III SA/Wr 142/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. reprezentowanej przez kuratora radcę prawnego K. T. – S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez koncesji postanawia: odrzucić skargę. Zarządzeniem z [...] r. wezwano kuratora strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone kuratorowi strony skarżącej [...] r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął bezskutecznie [...] r. (piątek). W piśmie z [...] r. kurator strony skarżącej wskazał, że jako kurator ustanowiony przez sąd rejestrowy do reprezentowania spraw Spółki winien być traktowany jako podmiot ustawowo zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi zgodnie z regulacją zawartą w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.), wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, a w przypadku skargi - pod rygorem jej odrzucenia (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. W orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że wszelkie odstępstwa od obowiązku samodzielnego ponoszenia przez strony kosztów sądowych związanych z ich udziałem w sprawie wynikające m.in. z art. 239 p.p.s.a. muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R. Hauser., M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019, s. 1059, a także powołane tam orzecznictwo). W przypadku zwolnienia określonego w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ustawodawca wyraźnie wskazał, że obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie ma tylko kurator ustanowiony przez sąd orzekający w danej sprawie oraz kurator ustanowiony dla danej sprawy przez sąd opiekuńczy. Kierując się regułami wykładni systemowej wewnętrznej, należy przyjąć, że przepis ten nawiązuje do instytucji procesowych określonych w art. 30 p.p.s.a. (kurator dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania) i art. 78-81 p.p.s.a. (kurator do doręczeń), jak również w art. 31 p.p.s.a. (kurator, który powinien zostać ustanowiony z urzędu przez sąd opiekuńczy, w przypadku dających się uzupełnić braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów). Cechami wspólnymi tych unormowań jest to, że: 1) dotyczą ustanowienia kuratora dla konkretnej sprawy, toczącej się przez sądem administracyjnym, 2) sąd orzekający w danej sprawie decyduje o ustanowieniu kuratora albo o zwróceniu się o jego ustanowienie do sądu opiekuńczego (w przypadku, o którym mowa w art. 31 § 1 p.p.s.a.). Powierzenie sądowi administracyjnemu orzekającemu w danej sprawie decyzji o potrzebie ustanowienia w tejże sprawie kuratora jest uzasadnione m.in. tym, że udział kuratora w postępowaniu wiąże się nie tylko z uszczupleniem dochodów Skarbu Państwa z uwagi na zwolnienie kuratora z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), ale też z nałożeniem na stronę przeciwną obowiązku wpłacania zaliczek na pokrycie wydatków kuratora (art. 237 w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a.). W świetle tych okoliczności, nie ma podstaw do przyjmowania, że zwolnienie określone w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. powinno być odnoszone do każdego kuratora strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwolnienie to należy interpretować ściśle - jako odnoszące się wyłącznie do kuratorów, o których mowa w art. 30, art. 31 i art. 78-80 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 150/20). W sprawie nie jest sporne, że kurator strony skarżącej nie został wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Kurator dla skarżącej spółki został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej z [...] r. Postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy rozszerzył uprawnienia kuratora celem reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji kurator spółki nie podlega zwolnieniu od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec powyższego, skoro strona skarżąca, pomimo prawidłowego wezwania jej do usunięcia braku skargi w wyznaczonym terminie, nie uiściła należnej opłaty do dnia dzisiejszego, skarga - jako nieopłacona - podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.