III SA/Wr 147/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na czynność Prezydenta Wrocławia z dnia 15 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty dotacji oświatowej za styczeń 2021 r. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi A.S. (dalej: strona, skarżąca) jest czynność Prezydenta W. (dalej: organ, Prezydent) – pismo z dnia [...] r. którym odmówił stronie przekazania dotacji dla szkół P., R., S. za styczeń 2021 r. Jako przyczynę odmowy wskazał organ niedotrzymanie terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów na 2021 r. W skardze na czynność Prezydenta, skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie, art. 25 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 1930 ze zm., dalej: u.f.z.o.) poprzez ich błędne zastosowanie i odmówienie skarżącej przyznania i wypłaty dotacji oświatowej na rok 2021 w związku z prowadzeniem na terenie Miasta W. liceum ogólnokształcącego dla dorosłych oraz 3 szkół policealnych, podczas gdy skarżąca spełniła ustawowe przesłanki do przyznania jej dotacji oświatowej, a mianowicie złożyła do 30 września 2020 r. wniosek z planowaną liczbą uczniów, a także przekazała do systemu informacji oświatowe dane według stanu na dzień 30 września roku bazowego, a tym samym uzyskała uprawnienia do otrzymania dotacji w roku 2021, a Prezydent zobowiązany był do wypłaty pierwszej części dotacji tj. za miesiąc styczeń 2021 roku, do dnia 20 stycznia 2021 roku; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie, art. 25 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ich błędne zastosowanie i pominięcie, że prawo do otrzymania dotacji powstaje ex lege po spełnieniu przez beneficjent określonych ustawą przesłanek, a organ dotujący zobowiązany jest przestrzegać norm prawa bezwzględnie obowiązującego i nie może postępować w tym zakresie w sposób dowolny; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej skarżącej prawa do dotacji w roku 2021, a mianowicie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 753 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nieprzyczynienie się przez Prezydenta do starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej dotacji za w roku 2021, podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszenie słusznego interesu skarżącej, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej. Wniosła strona o: 1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, polegającej na odmowie przyznania i wypłaty dotacji w roku 2021; 2. stosownie do art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) o uznanie uprawnienia skarżącej do przyznania i wypłaty dotacji w roku 2021; 3. zasądzenie zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw, w tym kosztów zastępstwa skarżącej przez adwokata w toku niniejszego postępowania, według norm przepisanych; 4. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: - wniosków o przyznanie dotacji na rok 2021, złożonych w Urzędzie Miejskim W. w dniu 30 września 2020 roku wraz z prezentatą - na okoliczność złożenia przez skarżącą wniosków o przyznanie dotacji dla prowadzonych na terenie Miasta W. jednostek oświatowych, a tym samym spełnienia ustawowej przesłanki do przyznania dotacji w roku 2021; - potwierdzenia wprowadzenia do Systemu Informacji Oświatowej danych według stanu na dzień 30 września 2020 roku - na okoliczność spełnienia przez Skarżącą ustawowej przesłanki do przyznania dotacji w roku 2021. W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że spełniła ustawowe warunki do otrzymania dotacji oświatowej w 2021 r., co potwierdzają akta sprawy. Podkreśliła strona, że wobec spełnienia warunków do otrzymania dotacji organ nie ma swobody w zakresie decydowania komu dotację przyznać. W odpowiedzi na skargę, Prezydent wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podjęta przez niego czynność, polegająca na odmowie wypłaty dotacji, odpowiada prawu. Wskazał organ, że L. we W. zostało wykreślone z ewidencji szkół i placówek niepublicznych na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Dalej organ omówił przepis art. 33 u.f.z.o. i wskazał, że strona nie dotrzymała terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów na 2021 r. Stwierdził, że w dniu 30 września 2020 r. zostały złożone wniosku o przyznanie dotacji na 2020 r., natomiast nie zostały złożone wnioski na 2021 r. Organ o powyższym poinformował stronę pismem z 15 października 2020 r., a strona dopiero w styczniu 2021 r. złożyła wyjaśnienia i sprostowała złożone 30 września 2020 r. wnioski. W związku z powyższym organ odmówił przekazania dotacji. Ponadto zauważył organ, że drugi warunek, na podstawie, którego przekazywane są dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, tj. zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o. (przekazanie danych do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego) został dopełniony dopiero w dniu 12 stycznia 2021 r. Przed tą datą w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) nie byli wykazywani słuchacze w przedmiotowych szkół. O obowiązku uzupełniania na bieżąco danych w SIO (w ciągu 7 dni od zmiany w stanie faktycznym, zgodnie z ustawą o Systemie Informacji Oświatowej) osoba prowadząca była kilkukrotnie powiadamiana mailowo (mail z bazy RSPO) w tym przede wszystkim w dniu 25 września 2020 r., kiedy wskazano warunek udzielenia dotacji na 2021 rok oraz w dniu 22 grudnia 2020 r., kiedy skarżąca wnosiła o weryfikację i potwierdzenie prawdziwości danych przekazanych do SIO w terminie do 5 stycznia 2021 r. Ponadto dane, które przekazane zostały do systemu na dzień 30 września 2020 r. nie są zgodne z tymi jakie wprowadzane były dla przyznania dotacji na pierwszy dzień września oraz października 2020 roku. Liczba słuchaczy przekazywana do Urzędu Miasta W. w P. oraz R. była inna, większa. Jak również uprzednio słuchacze wykazywani byli na dwóch kierunkach nauczania, co skutkowało różną kwotą finansowania. W styczniu natomiast w systemie SIO wprowadzono słuchaczy jedynie na jeden kierunek. Organ wskazał, że co do zasady część oświatowej subwencji ogólnej na rok 2021 dla jednostek samorządu terytorialnego, która ma duży wpływ na prawidłowy przebieg procesu planowania budżetów samorządów, była naliczona na podstawie danych o uczniach, wychowankach i nauczycielach szkół i placówek oświatowych, przekazanych do systemu SIO według stanu na dzień 30 września 2020 r. Zdaniem organu zarzuty podniesione w skardze nie są uzasadnione, a czynności Prezydenta w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty dotacji za styczeń 2021 r. na prowadzenie przedmiotowych szkół jest zgodna z prawem. W replice na odpowiedź na skargę strona podtrzymała stanowisko i wniosła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów (których nie mogła wcześniej pozyskać), tj. pisma Ministerstwa Edukacji i Nauki, Departamentu współpracy z samorządem terytorialnym z dnia [...] r., znak [...] oraz Szczegółowej kalkulacji kwot subwencji ogólnej dla P., R. dołączonej do pisma Ministerstwa lit. a-b – na okoliczność kwot subwencji ogólnej na rok 2021 r. przekazanej Prezydentowi celem dotowania szkół prowadzonych przez F. A. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił na rozprawie wnioskowane przez stronę dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych obejmują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie bądź czynność odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do ich podjęcia, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Rozpoznając skargę na taką czynność, zgodnie z treścią art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy przez Prezydenta przyznania i wypłaty dla strony dotacji oświatowej za styczeń 2021 r. Sąd ocenia sprawę z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego na dzień podejmowania czynności i poza zakresem oceny pozostają okoliczności zaistniałe później. Stosownie do art. 33 ust. 1 u.f.z.o. Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że: 1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1; 2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32; W piśmie z [...] r. odmawiającym przyznania i wypłaty dotacji organ jako przyczynę odmowy wskazał na niedotrzymanie przez stronę terminu złożenia informacji o planowanej liczbie uczniów na 2021 r. Jednocześnie organ wskazał, że nie uwzględnia złożonego przez stronę 19 stycznia 2021 r. sprostowania dokumentacji dotyczącej dotacji na 2021 r., w którym strona wyjaśniła, że w złożonych 30 września 2020 r. wnioskach wystąpił "czeski błąd" i rok dotacji, o którą wnioskowała strona został wadliwie oznaczony jako 2020 zamiast 2021 r. W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu należy ocenić jako nieuprawnione i podjęte z naruszeniem zasad postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że strona w terminie przewidzianym na złożenie wniosków o przyznanie dotacji na 2021 r. przedłożyła w organie dokumenty (wnioski) – 30 września 2020 r. W złożonych dokumentach podany został błędnie rok dotacji, o jaki strona wnioskowała. Wbrew twierdzeniom, organ po otrzymaniu przedmiotowych wniosków nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Niewątpliwie postępowanie w przedmiocie dotacji ma charakter wnioskowy i to na stronie spoczywa obowiązek dopełnienia wymogów przewidzianych przepisem art. 33 u.f.z.o., jednakże nie oznacza to, że organ nie ma obowiązku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawie organ nie podjął właściwych czynności. Sąd jako niewystarczające ocenia pismo organu z dnia 15 października 2020 r. W treści ww. pisma organ nie zawarł wezwania strony o wyjaśnienie, czego dotyczą złożone 30 września 2020 r. wnioski, ponieważ widnieje na nich jako rok dotacji 2020 r. W piśmie organ ograniczył się do poinformowania strony, że termin na złożenie wniosków na 2020 r. upływał w dniu 30 września 2019 r. i że strona do tego dnia złożyła wnioski i dotacje na 2020 r. przekazywane są na właściwe rachunki bankowe placówek. Mając na uwadze, że sporne wnioski zostały złożone z dochowaniem terminu na składanie wniosków na 2021 r. oraz, że strona niewątpliwie ma świadomość, że złożyła wnioski na poprzedni (2020 r.) oraz że otrzymuje dotacje na 2020 r. – organ powinien wystosować do strony jasne w swojej treści wezwanie o wyjaśnienie, czy złożone wnioski są obarczone wadliwością co do daty określenia roku dotacji, czy też strona omyłkowo w ogóle wystosowała wnioski. Ponadto jako uzasadnioną ocenia Sąd argumentację strony, że organ zobligowany był również (wobec zajętego przez siebie stanowiska o niedochowaniu terminu) rozważyć pismo strony z 19 stycznia 2021 r. w kontekście art. 33 ust. 4 u.f.z.o. O ile bowiem już niespełnienie jednego z warunków, określonych w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o., pozbawia podmiot wnioskujący możliwości otrzymania dotacji, o tyle w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. wprowadzono odstępstwo od tej zasady, umożliwiające organowi dotującemu przekazanie dotacji mimo braku spełnienia warunków podanych w ust. 3. Mianowicie: "Na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6, 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29 i art. 30, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminów, o których mowa w ust. 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego". Sąd nie neguje, że określoną w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. - możliwość wyrażenia zgody na odstąpienie od terminów, o których mowa w ust. 1, ustawodawca pozostawił uznaniu organu dotującego ("może wyrazić zgodę), w które to uznanie Sąd nie może ingerować. Jednak w niniejszej sprawie organ w ogóle ww. przepisu nie zastosował. Zauważa również Sąd, że w odpowiedzi na skargę organ jako powód odmowy przyznania i wypłaty dotacji przedstawił również brak spełnienia przez stronę wymogu z pkt 2 art. 33 ust. 1 u.f.z.o., czego w piśmie (zaskarżonej czynności) nie wskazywał. Wyrażenie ww. stanowiska w odpowiedzi na skargę należy uznać za spóźnione. Odpowiedź na skargę, jako pismo procesowe, nie może stanowić uzupełnienia podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Wszelkie ustalenia stanu faktycznego oraz ocena prawna winny nastąpić w postępowaniu przed organem i mieć swoje odzwierciedlenie w treści podjętej czynności. W ocenie Sądu działanie organu w sprawie nie pozwala na uznanie, że organ w sposób należyty wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Przede wszystkim Sąd jako nieuprawnione ocenia odmowne stanowisko organu z uwagi na niedochowanie przez stronę terminu na złożenie wniosków, ponieważ nie zostało poprzedzone właściwym wezwaniem do wyjaśnienia treści złożonych wniosków (co do roku dotacji). Powyższe czyni również odmowę przyjęcia sprostowania (jako spóźnionego) przedwczesną i nieuzasadnioną. Powyższe nakazywało Sądowi stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności organu dotującego, zgodnie z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dotujący winien uwzględnić wskazania Sądu, jak również rozważyć zastosowanie art. 33 ust. 4 u.f.z.o.