III SA/Wr 120/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych, karty pojazdu oraz nalepki kontrolnej i odmowy ponownej rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Starosta G zarejestrował - na rzecz J B - pojazd marki VOLKSWAGEN GGOLF 1.6KAT, numer nadwozia: [...] i wydał zainteresowanemu: dowód rejestracyjny serii i numeru [...], tablice rejestracyjne o numerze [...] oraz nalepkę kontrolną i kartę pojazdu serii i numeru [...]. Samochód ten został nabyty przez stronę od D M, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą AUTO-HANDEL w Ż, który z kolei kupił go wcześniej od E G, na rzecz którego pojazd ów był zarejestrowany przez Starostę Ż. W dniu [...] r. Starosta Ż wydał - we wznowionym postępowaniu - ostateczną już i prawomocną decyzję Nr [...], w której uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] r. (Nr Km.I.[...]) rejestrującą wcześniej opisany pojazd na rzecz E G. Jednocześnie organ ten odmówił ponownej rejestracji samochodu. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że przyczyną wyeliminowania z obrotu prawnego - we wznowionym postępowaniu - decyzji rejestrującej pojazd na rzecz E G był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Ż z dnia [...] r. ([...]) wydany w sprawie, w której ustalono, że E G nie był właścicielem auta. Po uzyskaniu informacji o wydaniu przez Starostę Ż decyzji tego ostatniego organu z dnia [...] r., Starosta G wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją wcześniejszą decyzją rejestrująca ten sam samochód na rzecz J B (postanowienie z dnia [...] r.), a następnie - decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) - uchylił własną decyzję z dnia [...] r. (Nr [...]) o rejestracji pojazdu na rzecz J B, unieważnił wydane wówczas: dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz kartę pojazdu i nalepkę kontrolną, odmawiając jednocześnie stronie ponownej rejestracji auta. Rozstrzygnięcie Starosty G z dnia [...] r. zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L, decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]), wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony. W uzasadnieniu takiego orzeczenia organ odwoławczy podkreślił istotę instytucji wznowienia postępowania, jako środka wzruszania decyzji ostatecznych. Zwrócono przy tym uwagę, że podstawy wznowienia zostały wskazane w art. 145 § 1 k.p.a. Skład orzekający Kolegium wywodził dalej, że w rozpatrywanym przypadku niewątpliwie zaistniała podstawa wymieniona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., skoro decyzja rejestrująca sporny pojazd na rzecz E G została uchylona przez Starostę Ż decyzją wydaną również we wznowionym postępowaniu. W ocenie organu drugiej instancji, w tej sytuacji, także Starosta G zobowiązany był do uchylenia swojego własnego rozstrzygnięcia rejestrującego ten sam pojazd na rzecz odwołującego się, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wynika bowiem, że rejestracji pojazdu dokonuje się - między innymi - na podstawie poprzedniego dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd ten był już uprzednio rejestrowany (jak w niniejszej sprawie). Identyczny wniosek nasuwa również z brzmienia § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Skoro zatem upadła rejestracja spornego w sprawie pojazdu, dokonana na rzecz E G, tym samym zasadna była odmowa ponownego zarejestrowania tegoż samochodu na rzecz J B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J B wyraził zapatrywanie, że kwestionowane przez niego decyzje w ewidentny sposób naruszają jego prawa, pozbawiając skarżącego i jego rodzinę samochodu. Podkreślił, że nabył pojazd w dobrej wierze, posiada wszystkie wymagane prawem dokumenty, więc w świetle polskiego prawa, zwłaszcza art. 174 i 176 § 1 k.c., nabył już własność w drodze zasiedzenia. W odpowiedzi Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Strona przeciwna zwróciła dodatkowo uwagę, że w kompetencji organów administracji publicznej nie mieści się przesądzanie kwestii istnienia (nieistnienia) tytułu prawnego strony (prawa własności) do spornego pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy we wznowionych postępowaniach. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W świetle przytoczonych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze specyfikę jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, jaki stanowi wznowienie postępowania. Z podstawowych uregulowań przyjętych w tym zakresie przez legislatora wynika dopuszczalność wznowienia postępowania - w większości przypadków także z urzędu (art. 147 k.p.a.) - w razie ujawnienia którejkolwiek z okoliczności wymienionych taksatywnie w art. 145 § 1 i w art. 145a k.p.a. Jedna z tych okoliczności została określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. następująco: "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Nie może być kwestionowane, że taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanym przypadku. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908 ze zm.) wskazuje - pośród dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu - dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już wcześniej zarejestrowany. Powinność przedłożenia wcześniej wydanego dowodu rejestracyjnego, jako wymogu dokonania ponownej rejestracji tego samego pojazdu, przewiduje też przepis § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.). Z dokumentacji zgromadzonej przez organy w aktach administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący - ubiegając się o zarejestrowanie spornego samochodu na swoją rzecz - przedłożył organowi dowód rejestracyjny wydany E G w wykonaniu decyzji o zarejestrowaniu na jego rzecz tegoż pojazdu. Ponieważ jednak decyzja ta została uchylona przez Starostę Ż ostatecznym już i prawomocnym orzeczeniem tego organu z dnia [...] r., jest oczywiste, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania, wskazana we wcześniej już cytowanym przepisie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zagadnienie sposobu załatwienia sprawy we wznowionym postępowaniu normuje art. 151 k.p.a. Przewidziano tam trzy możliwości: 1) odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi brak podstaw określonych w art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a.; 2) uchylenie decyzji dotychczasowej (w wypadku stwierdzenia podstaw wymienionych w obu dopiero co przywołanych przepisach) i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie; 3) stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, z wymienieniem okoliczności, które w świetle art. 146 k.p.a. uniemożliwiają uchylenie tej decyzji. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd w rachubę wchodziła tylko druga z wymienionych możliwości załatwienia tej konkretnej sprawy. Ponieważ zaistniała przesłanka wznowienia, określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (co już wykazano), a nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., Starosta G był wręcz zobligowany do uchylenia swojej pierwotnej decyzji z dnia [...] r. (Nr [...]), wydanej w przedmiocie rejestracji pojazdu, którego dotyczy spór, na rzecz strony skarżącej i do wydania nowej decyzji w tym przedmiocie, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W realiach tej konkretnej sprawy nie można też skutecznie podważać zasadności odmówienia - przez organ pierwszej instancji, procedujący wszak w ramach trybu wznowienia postępowania - wydania ponownej decyzji rejestrującej samochód na rzecz skarżącego. Wyeliminowanie z obrotu prawnego dowodu rejestracyjnego wydanego onegdaj E G uczyniło wszak niemożliwym przedstawienie tego dokumentu, wymaganego wszak przy ponownej rejestracji pojazdu przez stronę skarżącą (w przepisach prawa o ruchu drogowym i rozporządzenia wykonawczego, które były już wcześniej przytaczane). Stanowisko to było już zresztą wielokrotnie zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2006 r., I OSK 1005/87 i z dnia 7 kwietnia 1999 r., II SA 260/99). Nie bez znaczenia jest w sprawie i to, że skarżący nie może już aktualnie przedstawić nie budzącego wątpliwości dowodu własności pojazdu, który to dokument jest również wymagany do dokonania rejestracji (art. 72 ust. 1 pkt 1 prawa o ruchu drogowym), skoro zbywca samochodu (E G) właścicielem tym nie był. W skardze powołano się co prawda na dobrą wiarę i nabycie w związku z tym własności pojazdu w drodze zasiedzenia, ale trafnie przyjęły organy brak swoich kompetencji do oceny tych okoliczności w toku postępowania administracyjnego. Takie zapatrywanie jest w pełni zgodne z utrwalonym już poglądem sądów administracyjnych, w myśl którego, właściwe do dokonania takiej oceny są wyłącznie sądy powszechne (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., I OSK 234/05; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 4 kwietnia 2005 r., VI SA/ Wa 898/04 i z dnia 21 września 2004 r., II SA 3046/03 oraz wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r., II SA 2611/00). W świetle przywołanych judykatów skarżący powinien zatem uzyskać orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające nabycie przez niego prawa własności (np. na podstawie art. 169 § 2 k.c. lub w drodze zasiedzenia), a dopiero po uzyskaniu takiego dowodu własności - dokonać ponownej rejestracji spornego pojazdu. Skoro kontrolowane decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa, przeto Sąd zobowiązany był skargę oddalić, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a.