III SA/Wr 1335/16
WyrokWSA we Wrocławiu2017-01-18
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Ireneusz Dukiel, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uprawa roślin w szklarni, prowadzona w pojemnikach i bez interakcji z glebą, kwalifikuje się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w rolnictwie?Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji nie przedstawiły wyczerpującego uzasadnienia prawnego, w szczególności w zakresie odmowy przyznania płatności za zazielenienie oraz jednolitej płatności obszarowej i płatności dodatkowej. Brak było odniesienia się do kluczowych kwestii prawnych i dowodowych, co uniemożliwiło stronie ocenę zasadności decyzji.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015, deklarując 10,08 ha. Kontrola wykazała, że uprawa pomidorów w szklarni, prowadzona w pojemnikach bez interakcji z glebą, nie kwalifikuje się do dopłat. Organy administracji odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcje. Spółka zaskarżyła decyzje, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących gruntów ornych i kwalifikowalności hektarów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. i zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Ewa Kamieniecka, , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z/s w Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej także: Dyrektor OR ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania P[...] S.A. (dalej strona, skarżąca, spółka), od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. (dalej też: Kierownik BP ARiMR, organ I instancji) z dnia [...]r., nr [...], w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., utrzymał pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w mocy.
Z akt sprawy wynika, że strona zwróciła się dnia 15 czerwca 2015 r. do Kierownika BP ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015, w którym zadeklarowała jedną działkę rolną, zgłoszoną do jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO) oraz płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej o pow. 10,08 ha.
Gospodarstwo spółki zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie kontroli kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Kontrola została przeprowadzona przez S.P. M. Cz. Czynności kontrole przeprowadzono w dniach 12 lipca 2015 r. (wizytacja w terenie) i dnia 7 października 2015 r. (pomiar na ortofotomapie), z których sporządzony został protokół nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że na za deklarowanej działce stwierdzony sposób rolniczego użytkowania nie kwalifikuję się do dopłat - kod nieprawidłowości [...]. Z dokumentacji zdjęciowej wykonanej podczas lustracji uprawy pomidora wynika, że plantacja ta jest w typie szklarniowym prowadzona w pojemnikach.
W tym stanie faktycznym Kierownik BP ARiMR wzmiankowaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. odmówił przyznania spółce wnioskowanych płatności oraz w zakresie płatności JPO i redystrybucyjnej (dodatkowej) nałożył sankcje wieloletnie w kwotach odpowiednio [...] zł i [...] zł.
Organ I instancji uzasadniając odmowę przyznania płatności do powierzchni JPO oraz przyznania płatności dodatkowej wskazał, iż na całej działce rolnej A stwierdzono sposób użytkowania rolniczego nie kwalifikujący się do płatności i zastosowano kod błędu DR3. W tym kontekście podniesiono, że do jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się: grunty orne, trwałe użytki zielone i uprawy trwałe, przy czym grunty z uprawą rośliny jednorocznej znajdujące się pod stałym lub ruchomym przykryciem uznaje się za grunty orne, o ile są one uprawiane w interakcji z glebą.
Zdaniem organu I instancji obszar, na którym rośliny są uprawiane bez interakcji z glebą (np. ze względu na podłoże w szklarni lub uprawę roślin w pojemnikach), nie kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz uprawa ta nie jest uwzględniana przy sprawdzeniu wymogów dywersyfikacji upraw.
Kierownik BP ARiMR powołał się w tym względzie także na wytyczne Komisji Europejskiej z dnia [...] r., nr ref. [...], zgodnie z którymi obszary, na których rośliny są uprawiane bez interakcji z glebą (uprawa bezglebowa) nie kwalifikują się do wsparcia w ramach systemu płatności bezpośrednich.
W rezultacie organ I instancji uznał, iż w związku z tym że podłoże w szklarni oddziela rośliny od gruntu, co uniemożliwia wykorzystywanie potencjału rolniczego gleby przez roślinę (np. korzenie rośliny nie przenikają przez podłoże i nie docierają do gleby), to taka uprawa nie kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec czego dla działki rolnej A zastosowano powierzchnie udowodnioną równą 0,00 ha. W konsekwencji także wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych z deklaracją uprawy pomidora a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 100%, gdy tymczasem, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, dalej jako rozporządzenie nr 640/2014), w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, która wynosi więcej niż 50 % powierzchni stwierdzonej nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18 [tego rozporządzania]. Jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z przepisami ustanowionymi przez Komisję na podstawie art. 57 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez, niemające oparcia w żadnych powszechnie obowiązujących przepisach prawa, uznanie, iż uprawa w szklarniach skarżącego nie zasługuje na przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z uwagi na brak interakcji uprawianych roślin z glebą. Strona podniosła, że wbrew stanowisku organu art. 4 ust. 1 lit. f rozporządzenia 130/2013 wskazuje wprost, że gruntem ornym są "grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane (...), bez względu na to, czy grunty te znajdują się pod uprawą szklarniową lub pod stałym bądź ruchomym przykryciem". Zdaniem skarżącej przepis ten nie zawiera wyłączenia z definicji gruntów ornych tych gruntów szklarniowych, w których uprawia się rośliny bez bezpośredniej interakcji z glebą (np. ze względu na podłoże szklarni lub uprawę roślin w pojemnikach). W ocenie strony zastosowana przez organ I instancji wykładnia prawa nie dość, że sprzeczna jest z literalnym brzmieniem zacytowanego przepisu, to jest nadto dyskryminująca względem nowoczesnych szklarni, gdzie rośliny uprawia się bez interakcji z glebą.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, po przywołaniu regulacji prawnych, podniósł, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, że kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności bezpośrednich wykazała nieprawidłowość w odniesieniu do zadeklarowanej działki, polegającą na braku rolniczego użytkowania w sposób kwalifikujący się do płatności. Zauważono przy tym, że strona postępowania wprawdzie nie neguje faktu, iż uprawę pomidora prowadzi bez interakcji z glebą, ale nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu twierdząc, że żaden przepis prawa nie potwierdza prawidłowości interpretacji przyjętej przez Kierownika BP ARiMR.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej Dyrektor OR ARiMR podniósł, iż definicja zawarta w art. 4 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1307/2013 wyraźnie powołuje się na termin "gruntów uprawianych", natomiast uprawę w pojemnikach nie można uznać za takowy grunt, co znalazło potwierdzenie w wytycznych Komisji Europejskiej z dnia 14 sierpnia 2015 r., nr ref. Ares(2015)3386067, stanowiącymi odpowiedź na pytanie Polski dotyczące zasad deklarowania uprawy trawy rolowanej.
W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę powyższe, należy przyjąć, że grunty z uprawą rośliny jednorocznej znajdujące się pod stałym lub ruchomym przykryciem uznaje się za grunty orne, o ile są one uprawiane w interakcji z glebą. Gospodarstwa posiadające tylko powierzchnie upraw znajdujących się pod stałym lub ruchomym przykryciem, także podlegają obowiązkom w zakresie zazielenienia związanym z dywersyfikacją upraw i utrzymywaniem obszarów proekologicznych (obszary EFA). Obszar, na którym rośliny są uprawiane bez interakcji z glebą (np. ze względu na podłoże w szklarni lub uprawę roślin w pojemnikach), nie kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz uprawa ta nie jest uwzględniana przy sprawdzeniu wymogów dywersyfikacji upraw. Gdy podłoże w szklarni tworzy całość z glebą (nie oddziela rośliny od gruntu), co umożliwia wykorzystywanie potencjału rolniczego gleby przez roślinę (np. korzenie rośliny przenikają przez podłoże i docierają do gleby), wtedy taka uprawa kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a powierzchnia tych upraw uwzględniana jest przy sprawdzaniu wymogów w zakresie dywersyfikacji upraw. Z powyższego wynika, że np. uprawa pomidorów na macie lub w pojemnikach, nie kwalifikuje się do przyznania płatności bezpośrednich, ponieważ nie stanowi gruntu ornego.
Dyrektor OR ARiMR podzielił zatem w całości interpretację gruntu kwalifikującego się do dopłat dokonaną w zaskarżonej decyzji i wskazał, że przyjęte ustalenia świadczą, iż zadeklarowana przez spółkę powierzchnia stanowiąca szklarnie z uprawą pomidora w pojemnikach o łącznej pow. 10,08 ha nie stanowi hektara kwalifikowanego zgodnie z definicją zawartą w art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, co powoduje, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym (10,08 ha) a zatwierdzonym (0 ha) wynosi 100% i stanowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 podstawę do odmówienia płatności oraz nałożenia kary administracyjnej.
Zdaniem organu odwoławczego, kierując się przepisami art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014, sankcja JPO została naliczana w następujący sposób 10,08 ha x 453,70 zł (stawka płatności dla JPO) = 4573,30 zł, zaś sankcja dla płatności redystrybucyjnej została naliczana w następujący sposób 10,08 ha x 170,22 zł (stawka płatności dla płatności dodatkowej) = 1715,82 zł.
Dalej organ II instancji wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 kary administracyjnej dla płatności za zazielenienie, obliczonej zgodnie z ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, nie stosuje się w latach składania wniosków 2015 i 2016, wobec czego w odniesieniu do tej płatności poprzestać należy jedynie na odmówieniu tego wsparcia.
Spółka w skardze do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. jedn.: Dz. U. z 2015, poz. 1551 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.w.b.), oraz w zw. z art. 4 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że grunty z uprawą rośliny jednorocznej znajdujące się pod stałym lub ruchomym przykryciem uznaje się na grunty orne, o ile są one uprawiane w interakcji z glebą, podczas gdy taka interpretacja nie wynika z żadnych powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności z art. 4 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 1307/ 2013;
2) art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.b. w zw. art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie po przeprowadzonej kontroli, iż zadeklarowana przez spółkę powierzchnia gruntu ze szklarniową uprawą pomidora w pojemnikach o łącznej pow. 10,08 ha, nie stanowi "kwalifikującego się hektara", podczas gdy łączna powierzchnia obszaru zatwierdzonego będącego w posiadaniu rolnika winna wynosić 10,08 ha i zostać zakwalifikowana jako użytek rolny gospodarstwa rolnego, w tym obszar wykorzystywany do prowadzenia działalności rolniczej;
3) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 u.p.s.w.b. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania płatności bezpośredniej podczas, gdy wszelkie niezbędne warunki zostały spełnione, w szczególności beneficjentowi został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia zatwierdzonych gruntów będących w posiadaniu rolnika winna wynosić 10,08 ha;
4) art. 8 ust. 1 w zw. z art. 6 oraz w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania jednolitej płatności obszarowej, podczas gdy wszelkie niezbędne warunki zostały spełnione, w szczególności grunt był w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja 2015 r., w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, stanowi "kwalifikujący się hektar" w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha oraz nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5) art. 14 w zw. z art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania płatności redystrybucyjnej (dodatkowej), podczas gdy wszelkie niezbędne warunki zostały spełnione, w szczególności powierzchnia gruntu ornego będącego w posiadaniu skarżącej winna być objęta obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej w całości (tj. 10,08 ha);
6) art. 19 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obszar, na którym rośliny uprawiane są bez interakcji z glebą, nie kwalifikuje się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a różnica powierzchnia działki rolnej zadeklarowana we wniosku a powierzchnią zatwierdzoną wynosi ponad 50%, co skutkowało nałożeniem na spółkę kary administracyjnej w łącznej wysokości 6.289,12 zł, podczas gdy wszelkie niezbędne wymogi do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały spełnione, w szczególności powierzchnia zatwierdzona gruntu ornego winna wynosić 100%;
7) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracji publicznej odniesienia się do okoliczności istotnych dla sprawy oraz należytego wyjaśnienia stronie przesłanek wydania decyzji odmowej w zakresie płatności na zazielenienie na rok 2015, podczas gdy motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, w szczególności uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstaw prawnych decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, w skrócie u.p.p.s.a).
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, choć nie wszystkie zarzuty strony skarżącej są zasadne.
Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała konieczność zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., według którego taka decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ocenia w pierwszej kolejności prawidłowość zastosowania przepisów postępowania administracyjnego w toku załatwiania sprawy. Przepisy te rzutują bowiem na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego. Tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy – jako podstawowy warunek wydania niewadliwego orzeczenia – pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego.
Zważywszy, że podstawowym warunkiem prawidłowego zastosowania normy materialnoprawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocena, a te podlegają kontroli Sądu poprzez odniesienie działań organu administracji do norm postępowania, regulujących obowiązki tegoż organu co do ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, konieczne jest wyraźne zakreślenie wymogów stawianych organom w tym zakresie w przypadku postępowań o przyznanie wsparcia bezpośredniego.
Zasadnym jest w tej mierze zaakcentowanie, iż przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. normujące ogólną zasadę prawdy obiektywnej, polegającą na nałożeniu na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie mają co do zasady zastosowania w sprawach z zakresu systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż art. 3 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 u.p.s.w.b. regulują kwestie dowodowe samodzielnie, co powoduje, że o tych uregulowaniach można mówić, że stanowią lex specialis wobec powołanych uregulowań k.p.a. I tak, zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 3 u.p.s.w.b. zastrzeżono, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1), przy czym obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego określono w ust. 2 tej jednostki redakcyjnej następująco: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie natomiast z ust. 3 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że w tych szczególnych postępowaniach obowiązki organu w zakresie postepowania dowodowego zostały określone w sposób węższy, niż ma to miejsce na zasadach ogólnych, bowiem nie obejmują wymogu samodzielnego poszukiwania i zebrania całego materiału dowodowego, ale ograniczają się do wszechstronnego rozpatrzenia dowodów dostarczonych przez samą stronę, co w sposób oczywisty winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zapadłego rozstrzygnięcia.
W sprawie będącej przedmiotem badania Sądu, organ nie wypełnił w całości wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z powołanym artykułem uzasadnienie decyzji powinno zawierać określone elementy, w tym uzasadnienie faktyczne (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) i prawne (wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa). Przy czym uzasadnienie powinno opierać na materiale dowodowym zgromadzonym i znajdującym się w aktach sprawy. Uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać stanowisko organu, w tym wykładnię zastosowanych przepisów prawa, aby strona postępowania miała możliwość oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania i zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy, a wcześniej także organ I instancji, nie sprostał wyżej przedstawionym wymogom, a konkretnie w zakresie pełnego i wyczerpujące wyjaśnienia w motywach uzasadnienia podstaw prawnych wydanych decyzji.
W pierwszej kolejności rzuca się w oczy brak jakiegokolwiek uzasadnienia w decyzji organu I instancji przyczyn odmowy przyznania płatności za zazielenienie, zaś w decyzji drugoinstancyjnej jedynie nadmienienie, że "Gospodarstwa posiadające tylko powierzchnie upraw znajdujących się pod stałym lub ruchomym przykryciem, także podlegają obowiązkom w zakresie zazielenienia związanym z dywersyfikacją upraw i utrzymywaniem obszarów proekologicznych (obszary EFA)".
W przypadku natomiast odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz odmowy przyznania płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) w rozważaniach organów obu instancji zabrakło wnikliwego odniesienia się do istotnych kwestii dotyczących:
1) charakteru wytycznych Komisji Europejskiej w kontekście interpretacji definicji "gruntu ornego" zawartej w art. 4 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1307/2013,
2) obowiązku spełnienia przez skarżącą wymogów zawartych w art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. w kontekście możliwości uznania, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia 10,08 ha stanowi hektar kwalifikowany,
3) okoliczności i znaczenia nadania skarżącej numeru identyfikacji w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
4) przypisania zgłoszonej przez skarżącą działce A, w skład której wchodzą różne działki ewidencyjne, przymiotu działki rolnej.
W sytuacji zatem braku lub niewystarczającego przedstawienia uzasadnienia prawnego zaskarżonych decyzji, czyli innym słowem niemożności oceny czym organy obu instancji kierowały się odmawiając przyznania spółce trzech różnych płatności za 2015 r., odnoszenie się do pozostałych merytorycznych zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne, podobnie zresztą jak wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię przepisu art. 4 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1307/2013.
W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania w sposób uwzględniający wyżej wyrażone uwagi Sądu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, gdyż dopiero prawidłowe przeprowadzenie tego postępowania pozwoli organowi na wydanie prawidłowej merytorycznej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło