III SA/Wr 120/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia WSA - Maciej Guziński Sędziowie: Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia NSA - Józef Kremis Protokolant: - Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], o numerze [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] o numerze [...] orzekającą o wymeldowaniu A. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy J. N. [...] we W. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie A. P. z miejsca pobytu stałego wystąpił brat - H. C., który swe żądanie uzasadnił faktem niezamieszkiwania siostry w mieszkaniu przy ulicy J. N., co najmniej od czerwca 2002 roku. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent W., decyzją z dnia [...], orzekł o wymeldowaniu A. P. z miejsca pobytu stałego. Organ pierwszej instancji ustalił bowiem, iż najemcą lokalu przy ulicy J. N. była I. D. - matka A. P. i H. C., która zmarła w dniu [...]. Od śmierci I. D., w lokalu tym mieszka H. C. wraz z córką M. C. i jej synem - D. Na podstawie zeznań świadków oraz kontroli meldunkowej organ ustalił, iż A. P. wraz z mężem i dziećmi zamieszkuje przy ulicy D. [...] we W. Organ I instancji wyjaśnił, iż w toku postępowania administracyjnego, A. P. została przesłuchana w charakterze strony i w dniu [...] oświadczyła do protokołu, iż od czasu zameldowania, tj. od marca 2002 r. mieszka w lokalu przy ulicy J. N. [...], ponosi koszty utrzymania tego mieszkania, tam prowadzi gospodarstwo domowe i tam też znajduje się jej centrum życiowe, natomiast w mieszkaniu przy ulicy D. we W. zamieszkuje jedynie jej mąż i dzieci. Wniosła także o przesłuchanie wskazanych przez nią świadków, na okoliczność zamieszkiwania przez skarżącą przy ulicy J. N. Prezydent W. oceniając zebrany w toku postępowania materiał dowodowy uznał, iż na podstawie wiarygodnych zeznań świadków oraz wywiadów środowiskowych ustalono, iż A. P. nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy J. N. we W. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 14 maja 2003 r., Sąd Rejonowy dla W. Ś. oddalił powództwo A. P. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu. Jednocześnie organ wskazał, iż co prawda A. P. twierdziła, iż nie opuściła miejsca pobytu stałego, jednakże oceniając zebrany w postępowaniu materiał dowodowy, organ uznał, iż twierdzenia te nie zasługują na wiarę. Podobnie organ ocenił zeznania świadków, przesłuchanych na wniosek skarżącej, w konsekwencji pomijając je w ustaleniach stanu faktycznego, jako niewiarygodne. Organ I instancji podniósł, iż skoro zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż z całą pewnością A. P. nie mieszka w spornym lokalu, to organ jest związany takimi ustaleniami, w tym sensie, że nie może wydać decyzji sprzecznej z nimi. Przywołując w uzasadnieniu swej decyzji treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ wskazał, iż przesłanka przewidziana w tym przepisie została spełniona, bowiem A. P. bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego, a zatem organ obowiązany był wydać decyzję orzekającą o wymeldowaniu jej z miejsca pobytu stałego. Jednocześnie organ wskazał, iż ewidencja ludności służy jedynie rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego i zgodność stanów faktycznych z zapisami organów ewidencji ludności służy likwidacji fikcji meldunkowej, a zatem leży w interesie społecznym. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła A. P., podnosząc, iż wniosek H. C. nie powinien zostać rozpoznany przez organy administracji, bowiem nie posiada on żadnego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Wskazała także, iż H. C. zamieszkał w spornym mieszkaniu w tym samym czasie co ona, a więc dopiero w kwietniu 2002 roku. A. P. podkreśliła, iż regularnie opłaca czynsz za mieszkanie przy ulicy J. N., natomiast brat utrudnia jej zamieszkiwanie tam, między innymi, poprzez wymianę zamków w drzwiach, zakręcenie dopływu prądu i wody. W odwołaniu A. P. podniosła ponadto, iż postępowanie administracyjne prowadzone było stronniczo, a ustalenia faktyczne oparto na zeznaniach niewiarygodnych świadków. Zarzuciła ponadto, iż w uzasadnieniu organu pierwszej instancji zabrakło wskazania powodów, dla jakich odmówiono waloru wiarygodności zeznaniom świadków wnioskowanych przez odwołującą się. Wojewoda D., po powzięciu wiadomości o wystąpieniu przez A. P. z pozwem przeciwko H. C. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu przy ulicy J. N. [...], postanowieniem z dnia [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania A. P. z miejsca pobytu stałego, uznał bowiem, iż rozstrzygnięcie sądu powszechnego będzie miało znaczenie dla ustalenia przez organ prowadzący postępowanie administracyjne czy po stronie A. P. nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W dniu [...], Wojewoda D. postanowił podjąć zawieszone postępowanie, bowiem uzyskał informację, iż postępowanie sądowe z powództwa A. P. zostało zakończone prawomocnym wyrokiem oddalającym powództwo, a zatem ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania administracyjnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, postanowieniem z dnia [...]. Po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta Miasta, Wojewoda D. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że sytuacja A. P. odpowiada przesłankom art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem opuściła ona miejsce pobytu stałego bez dopełnienia ciążącego na niej obowiązku wymeldowania się, toteż konieczne się stało wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał że, przeprowadzone postępowanie administracyjne pozwoliło na ustalenia faktu niezamieszkiwania A. P. w lokalu przy ulicy J. N. [...] we W. Kwestię sporną natomiast, stanowi dobrowolność opuszczenia przez skarżącą w/w lokalu. Jak podniósł organ II instancji, A. P. podejmowała pewne środki prawne mające na celu umożliwienie jej swobodnego wstępu do mieszkania, wszystkie one jednak okazały się bezskuteczne. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, organ podkreślił, iż brak skutecznych działań prawnych w zakresie przywrócenie posiadania lokalu, równoznaczne jest z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W ocenie organu odwoławczego, A. P. opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały, nie dopełniając obowiązku meldunkowego, pomimo że do dnia rozpatrywania sprawy nadal faktycznie w przedmiotowym lokalu nie mieszkała. Nie godząc się z ostatecznym rozstrzygnięciem, A. P. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o "zmianę decyzji Wojewody D. i uznanie jej słusznego prawa do lokalu, poprzez zawarcie z nią umowy najmu". Skarżąca zarzuciła decyzji Wojewody D. błędy w ustaleniach faktycznych oraz bezpodstawne przyznanie H. C. statusu strony w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywołanej w dalszych wywodach - skrótowo - jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obecnie obowiązującemu prawu. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem, czy zachodziła wymieniona wyżej przesłanka faktyczna konieczna do dokonania wymeldowania, czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu. Przy czym zważyć należy, że źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu i nie ma znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). Zameldowanie na pobyt stały w określonym miejscu ma charakter czynności materialno-technicznej, potwierdzającej określony stan rzeczy, tj. fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wykonanie obowiązku meldunkowego ma zatem znaczenie rejestracyjne, nie rodzi natomiast żadnych uprawnień do przebywania w lokalu, ani do korzystania z niego w inny sposób, nie wpływa również na pozbawienie lub ograniczenie tych praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Natomiast sam zamiar, jako przejaw woli opuszczającego lokal, winien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści werbalnych oświadczeń zainteresowanej osoby. W tym stanie rzeczy jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącej, wskazać należy ustanie jej pobytu w lokalu przy ulicy J. N. [...] we W. Twierdzenia bowiem strony zawarte w skardze, mające wskazywać fakt zamieszkiwania w spornym lokalu, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym i ocenionym przez organy administracji materiale dowodowym. Jak wynika z akt administracyjnych, w szczególności z zeznań świadków i kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji W. - Ś. w dniu [...] oraz licznych pisemnych wystąpień mieszkańców budynku przy ulicy J. Narodowej [...], A. P. nigdy nie mieszkała w spornym mieszkaniu, jedynie bywała tam sporadycznie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca uruchamiała wprawdzie środki prawne mające dowieść jej tytułu prawnego do lokalu (powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu) oraz mające przywrócić jej utracone posiadanie sporego lokalu (powództwo o przywrócenie posiadania), jednakże środki te okazały się bezskuteczne, bowiem oba wniesione przez skarżącą powództwa zostały przez sądy oddalone. W świetle zebranych dowodów, nie sposób uznać zarzutów skarżącej co do prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób stronniczy oraz wadliwej oceny zebranych dowodów za uzasadnione. Z mocy art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 - zwane dalej w skrócie k.p.a.), na organie administracji prowadzącym postępowanie, ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Oznacza to, iż organ winien zakończyć postępowanie, gdy wszelkie możliwości dowodowe zostaną wyczerpane. Tak właśnie należy ocenić postępowanie organów w niniejszej sprawie. Prowadząc postępowanie, zainicjowane wnioskiem H. C., organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Kilkakrotnie przeprowadzone przez organy Policji kontrole meldunkowe potwierdziły fakt niezamieszkiwania przez skarżącą w mieszkaniu przy ulicy J. N. Kierując się dyspozycją powołanych powyżej przepisów organ I instancji przeprowadził także dowody o które wnioskowała A. P., a następnie ocenił je w sposób którego w żaden sposób nie można uznać za dowolny. Zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a. organy podjęły wszelkie kroki w celu zapewnienia właściwego, tj. całościowego zebrania materiału dowodowego, a następnie jego obiektywnej oceny. Podkreślić przy tym należy, iż organ odwoławczy, w celu zapewnienia pełnej realizacji uprawnień skarżącej oraz wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, powstrzymał się z wydaniem ostatecznej decyzji, zawieszając prowadzone postępowanie do czasu zakończenia procesu cywilnego, który miał związek z rozpoznawaną przez niego sprawą. Sąd w całej rozciągłości potwierdza stanowisko zajęte przez organ II instancji, iż wynik prowadzonego procesu o przywrócenie naruszonego posiadania, nie miał znaczenia dla rozstrzyganej sprawy. Wystąpienie bowiem przez A. P. z takim powództwem, stanowiło potwierdzenie faktu opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu. W przeciwnym przecież razie - gdyby jak twierdziła w skardze, w spornym lokalu nieprzerwanie od roku 2002 zamieszkiwała - powództwo takie nie byłoby potrzebne. Nieuwzględnienie zaś żądań skarżącej przez sąd powszechny oznacza, iż A. P. nadal pozbawiona jest posiadania mieszkania, a więc nie może w nim mieszkać. Stanowisko takie potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001 r., o sygn. Akt V SA 3078/00, w którym Sąd ten zaprezentował pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Odnośnie natomiast zarzutu skarżącej, co do nieuprawnionego przyznania H. C. statusu strony, wobec braku po jego stronie tytułu prawnego do spornego mieszkania, oraz prowadzenia na podstawie jego wniosku postępowania, zważyć należy, iż jak wynika z treści decyzji Prezydenta Miasta, postępowanie to prowadzone było z urzędu, natomiast wniosek H. C. potraktowany został jedynie jako informacja dla organu o ewentualnej konieczności przeprowadzenia postępowania. Natomiast sam H. C., jak wynika z protokołu przesłuchania z dnia [...], występował w postępowaniu w charakterze świadka. Na marginesie tych rozważań należy jedynie zaznaczyć, iż podobne wnioski o wymeldowanie A. P. z miejsca pobytu stałego składali inni mieszkańcy budynku przy ulicy J. N. [...] (wniosek z dnia [...])., a także M. C. w dniu [...], oraz Wydział Lokali Mieszkalnych i Użytkowych Urzędu Miejskiego W. - w dniu [...]. Mając na względzie powyższe, wobec braku w toku postępowania uchybień proceduralnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie wystąpienia naruszenia prawa materialnego, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.