III SA/Wr 118/10

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o cofnięciu na stałe zezwolenia na prowa- dzenie publicznego transportu drogowego - zarobkowego przewozu osób postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie go z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnią córką, a jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie otrzymywane przez jego żonę ze stosunku pracy w wysokości 2.800 zł brutto. Dodał, że od 19.02. br. przebywał w szpitalu, do 26.03.2010 r. był na zwolnieniu lekarskim, nie pracuje, ma duże wydatki na leczenie, a od 2009 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i czasowo korzysta z pomocy innych osób. W piśmie z dnia 9 kwietnia 2010 r. skarżący zażądał zwolnienia z kosztów sądowych i "wyznaczania" adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że w dniu 29 marca 2010 r. otrzymał z ZUS zasiłek chorobowy za okres 19.02.- 26.03.2010 r. w wysokości 1.600 zł. Poinformował, że aktualnie zobowiązany jest pokrywać opłatę za energię elektryczną w wysokości 450 zł. Wskazał, że w sprawie karnej sygn. akt S 48/08/Zk był podany badaniom psychologicznym, ponadto z uwagi na swój stan zdrowia zmuszony jest korzystać z poradni kardiologicznej i przeciwgruźliczej. Podkreślił, że Sąd powinien wziąć pod uwagę, że sprawa dotyczy rehabilitacji za represje jakie spotkały go przed 1989 r. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie odpowiedział w zasadzie na wezwanie z dnia 6 kwietnia 2010 r. (pismo z dnia 9 kwietnia 2010 r. było sporządzone tak naprawdę na potrzeby postępowania o sygn. akt III SA/Wr 41/10), a zatem nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe (np. żonę); nie przedłożył wyciągów z wszystkich posiadanych przez jego rodzinę rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych ruchomości; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub opieki społecznej; nie przedłożył dokumentów finansowych obrazujących sytuację prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej; nie wyjaśnił czy otrzymuje aktualnie zasiłek chorobowy i pomoc z PFRON (opłacanie składek na ZUS); nie wyjaśnił także dlaczego w niniejszej sprawie nie wymienił wśród osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe drugiego małoletniego dziecka; nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych wydatków; nie wyjaśnił czy otrzymali już zwrot nadpłaty w podatku od osób fizycznych za rok 2009 w wysokości 2.230 zł; nie wyjaśnił również z jakiego źródła czerpał środki na dokonywanie w miesiącach od stycznia do marca br. wpłat na swoje konto w łącznej wysokości 3.600 zł. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżący ma obowiązek w sytuacji każdorazowego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy i w każdej prowadzonej przez siebie sprawie przedstawiać wyczerpująco swoją sytuację finansową oraz majątkową i należycie ją każdorazowo uwiarygadniać aktualnymi dokumentami. Nie możliwe więc było w niniejszej sprawie "wykorzystanie z urzędu" złożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem w postępowaniu o sygn. akt III SA/Wr 41/10 dokumentów i wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej, tym bardziej, że również ww. sprawie skarżący nie uzasadnił (mimo wezwania) należycie swojego wniosku, co w konsekwencji zmusiło referendarza sądowego do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w tamtym postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Na marginesie ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia 9 kwietnia 2010 r. podkreślić należy, że Sąd bardzo dobrze rozróżnia pojęcia "przychodu" i "dochodu" i to, że w uzasadnieniu postanowienia w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 41/10 wskazał akurat na przychód skarżącego i jego żony, to było to świadome działanie, bo przychód jak każda inna wartość ekonomiczna odzwierciedla w odpowiednim stopniu możliwości finansowe strony, w szczególności w sytuacji gdy strona prowadzi działalność gospodarczą, a deklarowane koszty prowadzonej działalności często niewiele mają wspólnego z uzyskaniem przychodu z tej działalności. Dodać należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy decyduje jedynie sytuacja materialna (finansowa) wnioskodawcy, a nie- jak tego chciałby skarżący – zasługi historyczne (aktywna działalność w NSZZ "Solidarność" przed rokiem 1989) czy fakt bycia podanym badaniom psychologicznym w sprawie karnej. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.