III SA/Wr 121/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Kremis po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 24 marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: I. podjąć postępowanie zawieszone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2003 r. (I SA/ Wr 1125-1126/03); II. umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 24 marca 2003 r. (Nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia 5 lutego 2003 r. (Nr [...];[...]), odmawiającą J. K. umorzenia należności celnych wraz z odsetkami, określonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 23 kwietnia 1998 r. (Nr [...]). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. Jednakże w dniu 14 sierpnia 2003 r. skarżący zmarł (odpis skrócony aktu zgonu Nr [...], sporządzony w USC w O.), co nastąpiło jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2003 r. (I SA/Wr 1125-1126/03) Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zawiesił postępowanie przed tym Sądem, wskazując jako podstawę prawną art. 201 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) i art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), spraw \. w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2). Rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu sądowym zależy od odpowiedzi na pytanie, jakie skutki prawne wiążą unormowania celno-prawne ze śmiercią osoby zobowiązanej z tytułu należności celnych. Wobec tak postawionego zagadnienia niezbędne jest ustalenie, które z uregulowań celno-prawnych należy odnieść do zobowiązań celnych strony skarżącej. Spór zaistniały w sprawie wiąże się z zobowiązaniem celnym strony skarżącej (decyzja Dyrektora Urzędu celnego w L. z dnia 23 kwietnia 1998 r. wymierzająca J. K. i Z. K. należności celne) powstałym jeszcze pod rządem ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 z późn. zm.). natomiast postępowanie o umorzenie wynikającej z tego zobowiązania należności rozpoczęło się już w czasie obowiązywania Kodeksu celnego. Okoliczności te są ważne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych. Według bowiem art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68. poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro zatem dług celny J. K., o którym orzekały organy celne, powstał przed dniem 1 maja 2004 r., czyli przed wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, to do oceny skutków prawnych śmierci strony stosunku celno-prawnego należy stosować przepisy obowiązujące w dacie tego zdarzenia, a więc unormowania Kodeksu celnego. Poczynione uwagi mają istotne znaczenie dla postępowania sądowo-administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Należy bowiem zauważyć, że Kodeks celny regulował kwestię następstwa prawnego strony tylko względem osób prawnych powstałych w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej lub połączenia osób prawnych oraz w odniesieniu do jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej (art. 264 Kodeksu celnego). Nie zawierał natomiast odesłania, jakie znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.). Przepis art. 74 tej ustawy odsyła także do rozdziału 14 w dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), a w tym zakresie - między innymi - do art. 97 § 1 tej ustawy, według którego spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Pod rządami Prawa celnego z 2004 r. ustawodawca przewiduje już zatem następstwo prawne także względem osób fizycznych, jednakże - co wymaga raz jeszcze zaakcentowania - rozwiązania normatywne obowiązujące w chwili powstania długu celnego, o którym mowa w niniejszej sprawie, i w chwili śmierci osoby zobowiązanej, nie przewidywały wprost takiego następstwa w odniesieniu do osób fizycznych. Artykuł 262 Kodeksu celnego z 1997 r. odsyłał bowiem jedynie do art. 12 oraz do przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, w którym nie mieścił się art. 97 § 1 Ordynacji. Dlatego też w orzecznictwie przyjęto trafny pogląd, że zasady ówcześnie obowiązującego prawa celnego nie dopuszczały umownego przenoszenia obowiązków publicznoprawnych, a należności celne nie mogły być spełnione przez osoby trzecie. Osoby trzecie mogą bowiem odpowiadać za zobowiązania celne i podatkowe tylko w przypadkach ściśle określonych prawem (wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r., I SA/Gd 1798/98, niepubl., LEX Nr 48960). Skoro zatem dług celny, stanowiący przedmiot rozpatrywanej przez organy celne sprawy, był ściśle związany z osobą zmarłego J. K., jako że nie mógł przejść -co wykazano wcześniej - w drodze następstwa prawnego na inne osoby, przeto - po stwierdzeniu, że niecelowe było zawieszanie postępowania sądowego - należało: po pierwsze - na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), podjąć z urzędu zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; po drugie - stosownie do dyspozycji art. 161 § 1 pkt 2 tej ustawy, umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.