III SA/Wr 1329/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" sp. z o.o. w S. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, iż przyznać "A" sp. z o.o. w S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych polegające na zwolnieniu od obowiązku poniesienia opłat sądowych przekraczających łącznie kwotę 500,00 zł (pięćset złotych). Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r. Referendarz sądowy odmówił "A" sp. z o.o. w S. (dalej jako skarżąca, spółka lub skarżąca spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Referendarz wskazał, iż spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że od trzech lat boryka się problemami finansowymi i prowadzone są wobec niej czynności komorników sądowych dotyczące zobowiązań w kwocie około [...] zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, spółka nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi, natomiast w latach 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. Z dokumentów przesłanych do akt sprawy wynika nadto, że w 2014 r. spółka uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), w 2015 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). Na dzień 31 sierpnia 2016 r. aktywa trwałe skarżącej spółki miały wartość [...] zł (w porównaniu z [...] zł z dnia 31 grudnia 2015 r.), jej inwestycje krótkotrwałe – [...] zł, natomiast środki pieniężne w kasie i na rachunkach – [...] zł. Spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Referendarz nadmienił także, iż postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2016 r. odmawiające przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Rozpoznając kolejny wniosek skarżącej Referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wnioskująca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a wręcz przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka posiada zdolność finansowania kosztów sądowych. W kontekście żądania przyznania prawa pomocy mającego umożliwić skarżącej obronę jej interesu prawnego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za ważne dla oceny zasadności tego żądania Referendarz uznał prowadzenie przez stronę skarżącą działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty postępowania sądowego związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności, określonej kwotą przychodów uzyskanych przez spółkę w latach 2014 i 2015 odpowiednio [...] zł i [...] zł. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy przemawia również to, że z dokumentów przesłanych w ramach wykazywania sytuacji majątkowej i gospodarczej strony uzasadniającej zgłoszony wniosek wynika wartość aktywów trwałych [...] zł, inwestycji krótkotrwałych – [...] zł oraz kwota środków pieniężnych w kasie i na rachunkach – [...] zł. Zdaniem Referendarza sądowego jest to majątek o wartości pozwalającej na ponoszenie kosztów sądowych również w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Strona nie wykazała bowiem utraty zdolności dochodowego korzystania ze swojego majątku oraz sposobu spożytkowania kwoty pieniężnej posiadanej w dniu 31 sierpnia 2016 r. Tym samym wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. dokumentów wnioskodawcy świadczą bowiem o tym, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami lub możliwością ich wygospodarowania. Nadto zdaniem Referendarza mimo trudnej sytuacji finansowej, będącej konsekwencją decyzji gospodarczych podjętych przez wnioskującą spółkę w ramach obciążającego ją ekonomicznego ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, nie wykorzystuje ona wszystkich pozostających do jej dyspozycji możliwości samodzielnego pozyskiwania środków pieniężnych. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem spółka wniosła sprzeciw. W jego treści skarżąca spółka wskazała na długotrwałe procedowanie w niniejszej sprawie przez tut. Sąd, w tym związane z rozpoznaniem złożonego przez nią uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto jej zdaniem brak środków na pokrycie kosztów sądowych wynika z charakteru niniejszej sprawy i braku refundacji za realizowane przez nią projekty. Wskazała także, iż Referendarz nie wziął pod uwagę prowadzonych względem niej postępowań komorniczych oraz nadmieniła, iż na dzień 30 listopada 2016 r. posiada "w kasie" 131,00 zł, natomiast inne posiadane należności są nieściągalne, a ich wyegzekwowanie jest niemożliwe i przysparza trudności. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 u.p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658, dalej jako ustawa zmieniająca), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W niniejszej sprawie spółka po raz wtóry wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 u.p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane bądź to w zakresie całkowitym, gdy wykaże, ze nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postepowania (pkt 1 tej jednostki redakcyjnej), bądź to w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 tej jednostki redakcyjnej). Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy strona spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą spółkę sytuacja majątkowa i finansowa, daje podstawy do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, jednakże nie w takim wymiarze o jaki ubiegała się skarżąca. Nie ulega wątpliwości, iż zasadnie Referendarz argumentował, iż z przekazanego przez stronę bilansu, sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2016 r., wynika, iż skarżąca spółka posiadała wartość aktywów w kwocie [...] zł, jednak w głównej mierze składały się na nią zaliczki na środki trwałe w budowie w kwocie [...] zł i należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł, w ramach których wartość udzielonych pożyczek wynosiła [...] zł, zaś środki pieniężne w kasie i na rachunku wynosiły [...] zł, przy zobowiązaniach długoterminowych w kwocie [...] zł i krótkoterminowych rzędu [...] zł. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki jest okoliczność prowadzenia kilkudziesięciu postępowań egzekucyjnych z jej majątku, czego dowodem są zajęcia komornicze rachunku bankowego i niewielka kwota gotówki w kasie. Analiza przedstawionych przez spółkę dokumentów, a także oświadczenia zawartego w treści jej sprzeciwu pozwoliła Sądowi na przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ale jednocześnie umożliwia przyjęcie, iż na obecnym etapie postępowania spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania. Ponieważ zarząd spółki nie złożył dotychczas stosownych wniosków co do ogłoszenia jej upadłości lub wszczęcia procesów restrukturyzacyjnych, a ograniczył jedynie zakres jej działalności, to uprawnionym jest stwierdzenie, iż nadal może generować, chociażby minimalne przychody do spółki czy to w drodze windykacji swoich należności czy zasilenia finansowego pochodzącego od wspólników lub osób zarządzających spółką, a tym samym jest w stanie pokryć chociaż w niewielkim stopniu koszty niniejszego postępowania. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności Sąd zmienił zaskarżone postanowienia referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, polegające na zwolnieniu od obowiązku poniesienia opłat sądowych przekraczających łącznie kwotę 500,00 zł, tzn., że spółka w trakcie całego postępowania sądowego w niniejszej sprawie będzie zobowiązana do uiszczenia tylko 500,00 zł opłat sądowych, gdyż powyżej tej kwoty obejmie ją przedmiotowe zwolnienie. Na zakończenie zasadnym jest przypomnienie, iż w myśl art. 249 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 1- 4 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.