III SA/Wr 148/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Asesor WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Magdalena Jankowska- Szostak, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu nałożenia na B. K.a, przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe, kary pieniężnej za wykonanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przyczyną wszczęcia postępowania była kontrola drogowa w dniu [...] samochodu ciężarowego marki I., nr rej. [...], dopuszczalna masa całkowita 3490 kg, z przyczepą marki [...], nr rej.[...], dopuszczalna masa całkowita 3490 kg. Kontrolowany kierowca zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 6980 kg, będący jednocześnie właścicielem zestawu, nie posiadał karty opłaty drogowej oraz oświadczenia poświadczającego spełnienie wymagań określonych ustawą przez kierowcę osobiście wykonującego transport drogowy lub przewóz drogowy na potrzeby własne. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie 3.500 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 42 ust 1, 2, 3a, 3b, 7, art. 87 ust 1 i 3, art. 89 ust 1 pkt 3, art. 92 i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., zwana dalej ustawą o transporcie drogowym lub ustawą), § 1- 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 151, poz. 1089, zwane dalej rozporządzeniem), art. 5 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 235, poz. 1071, zwana dalej ustawą o zmianie ustawy o transporcie drogowym). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wbrew obowiązkowi ustawowemu strona nie posiadała przy sobie w trakcie kontroli wymaganych prawem dokumentów, to jest karty opłaty drogowej uprawniającej do wykonywania transportu drogowego pojazdem ciężarowym. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z powołanych przepisów, strona będąca kierowcą i właścicielem pojazdu ciężarowego, którym wykonywano transport drogowy, nie posiadała także wystawionego przez siebie oświadczenia, poświadczającego spełnienie przez kierowcę wszystkich wymagań ustawowych. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie wskazując, że za brak powyższych dokumentów ukarano ją prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 9 lutego 2007 r. Sądu Rejonowego w Legnicy Wydział VII Grodzki, w sprawie o sygn. Akt VII W 226/07. Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji. Stwierdził bezzasadność zarzutu prowadzenia postępowania administracyjnego po rozstrzygnięciu sprawy przez sąd powszechny. Wskazał art. 92 a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym dnia [...], według którego wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu realizującego przewóz drogowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy. B. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję II instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu kontroli drogowej nie wykonywał zarobkowego przewozu drogowego. Stąd brak jest podstaw do ukarania go jako przedsiębiorcy, według art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Posiada jedynie zezwolenie na dokonywanie transportu dla potrzeb własnych. W dniu kontroli dokonywał nieodpłatnego transportu samochodów swego brata, zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] Nie był to jednak transport zarobkowy, gdyż byłoby to niezgodne z posiadanym zezwoleniem. Skarżący nie może być zatem ukarany jako przedsiębiorca, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w odwołaniu od decyzji I instancji skarżący nie zarzucał żadnych naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Powoływał się natomiast na ukaranie go w tej samej sprawie karą grzywny wyrokiem nakazowym sądu powszechnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ II instancji zarzucił błędność argumentacji skarżącego, że jako osoba wykonująca przewóz na potrzeby własne nie może być traktowany jako przedsiębiorca, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Przepisy ustawy o transporcie drogowym w zakresie, w jakim ustanawiają obowiązek uiszczenia opłaty drogowej, odnoszą się bowiem do wszystkich użytkowników dróg, a nie tylko do przedsiębiorców. Skarżący nie mieści się natomiast w kategorii podmiotów zwolnionych ustawowo z opłaty drogowej. Wykonywał bezspornie przewóz drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Zasadny był więc obowiązek zapłaty opłaty drogowej. Ponadto organ wskazał na sprzeczność w zarzutach skarżącego, który sam powołuje się na wykonywanie przewozu na zasadach określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zaprzeczając równocześnie, jakoby ten rodzaj transportu dotyczył przewozu wykonywanego przez przedsiębiorcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 1 i pkt 6a, art. 42 ust. 1 i ust. 3a, art. 42a, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 92a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2007 r., Dz.U. nr 125, poz. 874 ze zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), § 6 rozporządzenia Ministra Transportu Drogowego i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz.U. Nr 19, poz. 153). W aktach administracyjnych sprawy znajdują się między innymi następujące dokumenty: protokół kontroli, sporządzony [...], z którego wynika, że kontroli poddano pojazd silnikowy o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3490 kg oraz przyczepę o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3490 kg; załącznik do protokołu kontroli, z którego wynika, że: skarżący kierował zespołem pojazdów, składającym się z pojazdu silnikowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz z przyczepy o numerze rejestracyjnym [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 6980 kg oraz że skarżący jest kierowcą i właścicielem tego zestawu; skarżący nie posiadał karty opłaty drogowej i oświadczenia poświadczającego spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Powołane dokumenty skarżący podpisał, nie kwestionując ich treści. Sąd stwierdza, że w świetle art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Według art. 89 ust. 1 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym, do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, uprawnieni są m.in. funkcjonariusze organów celnych. Według art. 92 ust. 1 organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub z przepisów art. 92 ust. 1 pkt. 1-8, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Zgodnie z art. 92 ust. 4, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa powołanym ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Stosowne do pkt 4.1. załącznika do ustawy, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Według art. 42 ust. 3a ustawy, podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty, wypełnianej zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Podczas kontroli skarżący nie posiadał wymaganej karty opłaty drogowej. Odnośnie zarzutu skargi niewykonywania przez skarżącego zarobkowego transportu rzeczy (samochodów), Sąd wskazuje na przepis art. 3 ust. 1 ustawy, według którego przepisów ustawy nie stosuje się jedynie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Według art. 42 ust. 1 ustawy, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, z wyłączeniem: przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; pojazdów transportu kombinowanego; pojazdów realizujących komunikacją miejską; zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Artykuł 42a ustawy stanowi, że przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczanych do sektora finansów publicznych. Z powołanej regulacji ustawowej wynika więc obowiązek uiszczania opłat przez wszystkie podmioty wykonujące przewóz drogowy pojazdami samochodowymi lub zespołami takich pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, to jest zarówno przez przedsiębiorców jak i osoby fizyczne, z wyłączeniem wyraźnie wskazanych podmiotów w art. 42 oraz w art. 42 a ustawy o transporcie drogowym. Artykuł 42 ust. 1 ustawy odnosząc się do przewozów drogowych, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 6a ustawy, obejmuje także niezarobkowy przewóz drogowy. Według art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy przy przewozie drogowym przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o niezarobkowym przewozie drogowym. Stąd obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy dotyczy także przewozów w celach niezarobkowych realizowanych przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami. Sąd podkreśla więc, że każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy pojazdem powyżej 3,5 tony, który nie został ustawowo zwolniony od obowiązku posiadania karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych, obowiązany jest posiadać taką kartę. Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie bezspornie wykazano, że odwołujący się wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami do tego przewozu ma zastosowanie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 4 pkt 1 tej ustawy, według którego przez krajowy transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również "zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy". Z załącznika do protokołu kontroli wynika, że przedmiotem kontroli były nie tylko dokumenty, ale także istniejący stan faktyczny w czasie dokonywania kontroli. Taki zakres kontroli wynika z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu Drogowego i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz.U. Nr 19, poz. 153), według którego organ I instancji wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów i utrwalonych następnie w zapisach protokołu kontroli. W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie posiadał w czasie kontroli oświadczenia poświadczającego spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 5 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 1.8.4 załącznika do tej ustawy, zasadne było wymierzenia skarżącemu kary administracyjnej w kwocie 500 zł. Zgodnie z art. 92a ust. 2 i 3 ustawy, wszczęcie postępowania karnego wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy. Powołany wyrok Sądu Rejonowego nie stanowił zatem przeszkody we wszczęciu postępowania administracyjnego, zakończonego w toku administracyjnym wydaniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.