III SA/Wr 15/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA, Maciej Guziński, Anna Moskała, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu do ewidencji producentów I. oddala skargę; II. przyznaje adw. L. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, w następujących okolicznościach. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wpłynął wniosek S. D. o wznowienie postępowania "w sprawie wpisu do ewidencji producentów Pani M..C.-P.". Wnioskodawca informował, że osoba, której dotyczyło żądanie wznowienia postępowania, została wpisana do wspomnianej ewidencji, mimo że nie spełnia przesłanek określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jako podstawą prawną żądania wznowienie postępowania powołano we wniosku przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. odmówił wznowienia postępowania, powołując się na przepisy art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Re-gionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną po rozpatrzeniu odwołania S. D. Organ wyższego stopnia stwierdził w uzasadnieniu swojego orzeczenia, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania i nie wykazał interesu prawnego składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wpisu tyczącego M. C.-P. Podkreślił ponadto, że w świetle art. 145 § 1 i art. 126 k.p.a., tryb wznowienia postępowania można stosować jedynie w sprawach zakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem, na które służy zażalenie. Ustawodawca nie dopuścił natomiast możliwości wznowienia postępowania od czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie zaświadczenia w sprawie. S. D. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który – wyrokiem z dnia [...] r. ([...]) – I. uznał za bezskuteczny wpis M. C.-P. do ewidencji producentów; II. uznał za bezskuteczne nadanie numeru identyfikacyjnego [...] potwierdzone zaświadczeniem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r.; III. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; IV. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; V. przyznał pełnomocnikowi strony skarżącej należne mu od Skarbu Państwa wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jako podstawę prawną orzeczeń zawartych w punktach I.-III. wyroku z dnia [...] r. wskazał WSA we Wrocławiu przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 146 § 1 w związku z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach uzasadnienia niniejszego wyroku – skrótowo – jako "p.p.s.a." Skład ferujący tamten wyrok zwrócił przede wszystkim uwagę na treść przepisu art. 135 p.p.s.a., uznając za konieczne objęcie swoim orzeczeniem wpisu M. C.-P. do ewidencji producentów i nadanie jej numeru identyfikacyjnego, jako czynności poprzedzających zaskarżoną decyzję, ale podjętych w granicach sprawy, której skarga dotyczy. Czynności te – w ocenie Sądu – objęte są kategorią wskazaną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał wówczas, że w dacie dokonywania wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego (wydania zaświadczenia o nadanym numerze) M. C.-P. była pozbawiona atrybutu, jakim jest faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym, położonym w obrębie B., gmina S., ani też władztwem nad jakimkolwiek innym gospodarstwem. Wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego zostały więc dokonane z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W konsekwencji takiej oceny dokonanej przez skład tutejszego Sądu orzekający uprzednio w niniejszej sprawie było wydanie rozstrzygnięć zawartych w punktach I.-III. wyroku z dnia [...] r. Wyrok ten został jednak uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. ([...]), wydanym po rozpoznaniu i uwzględnieniu skargi kasacyjnej M. C.-P., z przekazaniem sprawy tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia wyroku NSA, o którym mowa, wynika, że za takim kierunkiem rozstrzygnięcia przemawiała w istocie jedna okoliczność – błędne odczytanie przez Sąd pierwszej instancji regulacji zawartej w art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Z konieczności praktycznego uwzględnienia dopiero co przytoczonej reguły w niniejszej sprawie wynikają co najmniej dwie istotne konsekwencje. Po pierwsze, w rozpoznawanym przypadku nie może znaleźć zastosowania przepis art. 135 p.p.s.a., w brzmieniu: "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia." Jak bowiem wywiódł NSA, możność sięgnięcia "w głąb" sprawy administracyjnej, w granicach której prowadzone były różne postępowania jurysdykcyjne, nie oznacza możliwości wzruszania aktów lub czynności poprzedzających wydanie lub dokonanie niewadliwego przedmiotu zaskarżenia. Ustawa procesowa wskazuje precyzyjnie przypadki, w których możliwe jest wzruszenie zaskarżonych aktów lub czynności. Jeżeli żaden z nich nie zachodzi, to – zgodnie z art. 151 p.p.s.a. – należy skargę oddalić. Jedynie uwzględnienie skargi z przyczyn wymienionych w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umożliwia zastosowanie art. 135 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył w związku z tym, że tutejszy Sąd – wyrokując uprzednio w dniu [...] r. – nieprawidłowo zakwalifikował czynności wpisu oraz potwierdzonego (wydanym zaświadczeniem) nadania zainteresowanej numeru identyfikacyjnego jako pozostające w granicach sprawy zakończonej wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Odwołując się do poglądów doktryny, NSA stwierdził, iż rozpatrując skargę na decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu sąd administracyjny winien objąć zakresem orzekania jedynie decyzje wydane w zwykłym toku instancji. Wznowione postępowanie toczy się bowiem w tej samej (z punktu widzenia materialnoprawnego) sprawie administracyjnej, w której toczyło się pierwotne postępowanie i stanowią tylko jego powtórzenie czy tez przedłużenie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego zapatrywania nie można jednak odnosić – jak to uczynił w niniejszym przypadku skład tutejszego Sądu wyrokując w dniu [...] r. ([...]) – do postępowania wstępnego w sprawie wszczęcia postępowania o wznowienie. W toku tego postępowania nie zachodzi przecież, wynikający z przepisów prawa materialnego, związek ze sprawą administracyjną, w której toczyło się wcześniejsze postępowanie. Przedmiotem postępowania na tym etapie jest wszak jedynie ustalenie, czy są spełnione przesłanki wznowienia. Z tak zawężonego przez NSA zakresu przedmiotu rozpoznawanej sprawy wynika druga oczywista konsekwencja. Zadaniem sądu pierwszej instancji było wyłącznie zbadanie następujących okoliczności: czy we wniosku o wznowienie strona wskazała co najmniej jedną z przyczyn ujętych taksatywnie w art. 145 § 1 k.p.a.; kwestia legitymacji czynnej podmiotu żądającego wznowienia, a także przesłanka przedmiotowa odnosząca się do formy (sposobu załatwienia) sprawy pierwotnej. Uwzględniając wyartykułowane przez NSA zalecenia i będąc związanym dokonaną (dopiero co przedstawioną) wykładnią prawa, skład orzekający ponownie w niniejszej sprawie mógł jedynie oddalić skargę S. D. Z art. 145 § 1 in principio k.p.a. wynika jednoznacznie, że wznowione może być postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. Przedmiotem wznowienia może być ponadto sprawa zakończona postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, a to na podstawie odesłania zawartego w art. 126 k.p.a. Tymczasem w rozpoznawanym przypadku – co podkreślił także NSA w swoim wyroku z dnia [...] r. ([...]) – wniosek o wznowienie dotyczył postępowania zakończonego w innej formie prawnej niż decyzja lub postanowienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ostatnio wskazana okoliczność była w niniejszej sprawie wystarczającym powodem do odmowy wznowienia postępowania i tak też orzekły organy obu instancji. Ocena ta wiąże skład ponownie rozpoznający sprawę. Skoro kontrolowane decyzje organów obu instancji, odmawiające wznowienia postępowania, okazały się – w świetle dotychczasowych wywodów – zgodnymi z prawem, Sąd był zobowiązany skargę oddalić, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a. (punkt I wyroku). Orzeczenie pomieszczone w punkcie II znajduje natomiast oparcie w przepisach § 2 ust. 2 i ust. 3 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).