III SA/Wr 150/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-07-26
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Katarzyna Borońska, Barbara Ciołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne dotyczące należności składkowych powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia lub braku doręczenia upomnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne nie powinno zostać umorzone, ponieważ należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony od momentu podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, a postępowanie to jest nadal kontynuowane. Ponadto, sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy doręczenie upomnienia nie było obligatoryjne, co wyklucza przesłankę umorzenia postępowania z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.Stan faktyczny
Skarżący M.L. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora ZUS w L. w oparciu o tytuły wykonawcze dotyczące zaległości składkowych. Zarzucił przedawnienie należności oraz brak doręczenia upomnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania w części, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu, a brak doręczenia upomnienia nie stanowił podstawy do umorzenia. Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Barbara Ciołek, , Protokolant sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.
Zaskarżonym postanowieniem - po rozpatrzeniu zażalenia M.L. (dalej: dłużnik, zobowiązany, skarżący) - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. (dalej: Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny)
z [...] grudnia 2018 r., umarzające - z uwagi na jego bezprzedmiotowość - postępowanie
w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr: [...], od [...] do [...]) i odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego (prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...],[...]). Jako podstawę prawną postanowienia podał art. 138 § 1 pkt 1
i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 18 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że ZUS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, na podstawie - wystawionych [...] stycznia 2018 r. - tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...], składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...]. W toku postępowania, organ egzekucyjny - zawiadomieniami
z [...] stycznia 2018 r. (osobno dla każdej składki) - dokonał zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu [...] stycznia 2018 r.
Pismem z [...] lutego 2018 r., zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie wszystkich egzekwowanych zaległości i brak wymaganego upomnienia. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. (wydane pierwotnie w sprawie postanowienia zostały uchylone przez Dyrektora IAS), Dyrektor ZUS umorzył w części - jako bezprzedmiotowe - postępowanie egzekucyjne natomiast w części odmówił umorzenia tego postępowania.
W zażaleniu, zobowiązany zakwestionował postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania. Zarzucił brak uprzedniego doręczenia upomnienia, które - jego zdaniem - jest warunkiem wszczęcia prawidłowej egzekucji. Wskazał na okoliczności przemawiające - w jego ocenie - za uznaniem egzekwowanych należności jako przedawnionych.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - skarżonym postanowieniem -Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS. Stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia wyrażonego w tym postanowieniu. Uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawarte w art. 59 § 1 u.p.e.a., w tym wygaśnięcie obowiązku wskutek jego przedawnienia (pkt 2) i brak doręczenia upomnienia (pkt 7). Ocenił, że w tej sytuacji Dyrektor ZUS nie mógł wydać postanowienia, o którym traktuje art. 59 § 3 u.p.e.a.
Dyrektor IAS zaakcentował, że objęte postępowaniem należności wynikają
z niedopełnienia przez zobowiązanego ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie [...], składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie [...] oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie [...]. Dodał, że należności (zaległości) te powstały w dacie obowiązywania ustawy z dnia [...] października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. - dalej: u.s.u.s.), która weszła w życie 1 stycznia 1999 r., znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2003 r.
Dalej, Dyrektor IAS przywołał i szczegółowo omówił regulacje prawne traktujące o przedawnieniu (terminach, instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia...) należności składkowych (zmiany tych regulacji). Zauważył, że - od [...] stycznia 2003 r. -należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Dodał, że wprowadzono instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia, następującego od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem (art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2004 r.).
Dyrektor IAS dowodził, że - z dniem 1 lipca 2004 r. - art. 24 ust. 5b u.s.u.s. uległ dalszej nowelizacji, tj. zawieszenie biegu terminu przedawnienia następowało od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dostrzegł, że kolejna zmiana została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2012 r., kiedy to - ponownie - zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono do 5 lat okres przedawnienia składek. Wskazał, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Do należności składkowych, nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad,
z zastosowaniem 10-cio letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-cio letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli jednak - rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. - przedawnienie nastąpiłoby - zgodnie ze starymi przepisami - wcześniej, przedawnienie następuje
z upływem wcześniejszego terminu. Dyrektor IAS podkreślił, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została zachowana w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r.
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, Dyrektor IAS stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że należności objęte tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne, natomiast zarzut ich przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Dyrektora IAS, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, do dnia w którym decyzja stała się prawomocna (art. 24 ust. 5f u.s.u.s.). Według Dyrektora IAS, w analizowanym przypadku, dla ostatecznej oceny terminu przedawnienia należności składkowych kluczowe znaczenie ma jednak dyspozycja powołanego wyżej art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Dyrektor IAS podkreślił, że bieg terminu przedawnienia jest wciąż zawieszony, gdyż postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane. Następnie szczegółowo opisał, jak dla poszczególnych składek (za konkretne okresy) kształtowały się terminy zawieszenia biegu okresu przedawnienia.
Dyrektor IAS podsumował, że objęte tytułami wykonawczymi należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i pozostają nadal wymagalne a bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony i stan ten trwa także obecnie. Uznał, że
w sprawie zaistniała okoliczność skutkująca zawieszeniem biegu terminu przedawniania zobowiązań składowych, zatem nie doszło do ich przedawnienia, co skutkuje tym, że zaległości te mogą być egzekwowane. Dodał, że przepisy u.s.u.s. nie wyłączają możliwości wielokrotnego podejmowania czynności zmierzających do wyegzekwowania tych samych zaległości. W kwestii braku doręczenia upomnienia, uznając w tym zakresie zarzut zażalenia za nieuzasadniony, Dyrektor IAS dowodził, że zapis § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. - dalej: rozporządzenie wykonawcze) reguluje, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania,
z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy. Stwierdził, że w/w przepis ma zastosowanie w sytuacji zobowiązanego. Zauważył, że zaległości z tytułu składek wynikają z doręczonej zobowiązanemu decyzji. Uznał, że w sytuacji, gdy ZUS wysyła do płatnika zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zaległości a następnie wydaje decyzję, która określa wysokość zadłużenia, nie jest konieczne doręczenie upomnienia a decyzja ta - po upływie jednego miesiąca od daty doręczenia - staje się ostateczna i jest podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dodał, że akta sprawy wskazują, że - mimo braku takiego obowiązku - odnośnie części składek wierzyciel skierował do strony upomnienie. Dalej, Dyrektor IAS wskazał na art. 61 u.p.e.a., który przewiduje możliwość wszczęcia ponownej egzekucji w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., co miało miejsce w sprawie. Dodał, że nowe tytuły wykonawcze, wystawione 2 stycznia 2018 r., obejmują należności, które dochodzono
w drodze umorzonego postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że w tej sytuacji wierzyciel nie miał obowiązku ponownego doręczania upomnienia, bowiem dochodził tych samych zobowiązań. Nie podzielił zatem zarzutu naruszenia art. 15 u.p.e.a. Reasumując, Dyrektor IAS stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna
z przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia postępowania, w szczególności określona w art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Na w/w postanowienie, zobowiązany - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - złożył skargę. Wniósł o jego uchylenie i o zasądzenie kosztów. Stwierdził, że - wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów - w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, dostrzegł konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia. Po pierwsze, skarżący uznał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte
z naruszeniem art. 15 u.p.e.a., gdyż organ I instancji nie przesłał zobowiązanemu upomnienia, mimo że zaległości z tytułu składek wynikają z doręczonej decyzji, co potwierdza organ II instancji, nie zaś z tzw. obowiązku samo obliczania. Stwierdził, że: 1) do wszczęcia postępowania egzekucyjnego koniecznym było uprzednie wysłanie upomnienia, którego to obowiązku w sprawie nie zrealizowano; 2) dalsze prowadzenie postępowania jest całkowicie bezzasadne (nieuprawnione) gdyż doręczenie upomnienia jest warunkiem koniecznym kontynuowania postępowania a brak wykonania przez organ tego obowiązku skutkuje koniecznością umorzenia postępowania (jest to samodzielna podstawa do umorzenia egzekucji administracyjnej); 3) każde wszczęcie postępowania egzekucyjnego musi rozpocząć się od doręczenia upomnienia, czego
w sprawie zabrakło; 4) bez tego dalsze czynności organu egzekucyjnego są nieskuteczne ponieważ tylko upomnienie daje zobowiązanemu możliwość wykonania zobowiązania egzekucyjnego a brak takiego upomnienia powoduje, że postępowanie egzekucyjne nie było skutecznie prowadzone. Powyższe - według niego - oznacza, że w sprawie nie mogło dojść do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Po drugie - w opinii skarżącego - "skoro co do przedmiotowych zobowiązań prowadzone jest już postępowanie (trwa nadal) - to czy istnieje konieczność wszczynania kolejnego postępowania egzekucyjnego". Takie postępowanie organu
I instancji z całą pewnością narusza zasady postępowania egzekucyjnego (zarówno sądowego, jak i administracyjnego), tj. zasadę celowości/niezbędności (tu: bezcelowość wszczynania kolejnego takiego samego postępowania), zasadę stosowania najmniej uciążliwych środków (tu: stosowanie podwójnych środków - z całą pewnością uciążliwe) oraz zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji (tu: podwojenie kosztów egzekucji). Po trzecie, skarżący przeczy twierdzeniom, jakoby była wobec niego prowadzona jakakolwiek egzekucja, w tym, że było mu doręczane upomnienie (upomnienia), co jest warunkiem koniecznym prawidłowo prowadzonej egzekucji i - w konsekwencji - zaistnienia zawieszenia przedawnienia należności z tytułu składek (zawieszenia,
o którym mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Wyraża także wątpliwość co do konieczności potrzeby ponownego wydawania tytułów wykonawczych, w sytuacji prowadzenia wcześniejszej egzekucji. Zauważa, jako zasadniczą dla zawieszenia biegu terminów materialnych, jak i postępowania, okoliczność, że od momentu podjęcia dalszego biegu nie biegną one od nowa, tylko dalej, łącznie z okresem sprzed zawieszenia. Stwierdza, że tymczasem organy - analizując kwestię przedawnienia - oceniły bieg tych terminów przedawnienia tak, jakby biegły one od nowa a nie dalej. Ten błąd organu wpływa
- w jego ocenie - na ustalenie kwestii przedawnienia. Skarżący wyraził stanowisko, że wszystkie - objęte tytułami wykonawczymi -należności składkowe z całą pewnością są przedawnione. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Z treści art. 59 § 1 u.p.e.a. wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. w przypadku, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł
z innego powodu (np. wskutek przedawnienia) albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7). Przy czym, już spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1
i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Sąd uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki obligujące organ do umorzenia - prowadzonego względem skarżącego - postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, egzekwowany w sprawie obowiązek nie wygasł wskutek jego przedawnienia. Powyższe stanowi, że słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, iż w sytuacji skarżącego nie wystąpiła przesłanka nakazująca umorzenie postępowania egzekucyjnego, określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W sprawie bezspornym pozostaje, że - będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego - należności wynikają z niedopełnienia przez skarżącego (zobowiązanego) ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie [...], składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie [...]oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie 05-10/2005. Oceniając zarzut przedawnienia w/w obowiązku należało rozważyć wpływ zmian stanu prawnego na bieg terminu i inne cechy przedawnienia należności z tytułu egzekwowanych należności składkowych. Według Sądu, Dyrektor IAS dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy. I tak, trafnie przyjął, że zaległości powstały w czasie obowiązywania u.s.u.s., która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. a następnie została znowelizowana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), obowiązującą od 1 stycznia 2003 r. Słusznie także dostrzegł, że do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenia zdrowotne stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne (art. 32 u.s.u.s.). Za Dyrektorem IAS zauważenia wymaga, że kwestie przedawnienia należności
z tytułu składek ustawodawca uregulował w art. 24 u.s.u.s. Termin przedawnienia tych należności, od momentu wejścia w życie u.s.u.s., ulegał zmianom. Zgodnie
z przepisami w/w ustawy (art. 24 ust. 4-6), w/w należności z tytułu składek przedawniały się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (ust. 4). Ustawa przewidywała zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (ust. 5b). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia ma miejsce także od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, do dnia w którym decyzja stała się prawomocna (ust. 5f). Zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378). Zmieniono treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Według zasady wynikającej z tego przepisu, do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-cio letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-cio letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem
1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Wskazać należy, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została zachowana w podanym wyżej brzmieniu, obowiązującym od 1 lipca 2004 r. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał prawidłowość stanowiska Dyrektora IAS, że należności objęte tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne, natomiast zarzut ich przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, w sprawie miało miejsce skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności składkowych od dnia podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania tychże należności, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Trafnie przyjmuje zatem Dyrektor IAS, że w sprawie priorytetowe znaczenie ma dyspozycja powołanego wyżej art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowiąca, że "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Podkreślenia wymaga, że bieg terminu przedawnienia jest wciąż zawieszony, gdyż postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane. Według Sądu, dla składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...], ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] i Fundusz Pracy za okres [...], zawieszenie 10-cio letniego terminu przedawnienia nastąpiło od [...] listopada 2011 r., poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych. Wszczęcie tego postępowania miało miejsce w 2011 r., czyli przed upływem 10-cio letniego terminu przedawnienia składek
i bieg terminu przedawnienia był zawieszony do dnia [...] maja 2016 r., tj. daty wydania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponownie bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia [...] stycznia 2018 r., tj. od dnia doręczenia odpisów nowo wystawionych tytułów wykonawczych i trwa nadal. W związku z w/w składkami, Dyrektor ZUS wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych [...] sierpnia 2010 r. tytułów wykonawczych o nr [...], przekazując je Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G., celem realizacji. W dniu [...] listopada 2011 r., doręczono zobowiązanemu odpisy tych tytułów, co poświadcza własnoręczny jego podpis. Organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] maja 2016 r., umorzył prowadzone postępowanie,
z uwagi na jego bezskuteczność. Następnie, Dyrektor ZUS ustalił nowy składnik majątku zobowiązanego i w dniu [...] stycznia 2018 r. wystawił na te zaległości nowe tytuły wykonawcze o nr: [...]. Odpisy tytułów zostały doręczone zobowiązanemu [...] stycznia 2018 r. Postępowanie egzekucyjne dla tych zaległości jest nadal kontynuowane. Dla składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...], zawieszenie biegu 10-cio letniego terminu przedawnienia nastąpiło od [...] października 2010 r.,
w wyniku wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które miało miejsce przed doręczeniem zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i trwa ono nadal. Zatem, wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w 2010 r., czyli przed upływem 10-cio letniego terminu przedawnienia. Dla tych zaległości Dyrektor ZUS, będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, [...] października 2010 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] i dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] października 2010 r. a odpisy tytułów wykonawczych [...] listopada 2010 r. Dla składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...], zawieszenie terminu przedawnienia nastąpiło [...] maja 2012 r., wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, które miało miejsce przed doręczeniem zobowiązanemu tytułów wykonawczych, nie zaś - jak to wskazał organ egzekucyjny w postanowieniu, a co zauważył Dyrektor IAS - od dnia [...] maja 2012 r. Zawieszenie biegu okresu przedawnienia trwa nadal. Zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w 2012 r., czyli przed upływem 5-cio letniego terminu przedawnienia. Dla tych zaległości Dyrektor ZUS, będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - [...] maja 2012 r. - wystawił tytuły wykonawcze
o nr [...]i dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę. Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi [...] maja 2012 r. a odpisy tytułów wykonawczych [...] maja 2012 r. Zgodzić trzeba się tym samym z Dyrektorem IAS, że opisane wyżej czynności świadczą o tym, że należności składkowe, objęte tytułami wykonawczymi, nie uległy przedawnieniu, pozostają nadal wymagalne a bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony i stan ten trwa także obecnie. Zatem mogą być egzekwowane. Słusznie przyjmuje również Dyrektor IAS, że przepisy u.s.u.s. nie wyłączają możliwości wielokrotnego podejmowania czynności zmierzających do wyegzekwowania tych samych zaległości, co wiąże się z konsekwencjami skutecznego zawieszania biegu terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Reasumując, Sąd stwierdził, że zarówno zarzuty skargi, jak i ich uzasadnienie, dotyczące kwestii przedawnienia egzekwowanych należności składkowych (błędnego przyjęcia, że w sprawie nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności) są chybione. Oceniając zarzut braku doręczenia upomnienia (naruszenia przez to art. 15 u.p.e.a.), Sąd uznał jego niezasadność. Przepis art. 15 ust. 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią; postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Prawidłowo zauważa Dyrektor IAS, że zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy. Cytowany przepis ma zastosowanie do sytuacji skarżącego, gdyż objęte postępowaniem egzekucyjnym należności są konsekwencją niedopełnienia przez niego ustawowego obowiązku opłacania w/w ubezpieczeniowych należności składkowych. Doręczone skarżącemu decyzje dotyczą natomiast określenia zaległości z tytułu tych należności składkowych. Zgodzić trzeba się z Dyrektorem IAS, że w sytuacji, gdy ZUS wysyła do płatnika zawiadomienie o wszczęciu postępowania
w sprawie określenia wysokości zaległości a następnie wydaje decyzję, która określa wysokość zadłużenia, nie jest konieczne doręczenie upomnienia a decyzja ta - po upływie jednego miesiąca od daty doręczenia - staje się ostateczna i jest podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dodać należy, że - pomimo braku takiego obowiązku - odnośnie składki na ubezpieczenie społeczne za okres [...], ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] i Fundusz Pracy za okres [...], wierzyciel skierował do zobowiązanego upomnienie z [...] listopada 2006 r. (doręczone [...] listopada 2006 r.). Dla składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] również wystawił upomnienie z [...] czerwca 2009 r. (doręczone [...] lipca 2009 r.). W odniesieniu do pozostałych składek wydano jedynie decyzje (wymienione na str. 9 skarżonego postanowienia), w których określono wysokość zaległości z tytułu składek lecz nie doręczono upomnienia, ponieważ wierzyciel nie miał takiego obowiązku. Powyższe potwierdza, że w sprawie nie zaistniała także przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a Sąd zauważa, że art. 61 u.p.e.a. przewiduje możliwość wszczęcia ponownej egzekucji w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., co miało miejsce w sprawie. Nowe tytuły wykonawcze, wystawione [...] stycznia 2018 r., obejmują należności, które dochodzono w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i które umorzono na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W tej sytuacji, co trafnie przyjął Dyrektor IAS, wierzyciel nie miał obowiązku ponownego doręczania upomnienia, bowiem dochodził tych samych zobowiązań.
Z tych względów - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.
z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło