III SA/Wr 126/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anetta Chołuj, sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2025 r. nr UP-78/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 listopada 2024r., nr 2291/2024; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z. P. (dalej: skarżący, strona skarżąca) złożył w dniu 25 sierpnia 2022 r. wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu wskazał, że jest w trudnej sytuacji finansowej od 2013 r., kiedy zawieszono działalność spółki jawnej, której był wspólnikiem. W maju 2022 r. wspólnicy spółki podjęli uchwałę o jej rozwiązaniu. Jest osobą bezrobotną na utrzymaniu żony. Dalej podniósł, że dochód żony, to 1615,57 zł z czego pokrywają wydatki eksploatacyjne mieszkania w wysokości 347 zł, natomiast czynsz opłaca syn skarżącego. Żona cierpi na choroby przewlekłe. W dalszej części informuje, że nie posiada oszczędności, ani nieruchomości, ani praw majątkowych. Jego wiek i stan zdrowia nie pozwalają na podjęcie pracy. Od sierpnia 2022 r. jest uprawniony do złożenia wniosku emerytalnego. Ponadto wskazuje, że zaspokojenie wierzytelności może nastąpić jedynie w minimalnym zakresie, dopiero wówczas, kiedy zostanie mu przyznane świadczenie emerytalne. Decyzją z 14 listopada 2022 r. (znak sprawy: 430000/71/545740/2022RED-U) organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku na podstawie art. 105 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000) — dalej: k.p.a. w związku z art. 123 §1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) Ustalił bowiem, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z tego, iż należności z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania rozwiązanej spółki jawnej, której skarżący był wspólnikiem, uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 5d u.s.u.s. W dniu 12 grudnia 2022 r. skarżący ponownie złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek. Zaznaczył, że już we wniosku z 25 sierpnia 2022 r. wnosił o umorzenie tych właśnie należności, jednakże organ błędnie przyjął, że chodzi o zaległości wynikające z należności dotyczących odpowiedzialności za zobowiązania rozwiązanej spółki jawnej. Poprosił o wykorzystanie w toku sprawy informacji zawartych we wniosku z 25 sierpnia 2022 r. oraz w dokumentach do niego załączonych. Powyższe potwierdził w uzupełnieniu wniosku z 2 stycznia 2023 r. Decyzją z 14 lutego 2023 r. nr 285/2023, będącą przedmiotem niniejszej skargi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 r., Nr 141, poz. 1365) — dalej: rozporządzenie, odmówił stronie skarżącej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek za okres od lutego 2012 r. do grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 31 067,89 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona w dniu 12 grudnia 2022 r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację majątkową. Wskazał również, że postępowanie w sprawie (zakończone w dniu 1 lutego 2023 r.) prowadził na podstawie wniosków i dokumentów przedłożonych przez skarżącego — także z wniosku z 25 sierpnia 2022 r. i załączników do niego, o co wnosił skarżący w późniejszych wnioskach — oraz danych będących w dyspozycji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na tej podstawie organ ustalił, że skarżący od września 2022 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3 404,18 zł brutto, ze świadczenia tego pobierana jest kwota w wysokości 851,04 zł na poczet zadłużenia w ZUS, do wypłaty pozostaje 2 138,76 zł. Organ podkreślił, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną, która uzyskuje przychody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1775,35 zł. Organ podnosi, że ze względu na prośbę skarżącego, żeby przy rozpatrywaniu wniosku wykorzystać dokumentację załączoną do wniosku z 25 sierpnia 2022 r., wziął pod uwagę dane tam zamieszone. Z dokumentacji tej wynika, że miesięczne wydatki gospodarstwa domowego, to opłaty eksploatacyjne w wysokości 347,15 zł i pokrywa je żona ze swoich dochodów. Poza zaległościami w ZUS, skarżący nie posiada innych zadłużeń, nie posiada oszczędności, nie jest właścicielem nieruchomości i nie posiada majątku ruchomego. Żona skarżącego choruje przewlekle, a on nie ma możliwości na uzyskanie dochodów z pracy dodatkowej ze względu na swój wiek i stan zdrowia [...]. Dalej organ wskazał, że w oparciu o art. 24 u.s.u.s. ustalono, że nie upłynął termin, w którym należności mogą być dochodzone. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym organ ustalił, że na podstawie art. 24 u.s.u.s. należności figurujące na koncie skarżącego nie uległy przedawnieniu, są wymagalne i mogą być dochodzone, gdyż: 1) wobec zaległości należności za okres od lutego 2012 r. do marca 2013 r. postępowanie egzekucyjne wszczęto 15 października 2012 r., więc termin zawieszenia przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. rozpoczął bieg w dniu podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności i zakończył się w dniu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kołobrzegu postanowienia z 6 grudnia 2022 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego —zatem okres pięciu lat nie upłynął; 2) wobec zaległości należności za okres od kwietnia 2013 r. do grudnia 2013 r. wszczęto 12 lutego 2014 r. postępowanie egzekucyjne, co spowodowało, że termin przedawnienia należności uległ zawieszeniu i trwa nadal, nie można więc mówić o przedawnieniu. W dalszej kolejności organ stwierdził, że nie została w przypadku strony spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, warunkująca umorzenie należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Bowiem zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a tego artkułu. W stosunku do skarżącego nie było bowiem prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne (więc brak przesłanek z ust. 3 pkt 2 4 i 4b), wysokość zadłużenia jest wyższa niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (nie znajdzie więc zastosowania ust. 3 pkt 4a), oraz że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (przesłanka z ust. 3 pkt 6). Jak dalej podniósł organ, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 14 grudnia 2022 r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec zaległości z tytułu należności za okres od lutego 2012 r. do marca 2013 r., z uwagi na bezskuteczność egzekucji, gdyż w postępowaniu nie ustalono majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. Jednakże organ zwraca uwagę na fakt, że od listopada 2022 r. prowadzi postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości z tytułu składek za okres od kwietnia 2012 r. do grudnia 2013 r. i dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego, z którego potrąca kwotę 851,04 zł na poczet tego zadłużenia. Wobec tego, ZUS jako wierzyciel nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności i nie można stwierdzić, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Zdaniem ZUS skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki umorzenia należności z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten oraz rozporządzenie wykonawcze do niego zobowiązują dłużnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacać należności, ponieważ spowodowałoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (w wyniku opłacania należności doszłoby do braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, poniesienia przez zobowiązanego strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia). Odnosząc te uregulowania do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego (opisanej powyżej — dopisek Sądu) organ stwierdził, że w jego ocenie kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji skarżącego, gdyż przepisy przewidują ustawowe ograniczenia w egzekucji w celu ochrony zobowiązanego (art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Jak podnosił dalej organ, minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa domowego emerytów w III kwartale 2022 r. wynosiło 2 516,66 zł. Stały dochód gospodarstwa domowego skarżącego po potrąceniach komorniczych wynosi 3 754,33 zł, co według organu pozwala na opłacenie miesięcznych kosztów eksploatacyjnych w wysokości 347,15 zł i umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc informację o chorobach skarżącego i jego żony do przesłanki umorzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie ma ona zastosowania. Dotyczy bowiem takich sytuacji, kiedy choroba zobowiązanego lub członka jego rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności a skarżący i jego żona są uprawnieni do pobierania świadczenia emerytalnego bez względu na stan zdrowia. Po rozpoznaniu skargi strony na powyższe postanowienie, prawomocnym wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie III SA/Wr 102/23 tutejszy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, gdyż organ nie wyjaśnił kwestii przedawnienia składek objętych zaskarżoną decyzją. Nie wypowiedział się w jakim zakresie i w jakich terminach wszczynano postępowania egzekucyjne dotyczące zaległości z tytułu składek. Zaskarżona decyzja wymyka się spod pełnej kontroli i oceny, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia w przypadku poszczególnych należności. Sąd stwierdził, że ewentualne stwierdzenie przedawnienia określonych należności powoduje z kolei konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ prowadzenie postępowania o umorzenie należności składkowych, które uległy przedawnieniu jest bezprzedmiotowe. Sąd zauważył, że w kwestii przedawnienia należności z tytułu składek organ wskazał, iż wobec zaległości należności za okres od lutego 2012 r. do marca 2013 r. postępowanie egzekucyjne wszczęto 15 października 2012 r., więc termin zawieszenia przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. rozpoczął bieg w dniu podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności i zakończył się w dniu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kołobrzegu postanowienia z 6 grudnia 2022 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zatem nie uległy one przedawnieniu i są wymagalne. Sąd zwrócił jednak uwagę na fakt, że należności wymagalne to takie, których termin zapłaty już minął. Nie można zatem uznać za wymagalne w dniu 15 października 2012 r. należności za miesiące od października 2012 r. do marca 2013 r. Niezrozumiałe jest stwierdzenie organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że 15 października 2012 r. wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległe należności za okres od października 2012 r. do marca 2013 r. Następnie Sąd stwierdził, że organ w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać odrębnie, w stosunku do każdej z egzekwowanych należności, w jakim przedziale czasu (początek i koniec tego okresu) bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Należy podać, w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia. Sąd nakazał organowi w konsekwencji powyższych ustaleń wskazać, które należności z tytułu składek są nadal wymagalne na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie uległy przedawnieniu i w jakich ramach czasowych bieg terminu przedawnienia był zawieszony. Stwierdzono, że informacje dotyczące wskazanych wyżej kwestii powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, podane w sposób zrozumiały, czytelny i jasny dla strony, przy czym konieczne jest wyjaśnienie, wobec której grupy należności nastąpiły okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia z precyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej takiego stanu. Poprzestanie na stwierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych należności za okres od lutego 2012 r. do marca 2013 r. wszczęto 15 października 2012 r. nie jest w tej mierze wystarczające, gdyż informacja ta nie wyjaśnia, kiedy wystąpił skutek zawieszenia biegu przedawnienia poszczególnych należności za kolejne okresy składkowe. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu powinien wskazać jaką konkretnie podjęto czynność egzekucyjną, w jakiej dacie i jakiego okresu składkowego czynność ta dotyczyła. W ocenie Sądu, organ, nie wyjaśniając tej kwestii i nie dołączając do akt dokumentów uzasadniających zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych (prócz informacji, że wszczęto postępowanie egzekucyjne) dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W oparciu o powyższe, Sąd wskazał, że organ zobowiązany jest wyjaśnić kwestię przedawnienia należności z tytułu składek, o których umorzenie wnosi skarżący. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie (w toku którego skarżący w dniu 10 czerwca 2024 r. przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym zawierające aktualne dane w tym zakresie), organ wydał w dniu 12 listopada 2024 r. decyzję numer 2291/2024, w której odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości. W treści uzasadnienia tej decyzji organ opisał sytuację majątkową skarżącego, a następnie wskazał – w wykonaniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie III SA/Wr 102/23 - że należności objęte postępowaniem są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Dalej organ przedstawił czynności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w rozbiciu na należności za poszczególne okresy, podając terminy wymagalności, daty wystawienia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji, daty doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, daty wystawienia decyzji o wysokości zadłużenia oraz jej odebrania i uprawomocnienia, jak również daty doręczenia tytułów wykonawczych na poszczególne zaległości, przy czym za niektóre należności (tj. od lutego do marca 2012, maj 2012 r., od lipca do października 2012 r., listopad 2012, od grudnia 2012 do marca 2013 i od lipca do września 2013 r.) podał również datę umorzenia postępowania egzekucyjnego (6 grudnia 2022 r.), a w odniesieniu do pozostałych (od kwietnia do czerwca 2013 r., za październik 2013 i od listopada do grudnia 2013 r.) wskazał, że postępowanie egzekucyjne nadal trwa. W dalszej kolejności organ zacytował szeroko przepisy u.s.u.s. dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach. Następnie organ przeanalizował przesłanki umorzenia należności z tytułu składek określone w przepisach u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, wskazując, z jakich przyczyn jego zdaniem wniosek skarżącego w tej mierze nie zasługuje na uwzględnienie. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia 31 stycznia 2025 r. numer UP-78/2025 utrzymał w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu organ zasadniczo powielił rozważania i argumentację dotyczącą kwestii przedawnienia przedmiotowych należności, a następnie dokonał oceny zasadności wniosku pod kątem spełnienia przesłanek ich umorzenia, dochodząc do wniosku, że wniosek jest niezasadny. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją tego samego organu z dnia 12 listopada 2024 r., jak również o zwrot nienależnie pobranych kwot z rachunku bankowego skarżącego wraz z odsetkami za opóźnienie oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania sądowego. Strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: 1. Prawa procesowego, a to: a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, a co za tym idzie, dokonanie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy; b) uznanie, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; c) błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. , ze ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną spłata należności skutkowałaby brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; d) wadliwe przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych niezależnych od niego zdarzeń, mimo, ze przedłożenie przez skarżącego dowody oraz okoliczności sprawy wskazywały na istnienie takich okoliczności; e) niewłaściwą ocenę kwestii dotyczących stanu zdrowia skarżącego oraz jego obowiązków opiekuńczych wobec członka rodziny , przyjmując – wbrew materiałowi dowodowemu – że nie wykazano, iż te okoliczności pozbawiły skarżącego realnej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego uregulowanie należności; f) naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w terminie 30 dni, czym ZUS naruszył prawo strony do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki; 2. Prawa materialnego, tj. art. 28 u.s.u.s w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych , podczas gdy z okoliczności sprawy i przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej jednoznacznie wynika okoliczność uzasadniająca umorzenie przez ZUS należności z tytułu nieuiszczonych składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. Sąd na podstawie art. 103 § 6 p.p.s.a. oddalił wnioski skarżącego zawarte w piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2025 r. oraz na rozprawie, jako nie mające istotnego znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Wskazać w pierwszej kolejności należy, że orzekanie w sprawie niniejszej odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.), ponieważ niniejszy wyrok został poprzedzony prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 27 września 2023 r. wydanym w sprawie III SA/Wr 758/22, w którym Sąd zwrócił uwagę na konieczność zweryfikowania biegu i upływu okresu przedawnienia zaległości składkowych, o których umorzenie zwróciła się skarżąca. Zgodnie z powołanym przepisem prawnym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/OI 443/09 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt: II GSK 240/06). Podkreślić należy, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zauważyć również należy, że w orzecznictwie jednolicie prezentowany jest pogląd wyrażony miedzy innymi w wyroku NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt: II FSK 1057/11, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie III SA/Wr 102/23, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. Przechodząc natomiast do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że istotą zawartych w powołanych wyrokach tutejszego Sądu wskazań co do dalszego postępowania było dokonanie oceny, czy w sprawie doszło i ewentualnie w jakim zakresie do przedawnienia należności. Przypomnieć zatem należy, że w uzasadnieniu przywołanego wyroku Sąd stwierdził, iż organ w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać odrębnie, w stosunku do każdej z egzekwowanych należności, w jakim przedziale czasu (początek i koniec tego okresu) bieg terminu przedawnienia został zawieszony i wobec której grupy należności nastąpiły okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia z precyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej takiego stanu. Organ zobowiązany był podać, w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia, a informacje dotyczące wskazanych wyżej kwestii miały znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, podane w sposób zrozumiały, czytelny i jasny dla strony. Organ w uzasadnieniu powinien był wskazać, jaką konkretnie podjęto czynność egzekucyjną, w jakiej dacie i jakiego okresu składkowego czynność ta dotyczyła. Ponadto organ zobowiązany był dołączyć do akt dokumenty uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie wypełnia powyższych zaleceń, a stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu tej decyzji należy uznać za niewystarczające z punktu widzenia realizacji tych zaleceń. W tej mierze organ wskazał, że w jego ocenie przedmiotowe należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Przedstawił czynności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w rozbiciu na należności za poszczególne okresy, podając terminy wymagalności, daty wystawienia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji, daty doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, daty wystawienia decyzji o wysokości zadłużenia oraz jej odebrania i uprawomocnienia, jak również daty doręczenia tytułów wykonawczych na poszczególne zaległości, przy czym za niektóre należności (tj. od lutego do marca 2012, maj 2012 r., od lipca do października 2012 r., listopad 2012, od grudnia 2012 do marca 2013 i od lipca do września 2013 r.) podał również datę umorzenia postępowania egzekucyjnego (6 grudnia 2022 r.), a w odniesieniu do pozostałych (od kwietnia do czerwca 2013 r., za październik 2013 i od listopada do grudnia 2013 r.) wskazał, że postępowanie egzekucyjne nadal trwa. Następnie organ zacytował szeroko przepisy u.s.u.s. dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach. Trzeba jednak zauważyć, że, jak nakazano w wyroku Sądu z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie III SA/Wr 102/23, organ miał dołączyć do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować istotne w tej mierze okoliczności faktyczne. Tymczasem wbrew zaleceniom zawartym w przywołanym wyroku, nie przedstawiono w tej mierze odpowiedniej dokumentacji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni zatem kwestię przedawnienia należności z tytułu składek, o których umorzenie wnosi strona skarżąca, z pełnym uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie III SA/Wr 102/23. Wobec powyższego w dalszym ciągu przedwczesna jest ocena ewentualnego wystąpienia przesłanek umorzenia należności, a to z uwagi na brak pełnego wyjaśnienia podstawowej kwestii dotyczącej przedawnienia poszczególnych zaległości składkowych, decydujących o zakresie prowadzonego postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.