III SA/Wr 148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu marki Kia Clarus I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. W dniu [...] r. skarżący złożył w niosek o zarejestrowanie pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym (VIN) [...]. Do wniosku skarżący załączył niemiecki dowód rejestracyjny część I i część II oraz dowód własności w postaci umowy, którą zawarł w dniu [...]r. z W. C. Z treści umowy wynika jedynie, że skarżący nabył pojazd marki [...], rok produkcji 1999. Umowa nie zawiera natomiast oznaczeń, co do tożsamości tego pojazdu tj. nie został wskazany numer rejestracyjny i numer identyfikacyjny (VIN) pojazdu. Pismem z dnia 3 września 2012 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie dowodu własności pojazdu, dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju oraz dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Następnie pismem z dnia 17 września 2012 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania, pouczył o uprawnieniach wnikających z treści art. 10 i 81 k.p.a. oraz ponownie wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Skarżący stawił się na wezwanie w siedzibie organu i złożył w dniu 20 września 2012 r. do protokołu oświadczenie, że nie przedłoży innego dokumentu potwierdzającego nabycie pojazdu poza złożoną już w dniu 27 sierpnia 2012 r. umową z dnia 18 sierpnia 2012 r. Pismem z dnia 27 września 2012 r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania w sprawie o rejestrację pojazdu i ponownie pouczył skarżącego o treści art.10 i 81 k.p.a. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Prezydent Miasta odmówił zarejestrowania wymienionego pojazdu na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu organ wskazał, że z załączonej do wniosku o rejestrację umowy z dnia 18 sierpnia 2012 r., zawartej z W.C. wynika, że skarżący nabył pojazd marki [...], jednak umowa nie zawiera informacji, czy też danych identyfikacyjnych pojazdu, takich jak numer rejestracyjny, numer identyfikacyjny VIN. Organ podał nadto, że w dniu 20 września 2012 r. skarżący oświadczył do protokołu, że nie przedłoży innego dokumentu potwierdzającego nabycie opisanego pojazdu. W tej sytuacji uznano, że przedstawiona umowa z dnia 18 sierpnia 2012 r., z powodu braku wskazanego rodzaju informacji, pozwalających na identyfikację pojazdu, nie może stanowić dowodu jego własności, co, w świetle art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, uzasadnia odmowę rejestracji. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, a samochód jest mu potrzebny do dojazdu na rehabilitację leczniczą. Jednocześnie załączył Kartę Informacyjną z Klinicznego Oddziału [...]., dotyczącą jego stanu zdrowia. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że normatywną podstawę orzekania w przedmiocie rejestracji pojazdów stanowią przepisy art. 72 i 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.) - zwanej dalej "ustawą" oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem". Następnie przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia oraz stwierdził, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie ściśle określonych dokumentów, w tym dowodu własności pojazdu, którym jest min. umowa sprzedaży, faktura VAT, czy prawomocne orzeczenie sądu, rozstrzygające o prawie własności. Dalej organ przytoczył wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r. (I OSK 1185/11), w którym Sąd wypowiedział się co do dokumentów mających stanowić dowód własności pojazdu, podkreślając, że zarejestrowany może zostać jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Przechodząc dalej organ przytoczył, że skarżący do wniosku o rejestrację pojazdu marki [...], o podanym numerze identyfikacyjnym, jako dowód własności tego pojazdu dołączył umowę z dnia 18 sierpnia 2012 r., zawartą z W. C., z treści której wynika, że jej przedmiotem jest "pojazd mechaniczny marki [...], rok produkcji 1999 r." Wedle umowy, "W. C. oświadcza, że umowa darowizny samochodu [...] dla S. S.. Dokumenty samochodu załączone są do umowy." W przedstawionej umowie, oprócz określenia marki, modelu i roku produkcji pojazdu brak jest jednak jakichkolwiek innych danych czy informacji umożliwiających jednoznaczną identyfikację co do jego tożsamości. W szczególności, w umowie tej nie wskazano numeru VIN tego pojazdu, który zgodnie z art. 2 pkt 58 ustawy, stanowi numer identyfikacyjny pojazdu nadany i umieszczony przez producenta. Tymczasem co do zasady, jak podkreślił organ, według art. 66 ust. 3a ustawy, pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta cechy identyfikacyjne w postaci numeru VIN albo numeru nadwozia, podwozia lub ramy. Stosownie zaś do § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), numeru identyfikacyjnego VIN nie wymaga się m. in. dla pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 1995 r. oraz pojazdu z nadanym i wybitym numerem nadwozia/podwozia, zgodnie z odrębnymi przepisami. Organ wskazał również, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi faktu nabycia opisanego pojazdu na podstawie przedstawionej umowy z dnia 18 sierpnia 2012 r. organ pierwszej instancji, pismem z dnia 17 września 2012 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dowodu jego własności. O stanowisku organu skarżący został poinformowany w dniu 20 września 2012 r., podczas przesłuchania w charakterze strony. Wobec tych zastrzeżeń organu pierwszej instancji skarżący oświadczył, że podtrzymuje wniosek o rejestrację i nie przedłoży innego, poza wskazaną umową dokumentu potwierdzającego nabycie pojazdu. Organ odwoławczy zauważył również, że pismem z dnia 27 września 2012 r. ([...]) organ pierwszej instancji zwrócił się do W.C. o potwierdzenie, czy zbyła pojazd marki [...], o numerze identyfikacyjnym VIN [...] i numerze rejestracyjnym [...] i na czyją rzecz oraz o przesłanie kserokopii dokumentu zbycia tego pojazdu. Pismo to zostało skierowane na adres tej osoby w Niemczech, ujawniony w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy: [...], jednak nie zostało odebrane i powróciło do akt sprawy. Wobec tych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że przedstawiony przez skarżącego dokument - umowa z dnia 18 sierpnia 2012 r. nie stanowi wystarczającego dowodu własności, będącego przedmiotem wniosku o rejestrację pojazdu. Z dokumentu tego nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny i bezsporny, że skarżący nabył prawo własności właśnie tego, oznaczonego co do tożsamości, pojazdu, zaś na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, mające stanowić dowód własności pojazdu, nie powinny budzić wątpliwości interpretacyjnych co do przysługującego wnioskodawcy tytułu prawnego do pojazdu. Umowa z dnia 18 sierpnia 2012 r. nie spełnia tych wymogów, a zatem nie może stanowić dokumentu, o jakim mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy. Ponadto wzbudza również wątpliwości co do jej prawdziwości (autentyczności). Dokument ten został sporządzony pismem własnoręcznym, a zewnętrzne cechy jego treści (w tym charakter pisma) wskazują, że podpisy obydwu stron umowy zostały złożone przez tę samą osobę, która spisała treść umowy. W skardze do tutejszego Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO we W. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że SKO we W. procedowało w sprawie bez jego udziału, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. W kwestii natomiast zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postepowaniu organ replikował, iż dla ewentualnego stwierdzenia uchybienia tego rodzaju niezbędnym jest wykazanie jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie np. przez uniemożliwienie stronie dokonania czynności procesowych, czy dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U.z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja drugoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Sąd zważył bowiem, że organ drugiej instancji, przed wydaniem decyzji, nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań przepisem art. 10 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. (załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę). Żadna jednak z tych przesłanek, w ocenie Sądu, nie wystąpiła w niniejszej sprawie, zresztą organ również nie wskazywał na żadną z nich, chociaż po myśli § 3 obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Wprawdzie przepisy k.p.a., odmiennie niż uregulowania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) nie precyzują obowiązków organów administracji publicznej poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo, jednakże z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności wskazanych w tym artykule, które przecież będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie bowiem wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, i – co wymaga podkreślenia - dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie miała jednak takiej sposobności. Z lektury akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że decyzję pierwszoinstancyjną w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu wydano w dniu 2 listopada 2012 r. Odwołanie od tej decyzji zostało wniesione w dniu 13 listopada 2012 r., zaś już w dniu 28 listopada roku zapadło w drugiej instancji rozstrzygnięcie odwołania, bez uprzedniego wezwania skarżącego do ustosunkowania się do zebranego materiału. W wyniku tego skarżący nie mógł złożyć żadnego dodatkowego dowodu w sprawie, w szczególności dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do pojazdu objętego wnioskiem o rejestrację. Tymczasem zachowanie wymagań określonych w rozdziale 4 k.p.a. nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. W szczególności organ administracji publicznej nie może pozbawić strony udziału w postępowaniu administracyjnym, np. z uzasadnieniem, że jej udział w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny z uwagi chociażby na treść oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu w postępowaniu przed organem pierwszoinstancyjnym w dniu 8 października 2012 r., kiedy to skarżący stwierdził, że nie przedłoży innego dokumentu potwierdzającego nabycie pojazdu niż umowa z dnia 18 sierpnia 2012 r. Stanowisko skarżącego mogło w późniejszym etapie postępowania ulec zmianie, zaś skarżący – jako strona tego postępowania - miał prawo czynnie uczestniczyć również w fazie postępowania odwoławczego, między innymi współdziałać w gromadzeniu dokumentów i dlatego też dopiero po wezwaniu skarżącego do ustosunkowania się do zebranego materiału, organ II instancji powinien wydać decyzję, tym bardziej, że skarżący działał osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika, znajdując się przy tym w generalnie trudnej kondycji zdrowotnej. Nie można wykluczyć, że osobista sytuacja życiowa mogła mieć wpływ na podejmowane przez skarżącego działania. W toku postępowania przed organem drugiej instancji skarżący nie tylko nie miał możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami oraz zaprezentowania swojej oceny kompletności zebranego materiału dowodowego, ale i został pozbawiony okazji do ewentualnego zrewidowania swego dotychczasowego stanowiska i wykazania się własną inicjatywą dowodową w postępowaniu toczącym się w drugiej instancji, to jest formułowania wniosków dowodowych, tudzież przedstawienia dodatkowych dowodów w celu uzupełnienia zgromadzonego materiału na tle wywiedzionych przez organ pierwszej instancji wątpliwości co do przedłożonej przez skarżącego umowy nabycia własności pojazdu objętego wnioskiem o rejestrację. Opisane naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. mogło zatem wywrzeć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia skoro dotyczy uprawnień strony do podejmowania lub inicjowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W ponownym postępowaniu drugiej instancji organ zastosuje art. 10 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.(pkt II). Orzeczenie o wykonalności decyzji oparto na normie art. 152 p.p.s.a.(pkt III).