. M. na pobyt czasowy, trwający ponad dwa miesiące od dnia [...], w lokalu przy ul. P. [...] we W., i orzekł o zameldowaniu w tym lokalu F. M. na pobyt czasowy, trwający ponad dwa miesiące do dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda D. wskazał, że w dniu [...] F. M. złożył podanie o przedłużenie mu zameldowania na pobyt czasowy w lokalu przy ul. P. [...] we W., podnosząc, iż na takie zameldowanie nie wyraża zgody najemca lokalu J. M. Wnioskodawca stwierdził, że w lokalu tym zamieszkuje wraz z rodziną (żona i córka zameldowane są tam na pobyt stały), zajmując jeden pokój, w którym znajdują się rzeczy rodziny. Podkreślił przy tym, że często wyjeżdża za granicę w celach zarobkowych, jednak jego pobyty za granicą nie przekraczają dwóch miesięcy. F. M. poinformował organ pierwszej instancji, że w stosunku do niego i jego rodziny Sąd Rejonowy dla W.-F. orzekł eksmisję z wymienionego wcześniej lokalu, jednakże wykonanie wyroku zostało wstrzymane przez sąd do czasu zaoferowania przez gminę W. lokalu socjalnego. W złożonych zeznaniach J. M. oświadczyła, że nie wyraża zgody na dalsze zameldowanie w jej lokalu F. M. Wyjaśniła, że mąż wnuczki miesiącami przebywa za granicą, a gdy powraca do kraju mieszka u swoich rodziców we W. przy ul. K. [...]. Z jej mieszkania, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zrobił sobie magazyn korzystając z tego, iż ma swobodny dostęp do lokalu. Strona dodała, że także jej wnuczka wraz z dzieckiem sporadycznie przebywa w lokalu przy ul. P. [...], gdyż faktycznie wraz z mężem F. M. wyjeżdża za granicę. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent W. wydał w dniu [...] decyzję o odmowie zameldowania F. M. na pobyt czasowy do dnia [...] w lokalu przy ul. P. [...] we W., uzasadniając takie rozstrzygnięcie faktem niezamieszkiwania F. M. w tym lokalu. W odwołaniu od tej decyzji F. M. zakwestionował ustalenia organu pierwszej instancji, podnosząc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na fakt jego niezamieszkiwania w spornym lokalu. Wyjaśnił przy tym, że faktycznie w tymże lokalu nie przebywa stale, gdyż często wyjeżdża za granicę w celach zarobkowych, jednak po powrocie do kraju zawsze wraca do tego mieszkania, w którym zamieszkuje wraz z żoną i córką. Rozpatrując odwołanie, Wojewoda D. wywiódł, że w toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji dopuścił dowody z przesłuchania świadków, wystąpił do policji o przeprowadzenie kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. P. [...] oraz w lokalu przy ul. K. [...] we W., a także wystąpił do zarządcy budynku przy ul. P. [...] we W. o ustalenie, czy w lokalu nr [...] zamieszkuje F. M. Z informacji uzyskanej od zarządcy budynku, a także z Komisariatu Policji W.-G. wynika, że F. M. przebywa czasowo w lokalu przy ul. P. [...] we W. Okoliczność tę potwierdzili także przesłuchani w sprawie świadkowie: M. M. i J. K. W trakcie postępowania nie zostało natomiast udowodnione twierdzenie J. M., że F. M. w czasie pobytu w kraju zamieszkuje w lokalu swoich rodziców przy ul. K. [...] we W. (pismo z Komisariatu Policji W.-F.). Wojewoda D. wskazał na art. 8 ust. 1 u.e.l.d.o., według którego okolicznościami uzasadniającymi zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące są w szczególności: 1. wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego; 2. pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych; 3. odbywanie czynnej służby wojskowej; 4. pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych. Dowody zgromadzone w aktach sprawy wskazują - zdaniem Wojewody D. - że F. M. przebywa czasowo w lokalu przy ul. P. [...] we W., gdyż tam zamieszkuje jego rodzina. Ponieważ zameldowanie w lokalu nie powoduje nabycia prawa do lokalu, a przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter jedynie ewidencyjny i porządkowy, zasadne było - według organu odwoławczego - dokonanie rejestracji czasowego pobytu F. M. w spornym lokalu. Wojewoda D. podkreślił, że w razie wykonania orzeczonej przez sąd eksmisji, F. M. będzie zobowiązany - na podstawie art. 15 ust. 1 u.e.l.d.o. - do wymeldowania się z tego lokalu najpóźniej w dniu opuszczenia lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. M. wniosła o zmianę decyzji Wojewody D. i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...], zarzucając organowi drugiej instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wskutek oparcia się wyłącznie na twierdzeniach F. M., bez uwzględnienia twierdzeń J. M. i zeznań świadków, którzy mieliby potwierdzić stanowisko skarżącej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że F. M. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. P. [...], co mogliby potwierdzić świadkowie M. F. i G. G. M. M., jako żona F. M., jest zdaniem skarżącej świadkiem stronniczym, cała zaś rodzina M. stara się utrudnić życie J. M., dewastując także mieszkanie. Skarżąca podkreśliła, że w stosunku do rodziny M. została orzeczona eksmisja z mieszkania przy ul. P. [...], jednakże zobowiązani do opuszczenia lokalu czekają na lokal socjalny. Odnosząc się do zeznań świadka J. K., skarżąca podniosła, że osoba ta od niedawna mieszka w domu przy ul. P. i nie zna stosunków panujących w spornym mieszkaniu, nie ma więc dostatecznej wiedzy co do przebywania F. M. w tym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dodatkowym piśmie z dnia [...], adresowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, J. M. podkreśliła, że fakt pozostawienia rzeczy w mieszkaniu nie może świadczyć o zamieszkiwaniu w danym lokalu. Jeżeli bowiem osoba prowadząca działalność gospodarczą pozostawiałaby przedmioty związane z taką działalnością w różnych miejscach, to należałoby przyjąć, że w każdym takim miejscu ma prawo do meldunku. Skarżąca zarzuciła również nierzetelność ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym, stwierdzając przy tym, że wprawdzie rodzina F. M. przebywa w lokalu przy ul. P. [...], to jednak on tam nie mieszka, a jedynie odbywa sporadyczne wizyty, co nie oznacza przebywania. F. M. zajmuje inne mieszkanie, gdyż - jak twierdzi skarżąca - nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. W ocenie skarżącej, wspomniane okoliczności nie zostały dostatecznie wyjaśnione przez organy administracji publicznej, a przy tym nie wzięto pod uwagę zeznań świadków, którzy potwierdziliby sytuację opisaną w skardze. Sprawa ta wymaga dokładnego wyjaśnienia, gdyż - jak napisała skarżąca - "stoi za tym istotny interes skarżącej, której domownicy w sposób rażący utrudniają, a właściwie uniemożliwiają zamieszkiwanie. Mieszkanie jest zagracone i zniszczone, gdyż w istocie stanowi magazyn gospodarczy pana F. M., który składuje sprzęt". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), w tym także na rozstrzygnięcia podejmowane w sprawach ewidencji ludności. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zarzuty skargi i mające wesprzeć je argumenty nie mogą wzruszyć kwestionowanej decyzji, gdyż Wojewoda D. miał dostateczne podstawy faktyczne i prawne by zameldować F. M. na czas oznaczony w lokalu przy ul. P. [...] we W. Jeżeli chodzi o podstawy prawne kwestionowanego rozstrzygnięcia, to należy zauważyć, że Wojewoda D. niewadliwie wskazał na art. 47 ust. 1 u.e.i.d.o., według którego organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Aby jednak przedsięwziąć materialno-techniczną czynność zameldowania, konieczne jest spełnienie przesłanek określonych w ustawie. Ponieważ rozpoznawana sprawa dotyczyła kolejnego zameldowania F. M. w spornym lokalu na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące, przeto niezbędne stało się ustalenie, czy w ocenianym przypadku zaistniały ustawowe przesłanki do takiego zameldowania. W tym zakresie Wojewoda D. prawidłowo wywiódł, że rozpatrzenie wniosku F. M. o jego zameldowanie na pobyt czasowy w lokalu przy ul. P. [...] we W. powinno nastąpić na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 u.e.l.d.o. Stosownie do treści pierwszego przepisu, pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Według zaś drugiego unormowania (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące uważa się w szczególności: 1) wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego; 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych; 3) odbywanie czynnej służby wojskowej; 4) pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych. Z ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym wynika, że F. M. był zameldowany na pobyt stały u swoich rodziców przy ul. K. [...] we W., natomiast jego zameldowanie na pobyt czasowy w lokalu przy ul. P. [...] wiązało się z faktem zamieszkiwania w tymże lokalu (z zameldowaniem na pobyt stały) żony (M. M.) oraz córki (W. M.) F. M. W takim wypadku "względy rodzinne", o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.e.l.d.o., mogły - jak to podnosi Wojewoda D. - stanowić okoliczność uzasadniającą zameldowanie F. M. w spornym lokalu, jednakże pod warunkiem zamieszkiwania F. M. w tym lokalu ze swoją rodziną. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym stwarzał Wojewodzie D. dostateczne podstawy faktyczne do przyjęcia, że F. M. zamieszkiwał - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - w lokalu przy ul. P. [...] ze swoją żoną i córką, koncentrując tam właśnie życie rodzinne. Nie sposób bowiem postawić organowi administracji publicznej zarzutu niewyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie czy też wadliwej oceny zebranych dowodów, gdy fakt zamieszkiwania F. M. - poza okresami pracy w Niemczech - w spornym lokalu wraz z żoną i córką znajduje odzwierciedlenie w ustaleniach zarządcy budynku przy ul. P. [...] i organów policji a także w zeznaniach świadków (J. K., sąsiadki J. M., oraz M. M.), przeczących twierdzeniom strony skarżącej. Przy ocenie działań poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji nie można pominąć i tego, że strona skarżąca, mając zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na poparcie swych twierdzeń, w szczególności zaś nie wnioskowała o przesłuchanie innych świadków, a jedynie w skardze podniosła, że "świadek M. F. i G. G. mają dokładną wiedzę" co do tego, czy F. M. przebywa w mieszkaniu przy ul. P. [...]. Lektura akt sprawy wskazuje także na rozbieżność i niespójność formułowanych przez skarżącą twierdzeń w kwestii zamieszkiwania czy też niezamieszkiwania F. M. oraz jego żony i córki w spornym lokalu. Z jednej bowiem strony J. M. podnosi, że F. M. nie mieszka ze swoją rodziną w lokalu przy ul. P. [...] we W., z drugiej zaś oświadcza w przesłuchaniu (protokół z dnia [...]), że "faktycznie moja wnuczka M. M. i jej córka (zameldowane na pobyt stały) oraz F. M. zajmują w moim mieszkaniu jeden pokój. Mają klucze do mieszkania i swobodnie z nich korzystają. W zajmowanym pokoju w/wym. mają swoje rzeczy osobiste, a oprócz tego składają w tym pokoju sprzęt, który rozprowadzają (sprzęt medyczny)." Dodaje przy tym, "że M. i F. M. często wyjeżdżają do Niemiec. F. M. tam pracuje. W/wym. wracają za każdym razem do lokalu przy ul. P. [...] we W-wiu." W takim stanie rzeczy Wojewoda D. miał dostateczne podstawy faktyczne by - nieprzekraczając granic swobodnej oceny dowodów według art. 80 k.p.a. - uznać za udowodnioną okoliczność zamieszkiwania F. M. ze swoją rodziną w spornym lokalu, a w konsekwencji orzec o zameldowaniu na czas oznaczony. Należy podkreślić, że zaskarżonej decyzji nie mogą również skutecznie podważyć twierdzenia skarżącej o częstych wyjazdach F. M. i jego rodziny do Niemiec, gdyż ani długotrwająca praca za granicami Polski (co w obecnych warunkach gospodarczych nie jest zjawiskiem odosobnionym), ani też wizyty u pracownika żony i córki, nie przekreślają faktu zamieszkiwania w spornym lokalu, skoro jest tam nadal centrum życiowe rodziny. Na ocenę rozpoznawanej sprawy nie mają także wpływu zarzuty skarżącej o dewastacji mieszkania przez rodzinę M. i o utrudnianiu zamieszkiwania J. M., gdyż okoliczności te nie stanowią przesłanek, od których zależy rozstrzygnięcie kwestii zameldowania lub wymeldowania, mogą natomiast prowadzić do orzeczenia przez sąd w procesie cywilnym o obowiązku opuszczenia lokalu przez tak zachowujących się mieszkańców (co było przedmiotem wyroku Sądu Rejonowego dla W. - F. z dnia [...], [...], nakazującym pozwanym M., F. i W. M., opuszczenie, opróżnienie i wydanie J. M. lokalu nr [...] przy ul. P. [...] we W., którym jednocześnie wstrzymano wykonanie wyroku do czasu zapewnienia zobowiązanym przez gminę W. lokalu socjalnego, takie bowiem prawo przyznał sąd pozwanym w punkcie II wyroku). Skoro wszczęte skargą J. M. postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia prawa według art. 145 u.p.p.s.a., przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. - należało orzec, jak w sentencji.