III SA/Wr 1386/16
WyrokWSA we Wrocławiu2017-03-24
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Ireneusz Dukiel, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut umorzenia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, oparty na postanowieniu sądu cywilnego nakazującym złożenie wykazu majątku, może być uznany za zasadny?Ratio decidendi
Zarzut umorzenia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, oparty na postanowieniu sądu cywilnego nakazującym złożenie wykazu majątku, nie jest zasadny, ponieważ takie postanowienie nie stanowi dowodu umorzenia należności. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest tożsame z umorzeniem obowiązku. Ponadto, zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku, podniesiony po raz pierwszy w zażaleniu, jest spóźniony i nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu.Stan faktyczny
Strona skarżąca H. T. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego (Dyrektora Oddziału ZUS we W.) uznające za niezasadny zarzut umorzenia obowiązków dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca podnosiła, że obowiązek został umorzony postanowieniem sądu cywilnego, a także zarzuciła przedawnienie. Organy administracji uznały zarzut umorzenia za niezasadny, wskazując, że postanowienie sądu cywilnego dotyczyło nakazu złożenia wykazu majątku, a nie umorzenia należności. Zarzut przedawnienia został uznany za spóźniony, ponieważ został podniesiony dopiero w zażaleniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 marca 2017 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. – obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadny zarzutu umorzenia obowiązków dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; zwanej dalej K.p.a.) oraz na podstawie art. 18 i 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; przywoływanej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu wniesionego przez zobowiązaną (stronę skarżącą) - Panią H. T. - zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS we W. z dnia [...] r., nr [...] o uznaniu za niezasadny zarzutu umorzenia obowiązków dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] - Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, relacjonując przebieg postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych.
Dalej wskazał, że już wcześniej prowadzone było przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległości, lecz zostało umorzone na podstawie postanowienia z dnia [...] r. nr [...]. Na mocy wszakże art. 61 u.p.e.a., po ujawnieniu nowego majątku zobowiązanej, Dyrektor Oddziału ZUS we W. wszczął znowu postępowanie egzekucyjne i dnia [...] r. dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego. Wymienione tytuły wykonawcze wysłane zostały wraz z zawiadomieniami o zajęciu do zobowiązanej i doręczono je w dniu [...]., natomiast zajęcia przekazano do realizacji dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. Wydziałowi Emerytur i Rent w Oddziale ZUS we W. w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła do Dyrektora Oddziału ZUS we W. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując na umorzenie dochodzonego obowiązku albowiem w jej przekonaniu zobowiązania wobec ZUS zostały umorzone przez Sąd Rejonowy dla Miasta W. Wydział [...] Cywilny postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) z uwagi na niewypłacalność skarżącej.
Dyrektor Oddziału ZUS we W. w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...] o uznaniu za niezasadny zarzutu umorzenia obowiązków dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Pismem zaś z dnia [...] r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie organu egzekucyjnego, w którym to środku odwoławczym podniosła dodatkowo, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być także przedawnienie, gdyż działalność gospodarcza, której dotyczy egzekucja, została zakończona [...], więc zaległości powinny ulec przedawnieniu.
Po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie Dyrektor zauważył, że zgodnie z przepisami art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,
4) błąd co do osoby zobowiązanego,
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,
Stwierdzając, że przewidziana w zacytowanym przepisie art. 33 u.p.e.a. instytucja zarzutów jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, organ zaakcentował, iż prawo wniesienia zarzutów może zostać zrealizowane tylko w ściśle określonym terminie, a ponadto w oparciu o przesłanki enumeratywnie wskazane w ustawie. Następnie przywołując brzmienie art. 34 u.p.e.a. i art. 33 u.p.e.a. oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że pomimo braku odrębnego postanowienia wierzyciela (wydanego na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) wypowiedź Dyrektora ZUS Oddział we W. (wydana na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.), w sytuacji, gdy ten skupia w sobie jednocześnie kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego, jest wiążąca dla Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Wyłączenie wynikające z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym", jednoznacznie wskazuje, że badanie może mieć charakter jedynie formalny. Tak więc ocena zgłoszonego problemu umorzenia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, która mieści się w zarzucie wskazanym w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zasadniczo pozostaje poza kontrolą organu nadzoru w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego. Pogląd taki został zaprezentowany m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08 (LEX 512828).
Uwzględniając powyższe i nie mając możliwości merytorycznej ingerencji w stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu (w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a), gdyż godziłoby to w treść art. 29 § 1 u.p.e.a., uznając się za związanym treścią podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia, po zbadaniu go pod kątem czysto formalnym, Dyrektor Izby Skarbowej przyjął to stanowisko. Występujący bowiem w podwójnej roli Dyrektor ZUS Oddział w W. wskazał i uzasadnił w postanowieniu, że obowiązki wynikające z treści tytułów wykonawczych były wymagalne, a powołane okoliczności udowodnił.
W aspekcie merytorycznym sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zarzut umorzenia obowiązku nie jest zasadny, co w pełni wyjaśnił organ pierwszej instancji. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca zarzuciła, iż obowiązek określony w zawiadomieniach o zajęciu świadczeń emerytalnych nr [...] oraz [...] został umorzony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. nakazującego złożenie wykazu majątku. Twierdzenie to, w ocenie organu, jest błędne, gdyż postanowienie Sądu stanowiło jedynie podstawę do wpisu z urzędu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w związku z czym brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie doszło do umorzenia obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji niniejszego postanowienia. Dyrektor Oddziału ZUS we W. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wcześniej przeciwko zobowiązanej zostało umorzone przez ówczesny organ egzekucyjny z uwagi na bezskuteczność. Jednak ze względu na brzmienie art. 61 u.p.e.a. i w związku z ustaleniem nowego składnika majątku, tj. świadczenia emerytalnego, organ egzekucyjny wszczął ponownie postępowanie egzekucyjne. Możliwość taka, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, wynika z przepisu art. 61 u.p.e.a., stanowiącego zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że na jaw wyjdą okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego umożliwiającego prowadzenie egzekucji.
Organ zauważył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza umorzenia obowiązku. Ponadto podkreślił, że w zażaleniu skarżąca nie zakwestionowała prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, ale zgłosiła nowy zarzut, tj. przedawnienie dochodzonego zobowiązania. Zobowiązany nie może jednak po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów - o ile przeprowadzenie takiego postępowanie jest w określonej sprawie konieczne - ani też w toku postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3081/12). Prawo wniesienia zarzutów przysługuje wyłącznie w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W zarzutach z dnia [...] r. zobowiązana nie podniosła zarzutu przedawnienia obowiązku. Zgłaszanie nowego zarzutu na późniejszych etapach postępowania jest spóźnione, zatem nie jest możliwe jego merytoryczne rozpatrzenie.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
Wywodząc skargę na to ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie zarzucono:
1) obrazę art. 104 i 138 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i 77 § 1 i 4 k.p.a. przez ich naruszenie i utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS, podczas gdy:
a) postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS było wadliwe, gdyż została naruszona zasada prawdy obiektywnej, zasada pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej, zasada udzielania informacji przez organy administracji publicznej, albowiem pouczenie zawarte w tytułach wykonawczych nie stanowią prawidłowego pouczenia zgodnego z zasadami wyrażonymi w art. 7, 8, 9 i 77 k.p.a., zawierając jedynie informację o możliwości zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni, natomiast nie zawierały informacji ani pouczenia, jakiego typu zarzuty może podnieść zobowiązany i jakie są skutki niezłożenia zarzutów w tym terminie,
b) pouczenia zawarte w zawiadomieniach o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego są oględne wobec zobowiązanej, czym naruszają zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej i zasadę udzielania informacji przez organy administracji publicznej, gdyż nie zawierają informacji o tym jakie zarzuty może podnieść zobowiązany przeciwko prowadzonej egzekucji,
c) poprzez pominięcie, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej.
2) obrazę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. przez ich naruszenie, podczas gdy postanowienie pierwszej instancji powinno zostać uchylone i winny zostać rozpatrzone zarzuty zobowiązanej odnośnie do przedawnienia dochodzonego roszczenia.
3) naruszenie art. 11 k.p.a, w zw. z art. 104 i 138 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie przez organ drugiej Instancji zasadności przesłanek, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy i wydawaniu zaskarżonego postanowienia.
Na tle tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Na poparcie skargi podnoszono dodatkowo, że zarówno organy nie odniosły się do kwestii złożenia przez wierzyciela wniosku o wyjawienie majątku z dnia [...] r. w którym zostało podane, iż wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę [...] zł, podczas gdy w tytułach wykonawczych łączna kwota dochodzonych należności wynosi [...] zł. Już z tej przyczyny zaskarżone postanowienie nie może się ostać.
W odpowiedzi – wnosząc o oddalenie skargi – Dyrektor podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Przedmiotem zaskarżenia jest ostateczne, wydane po rozpatrzeniu zażalenia, postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji o uznaniu za niezasadny zarzutu umorzenia obowiązków dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wymienionych na wstępie tytułów wykonawczych.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "u.p.e.a."). Istota zatem niniejszej sprawy sprowadza się wyłącznie do kwestii istnienia przesłanek do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał podniesione przez stronę skarżącą na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty za nieuzasadnione.
Trzeba podnieść, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym, acz nie jedynym, środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, jak trafnie wskazał organ. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (...).
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie opisanych na wstępie tytułów wykonawczych, powołując się na przesłankę wymienioną w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. na przesłankę "umorzenia w całości albo w części obowiązku" uznając, że do umorzenia objętego tytułami wykonawczymi obowiązku doszło na mocy postanowienia Sąd Rejonowego dla W. [...] Wydział Cywilny, z dnia [...] r. sygn. [...].
Organy trafnie oceniły tenże zarzut jako nieuzasadniony. Przede wszystkim, by uznać omawianą przesłankę "umorzenia obowiązku" za spełnioną w świetle prawa – zobowiązany musiałby legitymować się dowodem, z którego umorzenie takie (w całości lub w części) dochodzonego tytułem wykonawczym obowiązku by wynikało, czyli wykazać się funkcjonującym w obrocie prawnym aktem (w postaci ostatecznej decyzji właściwego rzeczowo i miejscowo organu o umorzeniu należności – vide np. art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; aktualnie - j. t. Dz.U. z 2016 poz. 963 ze zm.). Tymczasem strona skarżąca takiego aktu nie przedstawiła, powołała się bowiem jedynie na opisane postanowienie Sądu Rejonowego, które nie orzekało o umorzeniu dochodzonej należności, lecz dotyczyło innego przedmiotu – nakazu złożenia wykazu majątku i stanowiło podstawę do dokonywanego z urzędu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Umieszczenie z kolei w takim rejestrze nie oznacza w żadnym razie umorzenia obowiązku.
W tej sytuacji organ nie miał obowiązku wyjaśniania wysokości wierzytelności w postępowaniu o wyjawienie majątku dłużnika. Postępowanie egzekucyjne oraz postępowanie o wyjawienie majątku są bowiem odrębnymi postępowaniami, toczącymi się na innych podstawach prawnych i dotyczą innego zakresu przedmiotowego. Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaś, oparty na normie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dotyczył tylko kwestii stwierdzenia, czy rzeczywiście doszło do uprzedniego umorzenia dochodzonego w trybie egzekucji obowiązku, a tym samym wyznaczał granice ustaleń organów egzekucyjnych.
Słusznie także organ uznał, że na ocenę prawidłowości postanowienia organu pierwszej instancji nie mógł mieć wpływu spóźniony, gdyż podniesiony dopiero w zażaleniu, zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku. Należy bowiem wyjaśnić, że jak wskazuje się w doktrynie (Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie VII, WK 2015) oraz w orzecznictwie (wyroki - NSA z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FSK 2267/10, LEX nr 1228819, z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2296/14, LEX nr 2143164, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07, LEX nr 441253) - po upływie określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów nie można już uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy albo przez organ odwoławczy, albo przez sąd administracyjny.
Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07, z dnia 1 września 2011, sygn. akt II FSK 407/10, z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2258/12). Jeżeli zarzut przedawnienia nie zostanie zawarty wobec tego w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. na etapie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, to nie może on być skutecznie podniesiony ani w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego rozstrzygające w przedmiocie tych zarzutów, ani w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W konsekwencji, wojewódzki sąd administracyjny w ogóle nie powinien tej kwestii badać, ponieważ wychodzi ona poza granice sprawy sądowoadministracyjnej, ukształtowanej na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1057/06, LEX nr 321553).
Niemniej, marginalnie Sąd zauważa, że generalnie ujmując, zobowiązany może na każdym etapie postępowania egzekucyjnego wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie tego postępowania w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 59 u.p.e.a. W § 1 pkt 2 tego artykułu postanowiono, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przykładem "wygaśnięcia z innego powodu" jest przedawnienie obowiązku podlegającego egzekucji.
Analogicznie jak w przypadku przedawnienia, trzeba podkreślić, że również niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowi odrębną podstawę zarzutów. W tej materii wszakże strona skarżąca formalnego zarzutu przed organem pierwszej instancji nie sformułowała. Abstrahując od jednak od tej okoliczności, wypada podnieść, że w art. 27 § 1 zostały wyszczególnione elementy składowe tytułu wykonawczego. Jako jeden z nich wskazano "pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" (art. 27 § 1 pkt 9). Przepis art. 26 § 2 u.p.e.a. nakazuje, aby tytuł wykonawczy, o którym mowa w § 1, sporządzany był według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Stosownym aktem prawnym jest tu Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 650). Zawiera ono wzór formularza i objaśnienia co do sposobu jego wypełnienia. Pouczenie zamieszczone we wzorze tytułu wykonawczego dokładnie odpowiada treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. podając dodatkowo podstawę zgłoszenia zarzutów jaką jest art. 33 § 1 i precyzując, iż termin 7 – dniowy liczy się od dnia doręczenia odpisu lub wydruku tytułu wykonawczego.
Kwestionowane w sprawie tytuły wykonawcze zawierały treść zgodną z ustawą i powołanym rozporządzeniem, które to akty nie wymagają podania szczegółowych podstaw zarzutów. Brak podstaw prawnych do przyjęcia by na organie egzekucyjnym spoczywała powinność uzupełniania urzędowej treści obowiązującego formularza tytułu wykonawczego.
W powyższym świetle Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów art. 33 § 1 u.p.e.a. i art. 29 § 1 u.p.e.a., a zarzuty skargi o naruszeniu norm kodeksu postępowania administracyjnego , to jest artykułów 7, 8, 9, 11, 77 § 1 i § 4, 104, 138, należało ocenić jako z gruntu niezasadne. Zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
W zakresie kolejnego zarzutu skargi – dotyczącego braku należytego pouczenia w zawiadomieniu o zajęciu trzeba zauważyć, że po pierwsze – pouczenie zostało zawarte w tym dokumencie na stronie 3, a po drugie - ewidentnie wskazuje ono, że na mocy art. 54 u.p.e.a. na tę czynność zajęcia służy zobowiązanemu skarga (jako odrębny od zarzutów formułowanych w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. środek zaskarżenia). Skarga na czynności egzekucyjne nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym na gruncie art. 54 § 1 u.p.e.a. bada się tylko zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych skarga wobec tego może dotyczyć jedynie okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia (por. np. wyroki - NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, dostępne w CBOiSA). Inaczej ujmując – argumentacja skargi w tej materii nie pozostaje w związku z uregulowaniem zawartym w art. 33 u.p.e.a., który to przepis stanowi podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia.
Z kolei lakoniczny, bez wyjaśnienia, zarzut skargi o naruszeniu wymienionych norm kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie, iż strona skarżąca już nie prowadzi działalności gospodarczej, w czasie prowadzenia której powstały dochodzone należności, nie ma znaczenia prawnego na tle brzmienia art. 33 § 1 u.p.e.a. zawierającego zamknięty katalog przypadków możliwych do sformułowania na zwalczanie prowadzonej egzekucji administracyjnej w tej fazie procedury. Z argumentacji skargi oraz uprzednio treści wniosku skarżącej, a także zażalenia, nie wynika by strona skarżąca podważała ustalenia wierzyciela i organów egzekucyjnych co do oznaczenia w spornych tytułach wykonawczych jej osoby jako zobowiązanego. Notabene, błąd co do osoby zobowiązanego stanowi odrębny zarzut, o czym mowa w treści pkt 4 § 1 art. 33 u.p.e.a. Zarzut taki nie był w ogóle podnoszony w toku postępowania, tak jak i strona skarżąca nie powoływała zarzutu nieistnienia obowiązku (ujętego w okt 1 § 1 art. 33).
Na tle przywołanych okoliczności, badając zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem, tutejszy Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego.
Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło