III SA/Wr 1283/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia i przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdu oddala skargę w całości. I Zaskarżona decyzja, opisana w sentencji niniejszego wyroku, została wydana w następującym stanie faktycznym. 1. W dniu [...] marca 2013 r. usunięty został z drogi w miejscowości S. – na podstawie policyjnej dyspozycji usunięcia Nr [...] – pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którego współwłaścicielami (w dniu wydania dyspozycji) byli A.M.P oraz – na podstawie umowy przewłaszczenia tego pojazdu na zabezpieczenie, zawartej w dniu [...] października 1011 r. – [...] Bank S.A. (strona skarżąca w niniejszej sprawie). 2. Współwłaściciele zostali poinformowani o usunięciu opisanego pojazdu z drogi i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym oraz pouczeni o konsekwencjach nieodebrania tego pojazdu w okresie 3 miesięcy, licząc od daty jego usunięcia: A.M.p. – dwoma pismami, datowanymi na dni [...] marca oraz [...] kwietnia 2013 r.; skarżąca spółka – pismem z dnia [...] lipca 2013 r. 3. Brak stosownych działań ze strony zainteresowanych spowodował wydanie – na wniosek Starosty S. – postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] października 2013 r. ([...]), w którym orzeczono o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu S.. Apelację od pierwszoinstancyjnego postanowienia, o którym mowa, została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego we W. z dnia[...] kwietnia 2014 r. ([...]). 4. W przedstawionych realiach, Starosta S. wydał w dniu[...] czerwca 2015 r. decyzję Nr [...]), w której nałożył na obojga współwłaścicieli obowiązek zapłaty [...] zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia i przechowywania przedmiotowego pojazdu na parkingu strzeżonym. Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ wyższego stopnia" lub "organ odwoławczy"), decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku. II W pierwszej części uzasadnienia swojego orzeczenia (s. 1-2) Kolegium przedstawiło – skrótowo – dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując w tych ramach treść zarzutów, sformułowanych w osobnych odwołaniach obu współwłaścicieli pojazdu od decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ocenił następnie (s. 2-4 uzasadnienia decyzji SKO) zasadność tych zarzutów, na podstawie przepisów prawnych, które należało w sprawie zastosować. Przywołano w tym zakresie normy art.: 130a ust. 1, ust. 10, ust. 10e i ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach jako "p.r.d." Kolegium oceniło, iż pierwszoinstancyjne orzeczenie Starosty S. jest zgodne ze wskazanymi uregulowaniami, odnosząc się do konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, ze szczególnym podkreśleniem znaczenia prawomocnego postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Na s. 4-5 uzasadnienia decyzji poddanej kontroli Sądu w niniejszej sprawie organ wyższego stopnia dokonał szczegółowego wyliczenia (z rozbiciem na poszczególne okresy) łącznej kwoty należnej z tytułu kosztów usunięcia pojazdu z drogi i jego przechowywania na parkingu strzeżonym, wskazując mechanizm tego wyliczenia oraz podstawy prawne i stawki brane pod uwagę. W ostatnim fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s. 5-6) Kolegium odwołało się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., nowelizującej p.r.d. (druk Sejmu RP VI kadencji, Nr 2816) i wskazało na przepisy art. 130 ust. 10h i ust. 10i, na podstawie których – w ocenie organu wyższego stopnia – można wywieść solidarną odpowiedzialność współwłaścicieli pojazdu. III Bank wywiódł do tutejszego Sądu skargę na opisaną decyzję SKO, żądając uchylenia tego rozstrzygnięcia w całości i zasądzenia kosztów. Dalszy wniosek – o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – został rozpoznany odmownie już wcześniej, prawomocnym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. (k. 32-33 akt sądowych). Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono następujące naruszenia: 1. przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: • art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu strony, • art. 8 k.p.a. – poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, w szczególności skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji za zaniechania i zwłokę w działaniu organu, który nie poinformował skarżącego (Banku) o usunięciu pojazdu, niezwłocznie i na właściwy adres; 2. przepisu prawa materialnego (§ 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, obowiązującego w dacie usunięcia pojazdu) – poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu zawiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu (między innymi), o czym strona skarżąca nie została poinformowana; 3. błędną wykładnię art. 130 ust. 10i p.r.d. – polegającą na przyjęciu, iż obowiązek pokrycia kosztów określonych w art. 130a ust. 10h tej samej ustawy obciąża solidarnie współwłaścicieli, podczas gdy art. 130a ust. 10i dotyczy tylko relacji pomiędzy posiadaczem i właścicielem pojazdu, co w ostateczności doprowadziło do niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 130a ust. 10i p.r.d. i obciążenie solidarnie współwłaścicieli pojazdu kosztami określonymi w art. 130a ust. 10h tej ustawy. IV W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: V Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów. VI Zagadnienie stanowiące przedmiot rozstrzygnięć administracyjnych zakwestionowanych w niniejszej sprawie unormowane jest – obecnie bardzo drobiazgowo – w art. 130a prawa o ruchu drogowym. Przepis ten – w brzmieniu obowiązującym w dacie ferowania swoich orzeczeń przez organy obu instancji – zakreśla zatem granice okoliczności (oraz konsekwencji ich zaistnienia), które decydują o ewentualnej potrzebie ustalenia wysokości kosztów związanych z przymusowym usunięciem pojazdu z drogi oraz jego przechowywaniem, a także o wysokości związanych z tym opłat, które – w pierwszej kolejności – obciążają właściciela (współwłaścicieli – jak w tej sprawie) usuniętego pojazdu (art. 130a ust. 1 p.r.d.). Analiza akt administracyjnych przekonuje, że organy administracji publicznej wzięły pod uwagę wszystkie te okoliczności stanu faktycznego sprawy (wskazane w I części niniejszego uzasadnienia), których ocena była konieczna do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny został zatem ustalony niewadliwie. Zdaniem składu orzekającego Sądu, organy dokonały również właściwej subsumcji dokonanych ustaleń faktycznych, przez pryzmat wchodzących w rachubę przepisów. Godzi się wyeksponować zwłaszcza następujące kwestie. 1. W sprawie nie jest kwestionowane istnienie podstawy do usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi (co nastąpiło, jak wzmiankowano, w dniu [...] marca 2013 r., na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza policji, stosownie zatem do dyspozycji art. 130a ust. 4 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 1 p.r.d.) i umieszczenia go na parkingu strzeżonym (w celu dozorowania usuniętego pojazdu do czasu jego ewentualnego odebrania przez właścicieli). 2. Usunięty pojazd – w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia – stanowił bez wątpienia współwłasność skarżącego banku oraz osoby fizycznej, na podstawie umowy przewłaszczenia tego pojazdu (na zabezpieczenie), zawartej w dniu [...] października 2011 r. 3. Niesporne jest również i to, że współwłaściciele zostali powiadomieni – to prawda, że osobno i w różnych terminach – o fakcie samego usunięcia pojazdu, możliwości i o terminie jego odbioru oraz konsekwencjach ewentualnych zaniedbań w tym zakresie. Mimo pouczenia, żaden ze współwłaścicieli pojazdu nie odebrał z parkingu w terminie 3 miesięcy od usunięcia, w związku z czym – kierując się dyspozycją art. 130a ust. 10 p.r.d. – Starosta S. wystąpił do właściwego sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętego pojazdu na rzecz Powiatu. 4. Orzeczenie uwzględniające wniosek (zweryfikowane w trybie nadzoru instancyjnego) uzyskało walor rozstrzygnięcia prawomocnego w dniu 2 kwietnia 2014 r. (data wydania postanowienia przez Sąd Okręgowy we W. w sprawie [...], który oddalił apelację). 5. W dotychczas wyeksponowanych realiach (przez skład WSA, którzy orzekał w sprawie) w pełni zasadnie przyjęły organy okres od [...] marca 2013 r. (data wydania policyjnej dyspozycji i fizycznego usunięcia pojazdu) do[...] kwietnia 2014 r. (data uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku tego pojazdu na rzecz powiatu) jako ramy czasowe, stanowiące podstawę do ustalenia wysokości kosztów należnych z tytułu samego usunięcia, a następnie – z faktu przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym. Taki właśnie zakres czasowy został bowiem określony w art. 130a ust. 10h zdanie pierwsze (wprost) i w ust. 10k in fine p.r.d. (pośrednio, skoro ustawodawca odwołał się tam właśnie do "uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu"). 6. W związku z jednym z zarzutów sformułowanych w skardze, niezwłocznego, acz dosadnego zaakcentowania, wymaga, iż organy obu instancji skierowały swoje decyzje do właściwych odbiorców. Stosownie bowiem do art. 130a ust. 10h zdanie pierwsze p.r.d., koszty, o których mowa, "ponosi osoba będąca właścicielem (...) pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu". Jest oczywiste, iż w sytuacji współwłasności, adresatami decyzji obciążającej takim obowiązkiem powinni byś wszyscy współwłaściciele (celowe podkreślenie Sądu). Przesądza o takiej konstatacji brzmienie cytowanego fragmentu art. 130a ust. 10h zdanie pierwsze p.r.d., w którym prawodawca nie odwołuje się wszak do "niektórych" tylko z właścicieli, posługując się wyłącznie ogólną kategorią "właściciela". W rozpoznawanym przypadku – uwzględniając treść umowy przewłaszczenia na zabezpieczenia – "właścicielem" we wskazanym rozumieniu był zaś zarówno skarżący bank, jak i osoba fizyczna (podmiot zainteresowany w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym). 7. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony skarżącej, Kolegium nie dopuściło się również naruszenia normy art. 130a ust. 10i p.r.d., w brzmieniu: "Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie (kolejne, celowe podkreślenie składu orzekającego) do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h." Trzeba przyznać rację autorowi skargi kiedy twierdzi, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania (bezpośredniego – dopowiedzenie Sądu). Usunięty i przechowywany pojazd pozostawał wszak we władaniu współwłaścicieli, a nie osoby trzeciej, działającej na podstawie innego (niż własność) tytułu. Uważna lektura stosownego fragmentu uzasadnienia decyzji SKO (jeden krótki akapit na s. 6) skłania jednak do wniosku, że organ odwoławczy nie przyjął wcale przepisu art. 130a ust. 10i p.r.d. jako podstawy do orzekania w sprawie. Wzmocnił jedynie – na podstawie postanowienia tej normy – swoje twierdzenie o solidarnej odpowiedzialności obojga współwłaścicieli. Uwzględniając sens oszczędnego w słowach ujęcia analizowanego przepisu nie można skutecznie zaprzeczyć woli legislatora obarczenia solidarną odpowiedzialnością (z właścicielem) osoby trzeciej, która władała pojazdem w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, na podstawie innego niż własność tytułu. Skoro tak, to jest również oczywiste, iż solidarnie powinni tym bardziej odpowiadać współwłaściciele pojazdu, jeśli stanowi on właśnie przedmiot współwłasności (argumentum a maiori ad minus). Prowadzi to ostatecznie do konkluzji o niezasadności zarzutu naruszenia w sprawie art. 130a ust. 10i p.r.d. 8. Dokumentacja sprawy potwierdza, że skarżący bank był informowany o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi (i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym) i pouczony o konsekwencjach nieodebrania tego pojazdu w okresie 3 miesięcy, licząc od daty jego usunięcia dopiero pismem z dnia [...] lipca 2013 r., a nie niezwłocznie po usunięciu, jak tego wymagają przepisy. Trafnie jednak zauważyło w związku z tym Kolegium, że – wedle art. 130a ust. 10e p.r.d. – do kompetencji sądu orzekającego o przepadku pojazdu na rzecz powiatu należy stwierdzenie "czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego" (dalsze, celowe podkreślenie składu orzekającego Sądu). Żaden z sądów powszechnych (rozpoznających przecież sprawę o przepadek pojazdu na rzecz Powiatu w dwóch instancjach) nie dopatrzył się nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d. Jak słusznie zaakcentowało SKO, ocena ta wiązała organy obu instancji (jeszcze jedno, celowe podkreślenie składu rozpoznającego skargę spółki) orzekające w sprawie obciążenia właścicieli kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu stanowiącego przedmiot ich współwłasności. 9. W konsekwencji wywodów pomieszczonych w niniejszej (VI) części uzasadnienia wyroku należało uznać bezzasadność wszystkich zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą. Sąd nie dostrzegł bowiem także naruszeń tych norm prawa procesowego, które wymieniono w skardze. VII Wychodząc poza zarzuty skargi – na podstawie obowiązku wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a. – skład WSA rozpoznający sprawę zbadał także kwestię samego sposobu ustalenia wysokości ostatecznej kwoty, którą należało obciążyć właścicieli pojazdu, nie stwierdzając wadliwości ani w odniesieniu do rodzaju ustalonych kosztów (osobno – usunięcia pojazdu oraz jego przechowywania), ani co do uwzględnionego przez organy terminu oraz zmiennych w czasie stawek określanych zarówno przepisami prawa miejscowego, jak i aktami prawa powszechnie obowiązującego, o których mowa w art. 130a ust. 6-6d p.r.d. Poddana kontroli Sądu decyzja zawiera obszerne i poprawne wyliczenia. VIII Mając na uwadze wszystkie dotychczasowe wywody skargę należało oddalić w całości, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.