III SA/Wr 147/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Aneta Brzezińska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2023 r. nr 430400.71.2023-RED1-P-549-2453.KK w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi B. K. (dalej jako: skarżący, strona, zobowiązany) jest - wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18, art. 33 § 2 pkt 1, 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 83 ust. 4 w związku z art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.) - postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: wierzyciel, organ, ZUS) z dnia 9 marca 2023 r. (nr 430400.71.2023-RED1- P-549-2453.KK) utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 24 stycznia 2023 r. o nr 430400.71.2023-RED1-P.529.2453.UL o oddaleniu zgłoszonych przez stronę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak wynika z akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu skierował na drogę postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. Wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu 19 grudnia 2022 r. tytułów wykonawczych o numerach: TW4430422008539 do TW4430422008540, obejmujących zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za wskazany wyżej okres. Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, wskazując na nieistnienie egzekwowanego obowiązku w związku z posiadaniem przez ZUS na koncie rozliczeniowym zobowiązanego nadpłaty w kwocie 95.512,50 zł oraz brak doręczenia przez organ, przed wszczęciem egzekucji, pisemnych upomnień. W postanowieniu ZUS z dnia 24 stycznia 2023 r. wierzyciel oddalił zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia egzekwowanego obowiązku objętego wskazanymi tytułami wykonawczymi oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień. Organ wskazał, że egzekwowana wysokość składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. została określona w ostatecznej decyzji z dnia 27 października 2022 r. nr 430471DZPDU22/000208 i w takim wypadku egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, co wynika z § 2 pkt 2 Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 131). W będącym podstawą skargi postanowieniu - na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy – ZUS utrzymał w mocy postanowienie z 24 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wyjaśnił, że skarżący nie uiścił składek za wskazany wyżej okres, w związku z tym organ wydał ww. decyzję, od której skarżący nie wniósł odwołania i w której został poinformowany, że jeżeli określone zobowiązanie nie zostanie uregulowane zostanie wszczęta egzekucja. W zakresie podnoszonej przez skarżącego występującej nadpłaty, której ZUS nie zwrócił skarżącemu argumentował, że jeżeli skarżący kwestionował wymagalność należności ze względu na jej wysokość ustaloną w orzeczeniu powinien zaskarżyć to orzeczenie. ZUS podkreślił, że toczące się odrębne postępowania sądowe dotyczące innych należności niż objęte zaskarżonymi tytułami wykonawczymi, nie świadczą o braku wymagalności obowiązku należności wskazanych w tytułach wykonawczych. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu braku doręczenia upomnienia, organ wyjaśnił, że wydana decyzja z dnia 27 października 2022 r. stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Z tej przyczyny, w ocenie organu, nie był uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Dodatkowo organ wskazał, że na dzień skierowania należności za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. do egzekucji administracyjnej, na koncie skarżącego brak jest jakiejkolwiek nadpłaty. ZUS poinformował, że sprawy z czterech odwołań skarżącego są w toku, postępowanie przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze prowadzone jest pod jedną sygnaturą akt VII U 15/21 i nie zostało zakończone, wskazywana zaś przez skarżącego nadpłata w kwocie 95.512,50 zł pozostaje kwestią sporu. W skardze do tutejszego Sądu strona zaskarżyła postanowienie ZUS w całości i wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W treści skargi skarżący ponownie przywołał okoliczność posiadania nadpłaty z tytułu składek, która nie została prawidłowo rozliczona przez ZUS i wywiera wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne. Powołuje się także na przedawnienie należności z tytułu składek za lata 1999-2000. W odpowiedzi na skargę ZUS, wnosząc o jej oddalenie w całości, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a ). Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie ZUS w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Zarzut można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. Według art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być: 1. nieistnienie obowiązku; 2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3. błąd co do zobowiązanego; 4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6. brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, a) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia w szczególności dokonywanej przez pryzmat zgłoszonych zarzutów, Sąd wskazuje, że skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku jak również brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Istota sporu w sprawie sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ oddalił zgłoszone na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Odnosząc się zarzutu naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wskazać należy, że nieistnienie obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zastrzec należy, że nieistnienie obowiązku występuje nie tylko wówczas, gdy brak jest należności głównej i odsetek, ale też innych należności - np. kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 443/23 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy prowadząc działalność gospodarczą skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowych za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. Po wszczęciu postępowania decyzją z dnia 27 października 2022 r. ZUS określił wysokość należności z tytułu składek za ww. okres. Skarżący otrzymał decyzję w dniu 9 listopada 2022 r. i nie wniósł odwołania. Skarżący nie uiścił wskazanych w decyzji należności, w związku z czym w dniu 19 grudnia 2022 r. wystawiono przedmiotowe tytuły wykonawcze. Za bezzasadny należy uznać zatem zarzut nieistnienia obowiązku, gdyż obowiązek wskazany w wymienionych tytułach wykonawczych wynikał z ostatecznej decyzji ZUS. Odnosząc się do kwestii nadpłaty, która zdaniem skarżącego powstanie na jego koncie rozliczeniowym po zakończeniu postępowania i powinna zostać przez organ uwzględniona w przedmiotowej sprawie wskazać należy, że na dzień skierowania należności za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. do egzekucji administracyjnej, na koncie skarżącego brak było jakiejkolwiek nadpłaty. Sprawy z czterech odwołań skarżącego są w toku, bowiem postępowanie przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze prowadzone pod jedną sygnaturą akt VII U 15/21 nie zostało zakończone, wskazywana zaś przez skarżącego nadpłata w kwocie 95.512,50 zł pozostaje kwestią sporu. Zatem toczące się odrębne postępowanie sądowe dotyczące innych należności niż objęte ww. tytułami wykonawczymi nie świadczą o nieistnieniu obowiązku w rozstrzyganej sprawie dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie nie okazał się także usprawiedliwmy zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.e.a. jest przepis § 2 pkt 2 Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 131). Zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W tej sprawie egzekucja administracyjna mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, albowiem wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne została określona we wskazanym powyżej ostatecznym orzeczeniu tj. decyzji ZUS. Zatem na organie nie spoczywał obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia obejmujące zaległości za okres od maja 2022 r. do lipca 2022 r. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, nie był uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zdaniem Sądu, w zaskarżonym postanowieniu ZUS wyjaśnił przyczyny oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Powołał obowiązujące przepisy prawa i na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo zastosował art. 33 § 2 u.p.e.a., dochodząc do słusznego przekonania, że zgłoszony przez zobowiązanego środek zaskarżenia nie był oparty na usprawiedliwionych podstawach. Organ przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Należy przy tym wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten nie ma jednak charakteru nielimitowanego. Zatem na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, czego skarżący w sprawie nie uczynił. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem organ rozpatrzył wniesione przez skarżącego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że nie zachodzą podstawy określone w art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś sformułowane w treści skargi zarzuty nie okazały się uzasadnione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak wyroku.