III SA/Wr 148/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty oddala skargę. Powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 42 ust. 1, art. 87 ust.1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm.), pkt. 4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...], nakładającej na P. R. karę pieniężną w wysokości [...] za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że dnia 3 sierpnia 2006 r. funkcjonariusze celni skontrolowali na drodze krajowej nr 3 dokumenty zespołu pojazdów samochodowych o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, którego właścicielem i kierowcą był P. R. Nie przedstawił on karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W protokole kontroli stwierdzono naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wydał zatem decyzję nr [...] z dnia [...], nakładającą na P. R. karę pieniężną w wysokości [...]. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji sprostował oczywistą omyłkę w decyzji nr [...] z dnia [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie utrzymano je w mocy postanowieniem z dnia [...], nr [...]. P. R. odwołał się od decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 93 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Stwierdził, że w dniu kontroli prowadził pojazd samochodowy, stanowiący jego własność, na którego skrzyni przewoził przyczepę. Przejazd miał charakter niezarobkowy. Zdaniem odwołującego się zaskarżona decyzja winna być więc uchylona. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisów tej ustawy nie stosuje się bowiem do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Artykuł 93 ust. 4 ustawy dotyczy wyłącznie przedsiębiorców krajowych. Według odwołującego się decyzja I instancji zawiera też nieprawdziwe stwierdzenia dotyczące okoliczności kontroli. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Celnej we W. oparł się na z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, według którego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Według art. 89 ust. 1 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, uprawnieni są m.in. funkcjonariusze organów celnych. Według art. 92 ust. 1 organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub z przepisów art. 92 ust. 1 pkt. 1-8, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Zgodnie z art. 92 ust. 4, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1 ustawy, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Stosownie do pkt 4.1. załącznika do ustawy wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Według art. 42 ust. 3a ustawy, podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty, wypełnianej zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Podczas kontroli odwołujący się nie posiadał wymaganej karty opłaty drogowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji powołał art. 3 ust. 1 ustawy, według którego przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Według art. 42 ust. 1 ustawy, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, z wyłączeniem: przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; pojazdów transportu kombinowanego; pojazdów realizujących komunikację miejską; zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Artykuł 42a ustawy stanowi, że przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczanych do sektora finansów publicznych. Organ II instancji stwierdził, że z powołanej regulacji wynika obowiązek uiszczania opłat przez wszystkie podmioty wykonujące przewóz drogowy pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, to jest przez przedsiębiorców i osoby fizyczne, z wyłączeniem wyraźnie wskazanych podmiotów w art. 42 oraz w art. 42 a ustawy o transporcie drogowym. Artykuł 42 ust. 1 ustawy odnosząc się do przewozów drogowych, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 6a ustawy, obejmuje także niezarobkowy przewóz drogowy. Według art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy przy przewozie drogowym wykonywanym przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się bowiem odpowiednio przepisy ustawy o niezarobkowym przewozie drogowym. Stąd obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy dotyczy także przewozów w celach niezarobkowych realizowanych przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami. Organ II instancji podkreślił więc, że każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy pojazdem powyżej 3,5 tony obowiązany jest posiadać kartę opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Przez przewóz drogowy należy bowiem rozumieć transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) 3820)85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym). Pojęcie "podmiot" obejmuje zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębne przepisy przyznały zdolność prawną, jeżeli wykonują przewóz drogowy. W zależności od czasu przejazdu, dopuszczalnej masy całkowitej, emisji spalin, należy nabyć odpowiednią kartę opłaty drogowej. Obowiązek ten nie dotyczy przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, pojazdów transportu kombinowanego, pojazdów realizujących komunikację miejską zakładów pracy chronionej i zakładów aktywności zawodowej, ale w stosunku do tych ostatnich tylko w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Zgodnie z art. 42a ustawy, z obowiązku uiszczana opłat za przejazd po drogach krajowych zwolnione są podmioty niebędące przedsiębiorcami, a zaliczane do sektora finansów publicznych. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie bezspornie wykazano, że odwołujący się wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami do tego przewozu ma zastosowanie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Co do zarzutu zawarcia w decyzji stwierdzeń mijających się z prawdą odnośnie okoliczności związanych z przeprowadzoną kontrolą, organ II instancji powołał się na postanowienie z dnia 27 listopada 2006 r. wydane przez organ I instancji na podstawie art. 113 § 1 kpa, którym sprostowano oczywiste omyłki zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że te oczywiste omyłki, które zostały skorygowane postanowieniem organu I instancji, nie miały żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu Drogowego i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. Nr 19, poz. 153), organ I instancji wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów i utrwalonych następnie w zapisach protokołu kontroli. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się był w trakcie kontroli przesłuchany jako świadek na okoliczność wykonywanego przewozu drogowego. Protokół kontroli, załącznik do tego protokołu i protokół przesłuchania odwołujący się podpisał bez zastrzeżeń i uwag. Organ II instancji rozpatrując odwołanie nie dopatrzył się nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, gdyż organ I instancji poprawnie i w wyczerpujący sposób zgromadził materiał dowodowy oraz wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Przyjął także prawidłowe podstawy prawne. Wbrew zarzutom odwołującego się nie naruszono przepisów prawa materialnego i procesowego. Argumenty odwołującego się nie mogły więc zostać uwzględnione. Nie miały one wpływu ani na wymiar kary, ani na odstąpienie od jej wymierzenia. Wymiar kary jest bowiem obligatoryjny. Ustawodawca nie przewidział wyjątków. Nie przewidział też możliwości zmniejszenia wymiaru kary, gdyż jej wysokość została ustalona w sposób sztywny. Organ II instancji podkreślił, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie prowadziło jedynie do ustalenia, czy w toku kontroli nałożone przepisami prawa (m.in. ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym) obowiązki zostały wykonane. Organ celny nie bada zatem winy czy stopnia przyczynienia się danego podmiotu do naruszenia przepisów powoływanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. R. zarzucił decyzji II instancji naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i w konsekwencji jej rozstrzygnięcie na podstawie materiału dowodowego zebranego niewyczerpująco; art. 86 kpa przez przesłuchanie przez funkcjonariusza Policji strony w charakterze podejrzanego na potrzeby niniejszego postępowania; art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji. Skarżący zaprzeczył, że w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Organ II instancji nie ma więc racji, że jest to bezsporne, gdyż właśnie ta okoliczność jest przedmiotem sporu. W dniu kontroli skarżący kierował faktycznie samochodem marki Ford Transit o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, na którego skrzyni znajdowała się przyczepa marki Niewiadów. Okoliczność ta wynika z wyjaśnień skarżącego. Może to również potwierdzić towarzysząca mu osoba. Przyczepa stanowiła więc ładunek samochodu. Wobec tego powinien być zastosowany art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, według którego przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Ani z protokołu kontroli, ograniczonej do podanych przez skarżącego dokumentów, ani z decyzji organu I instancji nie wynika, że skarżący kierował zespołem pojazdów. Terminem tym posługuje się dopiero organ II instancji. Skarżący postawił więc pytanie, na jakiej podstawie organ II instancji ustalił, i to w sposób bezsporny, że skarżący kierował zespołem pojazdów, a nie samochodem, którego ładunkiem była przyczepa. W postępowaniu administracyjnym, szczególnie związanym z wymierzeniem kary pieniężnej, ustalenia faktyczne powinny być precyzyjne i wyczerpujące. Z uwagi na to, że nigdy w postępowaniu nie ustalono i nie użyto określenia, że w dniu [...] skarżący kierował zespołem pojazdów, ustalenie zawarte w decyzji organu II instancji jest dowolne. Skarżący w toku postępowania na zlecenie organu I instancji był przesłuchiwany przez funkcjonariuszy Policji. Przesłuchanie w charakterze podejrzanego osoby, której przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego, stanowi naruszenie art. 86 kpa, a także naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz. U. nr 204, poz. 2088 ze zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W aktach administracyjnych sprawy znajdują się następujące dokumenty: protokół kontroli, sporządzony 3 sierpnia 2006 r., z którego wynika, że kontroli poddano pojazd silnikowy o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3500 kg oraz przyczepę o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 2000 kg; załącznik do protokołu kontroli, z którego wynika, że skarżący kierował pojazdem silnikowym o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą (lawetą marki Niewiadów) o numerze rejestracyjnym [...] oraz że skarżący jest właścicielem tego zestawu; protokół przesłuchania strony, sporządzony w trakcie kontroli, do którego skarżący oświadczył, że okazał do kontroli dowody rejestracyjne na zestaw pojazdów – samochód ciężarowy nr rejestracyjny [...], laweta nr rejestracyjny [...]. Wszystkie powołane dokumenty skarżący podpisał, nie kwestionując ich treści. W powołanych dokumentach użyto nieprawidłowej nazwy "zestaw pojazdów". Ustalony stan faktyczny wyczerpuje jednak dyspozycję art. 4 pkt 1 ustawy, według którego przez krajowy transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również "zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy". Z załącznika do protokołu kontroli oraz z protokołu przesłuchania świadka wynika, że przedmiotem kontroli były nie tylko dokumenty, ale także istniejący stan faktyczny w czasie dokonywania kontroli. Taki zakres kontroli wynika z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu Drogowego i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. Nr 19, poz. 153), według którego organ I instancji wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów i utrwalonych następnie w zapisach protokołu kontroli. Bezzasadne jest zatem twierdzenie skarżącego, że przeprowadzoną dnia 3 sierpnia 2006 r. kontrolę ograniczono do podanych przez skarżącego dokumentów i że nie objęła kierowanego przez skarżącego zespołu pojazdów. Sąd stwierdza zatem, że przedmiotem kontroli, postępowania administracyjnego oraz postępowania sądowoadministracyjnego był zespół pojazdów składający się z samochodu i przyczepy o podanych numerach rejestracyjnych, kierowany przez skarżącego. Zarzuty skarżącego co do braku w aktach sprawy określenia "zespół pojazdów" są w tej sytuacji jedynie wskazaniem uchybienia o charakterze formalnym (językowym), który nie ma znaczenia dla istoty sprawy. Według Sądu ustalenie organu II instancji o bezspornym wykazaniu, że odwołujący się wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, jest prawidłowe. Sprawia to, że bezzasadny jest zarzut skarżącego co do naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Według art. 3 ust. 1 pkt 2 przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Skarżący kierował natomiast zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W rezultacie właściwie zastosowano w sprawie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Sąd stwierdza, że w postępowaniu administracyjnym w rozpatrywanej sprawie zebrano cały materiał dowodowy oraz wyjaśniono wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy. Stąd chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Sąd nie jest natomiast właściwy w przedmiocie ewentualnego złożenia zeznań przez osobę towarzyszącą skarżącemu w czasie kontroli. Sąd może bowiem z urzędu lub na wniosek stron jedynie przeprowadzić dowody z dokumentów (art. 106 § 3 ppsa). Do tego zakresu nie należą zeznania świadków. Gdyby w istocie pojawił się taki środek dowodowy, mogłoby to stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący był kontrolowany oraz przesłuchany przez funkcjonariuszy Służby Celnej w granicach ich ustawowych kompetencji, którzy zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym są uprawnieni do kontroli dokumentów, określonych w art. 87 oraz warunków w nich określonych. Nietrafne jest zatem stwierdzenie skarżącego, że przesłuchiwali go funkcjonariusze Policji. Z uwagi na to, że działania funkcjonariuszy Służby Celnej były legalne, bezzasadny jest związany z tym zarzut naruszenia art. 86 kpa, bądź też naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Skoro skarżący wykonywał dnia [...] transport drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, nie uiszczając wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z pkt 1.4.1 załącznika do tej ustawy organ I instancji zasadnie wymierzył skarżącemu decyzją administracyjną karę w wysokości [...], a organ II instancji tę decyzję utrzymał w mocy jako zgodną z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.