III SA/Wr 1284/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...].06.2015 r. ([...]) Starosta S. skierował G. G. (dalej: strona, skarżący) na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z powodu otrzymania 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...].04.2014 r. do [...].04.2015 r. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...].06.2015 r. (potwierdzenia odbioru przesyłki, poprzez oddanie przesyłki dorosłemu domownikowi - żonie strony). W dniu [...].07.2015 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w uzasadnieniu wskazując, że decyzja została doręczona w trybie art. 43 kpa małżonce strony, która razem z nim mieszka pod wskazanym adresem. Niemniej, strona nie była w stanie zapoznać się z jej treścią i wnieść w terminie odwołanie, ze względu na pobyt w N.. Do wniosku zostało dołączone odwołanie z dnia [...].07.2015r. od decyzji Starosty S. z dnia [...].06.2015 r. Postanowieniem z dnia [...].07.2015r. Starosta S. przywrócił termin do wniesienia odwołania. Niemniej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...].09.2015r. (nr [...].), stwierdziło nieważność wskazanego postanowienia. W dalszym etapie sprawy, po rozpatrzeniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...].06.2015 r., na podstawie 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu SKO, wskazało, że zgodnie z art. 58 k.p.a. przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Przesłankami przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, co się wiąże z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Następną przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowaną osobę wniosku o przywrócenie terminu, w terminie nieprzekraczalnym siedmiu dni od ustania przeszkody oraz dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Podniesiono w uzasadnieniu, że z wyjaśnień strony wynika, że uchybienie terminu było spowodowane nie przebywaniem jej w miejscu zamieszkania, w czasie gdy decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi. Wskazano w tym zakresie, z powołaniem na orzecznictwo sądów administracyjnych, że jeżeli dorosły domownik przyjął przesyłkę kierowaną do adresata w trybie art. 43 k.p.a., tzn. że zobowiązał się oddać ją adresatowi i nie istniały jakiekolwiek przyczyny, które uniemożliwią zapoznanie się z jej treścią przez adresata - a contrario gdyby takie przyczyny istniały, to osoba będąca domownikiem powinna odmówić jej przyjęcia i oddania adresatowi (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4.06. 2014 r., I SA/Gd 324/14). Podniesiono, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy; o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W sprawie, zdaniem SKO, strona ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, zaś wskazane przyczyny jego uchybienia nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu, gdyż należy przyjąć, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu [...].06.2015r. i na domowniku, w tym przypadku żonie strony, ciążył obowiązek jego oddania adresatowi, co przy dzisiejszych środkach komunikacji mogło nastąpić bez przeszkód, również do N., a więc nie można przyjąć, że strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nie było przez nią zawinione. Ponadto podniesiono, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, po terminie 7 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej jego złożenie, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przywrócenie terminu do wniesienie odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że: 1) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...] lipca 2015 r., podczas gdy wniosek ten złożony został dnia [...] lipca 2015 r., a więc zachowany został termin do wystąpienia z takim wnioskiem, 2) decyzja została doręczona stronie w dniu [...] czerwca 2015 r., co wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki, poprzez oddanie przesyłki dorosłemu domownikowi, żonie strony, podczas gdy małżonka nie przekazała skarżącemu żadnych informacji podczas jego nieobecności. w efekcie powyższego: II. dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że: 1) skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia odwołania bowiem małżonka przy dzisiejszych środkach komunikacji mogła powiadomić skarżącego – podczas gdy założenie to wynika wyłącznie z domniemania organu, że małżonka skarżącego w ogóle miała możliwość kontaktu z nim, nadto takie zachowanie wskazuje jedynie na zawinienie małżonki, a nie skarżącego, 2) skarżący przebywając za granicą miał możliwość podejmowania jakichkolwiek czynności służących obronie jego praw - podczas, gdy skarżący nie przebywając za granicą nie udzielił małżonce żadnego umocowania do działania w jego imieniu. W uzasadnieniu podniesiono, że doręczenie zastępcze o którym mowa w art. 43 k.p.a. stanowi jedynie domniemanie doręczenia przesyłki w określonym terminie i upada wobec ustalenia faktycznej daty doręczeni pisma adresatowi - domniemanie takie można obalić. Z powołaniem na orzecznictwo sądów administracyjnych podniesiono, że zaniedbanie osoby, która pokwitowała odbiór decyzji nie stanowi o braku winy adresata w naruszeniu terminu do wniesienia odwołania. Jedynie w sytuacji gdy osoba, która odebrała pismo, nie wywiązała się z obowiązku oddania go adresatowi z przyczyn od niej niezależnych można ewentualnie rozważać tę okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Ponadto wskazano, że aby takie doręczenie spełniało wymagania z 40 § 1 czy z art. 43 k.p.a. to na odwrocie poświadczenia odbioru pisma podkreślić należy, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi - w przeciwnym razie to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. Wskazano, że oddanie pisma adresatowi stało się możliwe dopiero w momencie jego powrotu do kraju. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że wskazane przyczyny nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przyznało jedynie, że wniesienie podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r. poz. 11647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala, więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryteria kontroli sądowoadministracyjnej, nie można było utrzymać w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia. Istotne w sprawie jest ustalenie, czy organ odwoławczy zasadnie uznał, że mamy w rozpatrywanym przypadku z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania i brakiem przesłanek do jego przywrócenie. Kwestię bowiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania można rozważyć po ustaleniu, że termin skutecznie rozpoczął bieg. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Jeżeli w zakreślonym terminie strona nie złoży odwołania, decyzja uzyskuje przymiot ostateczności i korzysta z ochrony wynikającej z zasady trwałości decyzji ostatecznej. W przypadku uchybienia wskazanego wyżej terminu, strona może bronić się składając wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 przywołanego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Kolegium odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ stwierdziło, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu tego terminu. Bowiem w sprawie pismo zawierające decyzję organu pierwszej instancji zostało skutecznie doręczone stronie w dniu [...].06.2015r. (potwierdzenia odbioru przesyłki, poprzez oddanie przesyłki dorosłemu domownikowi - żonie strony). Natomiast o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wystąpił [...].07.2015 r. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...].06.2015 r. Starosta S. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, została doręczona, poprzez oddanie przesyłki dorosłemu domownikowi - żonie strony, w trybie art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że dla skutecznego doręczenia pisma w tym trybie wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 k.p.a. ani z art. 43 k.p.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., I OSK 1099/14, LEX nr 1467266; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19.09.2015 r., II SA/Po 311/15). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawie wskazać należy, że dowodem świadczącym o odebraniu przesyłki adresowanej do skarżącego, przez jego żonę jest zwrotne potwierdzenie odbioru (żółty formularz). Zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi urzędowe poświadczenie odbioru przesyłki. Niemniej na tym dokumencie brak adnotacji o zobowiązaniu się przyjmującej pismo do oddania tego pisma skarżącemu. Jak wynika z akt sprawy, żona podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji potwierdziła, że odebrała przesyłkę w imieniu adresata, nie zobowiązała się jednak do oddania jej skarżącemu. Na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie zaznaczono, nie wskazano jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi. Natomiast, jak już wskazano, do skutecznego doręczenia decyzji skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a., konieczne jest aby na podpisanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi. W konsekwencji, nie można uznać jak chce organ, że przedmiotowa decyzja doręczona została skutecznie skarżącemu w dniu w dniu [...].06.2015 r., że w sprawie uchybiono terminowi do wniesienia odwołania i że wystąpiła konieczność jego przywrócenia. Wyjaśnienia wymaga więc, czy przedmiotowa decyzji organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącemu i kiedy. Czy po ustaleniu tego dnia, odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego termu do jego wniesienia, czy nie. Jeżeli nie doręczono decyzji skutecznie skarżącemu nie można mówić o winie strony przy niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. – należało zakwestionowane postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego (punkt I sentencji). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroki znajduje oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.