III SA/Wr 1240/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1240/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Postanowieniem z [...] r., referendarz sądowy odmówił A sp. z o.o. z/s w W. (dalej: spółka, strona, skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniał, że wniosek spółki o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie wykazała ona niezdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazał, że spółka - w istocie - dąży do przerzucenia własnych wydatków, związanych z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, na budżet państwa. Zauważył, że - w 2015 r. - spółka osiągnęła przychód w kwocie [...] zł a mimo to nie poczyniła żadnych rezerw finansowych na opłacenie ewentualnych kosztów postępowań sądowych, ściśle powiązanych przecież z jej aktywnością gospodarczą. Jednocześnie - z pominięciem pierwszeństwa kosztów sądowych - opłaciła w sprawie pełnomocnika z wyboru. Referendarz sądowy podniósł, że - wykazana przez spółkę - strata w kwocie [...] zł nie odzwierciedla jej sytuacji finansowej, ponieważ kwotę tę przewyższa odpis amortyzacyjny w wysokości [...] zł, który nie jest związany z faktycznym wydatkowaniem środków pieniężnych. W sprzeciwie od rozstrzygnięcia referendarza sądowego, spółka podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, że stan finansowy spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie jej prawa pomocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Spółka uzasadniała, że obecnie toczy się względem niej ponad sześćdziesiąt postępowań administracyjnych o nałożenie kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jej majątek został w większości zabezpieczony przez organy administracji publicznej. Nie jest - wobec tego - zdolna do pokrycia chociaż w części kosztów sądowych. Co więcej, przedłożone przez nią dokumenty potwierdzają jej słabą kondycję finansową a koszty związane z nałożeniem na nią kar za urządzanie gier nie były do przewidzenia. Powinna jednak mieć prawo do dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, w celu oceny zasadności nałożonych kar. Dla celów porządkowych, wskazać należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka podała - oprócz okoliczności podniesionych również w sprzeciwie - że wartość jej środków trwałych - według ostatniego bilansu - wyniosła [...] zł a strata [...] zł. Na rachunku bankowym spółka nie posiada żadnych środków. Zgodnie z nadesłanymi dokumentami - w okresie od lipca do września 2016 r. - spółka nie dokonała żadnych operacji na rachunku bankowym. Z kolei - zgodnie z bilansem i rachunkiem zysków i strat (za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.) -na dzień 31 grudnia 2015 r. spółka - w 2015 r. - osiągnęła przychód ([...] zł) i stratę na poziomie [...] zł. Wpis od skargi w sprawie wynosi 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: Rozstrzygnięcie referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Omówienie powodów, dla których sprzeciw nie jest zasadny, poprzedzić należy twierdzeniem, iż - zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to - w myśl art. 260 § 2. p.p.s.a - działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dalej trzeba wskazać, że - stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zawsze na wnioskującemu o to prawo podmiotowi. Oznacza to, że jego twierdzenia nie mogą ograniczać się do ogólnego wywodu i muszą znajdować oparcie w odpowiednim materiałem źródłowym. Wymaga przy tym zauważenia, że nieprzedstawienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową nie stanowi braku formalnego wniosku, lecz prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy. Trzeba też pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest jednoznaczne z przeniesieniem ciężaru kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania na budżet Państwa i stanowi z tego powodu wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania same ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, zwłaszcza, że koszty sądowe są daniną publiczną, której powszechny obowiązek ponoszenia ustanawia art. 84 Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że - w sprawie - referendarz sądowy dokonał prawidłowej oceny wniosku skarżącej spółki. Zasadnie podniósł, że dokumenty przez nią przedstawione prowadzą do konstatacji, że jest ona zdolna do poniesienia w niniejszej sprawie wydatku na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 400 zł. O dobrej kondycji spółki świadczy bowiem znaczący - bo przekraczający 3.500.000 zł - przychód za 2015 r. oraz fakt, że o wykazaniu straty z prowadzonej działalności gospodarczej w 2015 r. decydował m.in. - stanowiący koszt podatkowy - odpis amortyzacyjny w kwocie [...] zł. Oznacza to, że - wynosząca [...] zł - strata nie musi wiązać się z faktycznym wydatkowaniem jakichkolwiek środków. Nadto, najwyższy udział w kosztach działalności operacyjnej za 2015 r. stanowi pozycja "usługi obce" ([...] zł), co pozwala na przyjęcie, że spółka miała środki na ich zakup. Niewątpliwe, ze wskazanych wyżej danych wyłania się obraz spółki prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą sporych rozmiarów, co każe podać w wątpliwość jej twierdzenia o niewypłacalności i zajęciu całości majątku przez organy administracji publicznej. Nadto, godzi się zauważyć, że zgromadzone w sprawie dokumenty dotyczą zasadniczo 2015 r., dane z rachunków bankowych - za okres do września 2016 r. włącznie - nie odzwierciedlają natomiast aktualnej (na dzień złożenia sprzeciwu) sytuacji finansowej i bieżących zdolności płatniczych, wszakże spółka - składając sprzeciw - nie skorzystała z możliwości uzupełnienia swojej dokumentacji i to pomimo faktu reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika. Wreszcie, zgodzić należy się z referendarzem sądowym, że koszty postępowań związanych ściśle z działalnością gospodarczą przedsiębiorcy stanowią jego własne ryzyko. Są one bowiem konsekwencją określonych wyborów gospodarczych i powinny być zawsze "wkalkulowane" w ocenę rentowności tej działalności. Tym samym. rzeczą skarżącej było zabezpieczenie środków finansowych na inicjowanie postępowań sądowych. Ponadto, wskazując, że toczy się 60 postępowań sądowych, skarżąca nie podała łącznej sumy wpisów z tytułu wniesienia skarg, tak więc nie sposób w pełni określić, jakiego rzędu byłaby to dolegliwość finansowa w porównaniu ze skalą osiąganych przychodów z działalności. Także ogólnikowe twierdzenia o wdrożeniu procedur egzekucyjnych nie mogą być przesłanką uzasadniającą udzielenie pomocy w postaci zwolnienia z powinności uiszczenia kosztów postępowania, tym bardziej, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Wobec powyższego uznać należy, że referendarz sądowy nie naruszył art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., odmawiając przyznania spółce prawa pomocy w żądanym zakresie. W konsekwencji, wydane przez niego rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.