III SA/Wr 1500/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Magdalena Jankowska - Szostak, , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi K.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W.– obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego należność z tytułu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r., nr [...] odmawiające K. M. (dalej: skarżący, zobowiązany, strona) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Komendanta Miejskiego Policji w J. G., a obejmującego należności z tytułu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jak wynika z bezspornych w sprawie ustaleń organu, wobec skarżącego było na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od grudnia 2004 r. do grudnia 2006 r. w kwocie [...]zł należności głównej. W trakcie postępowania egzekucyjnego Zobowiązany pismem z [...] r. wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jak też prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Jednocześnie pismem z dnia 19 października 2015 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jako podstawę wskazując przepis art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej u.p.e.a). Zobowiązany wskazał we wniosku, iż zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego tytuł wykonawczy powinien zawierać sądową klauzulę wykonalności. W ocenie zobowiązanego jako że tytułowi wykonawczemu nie nadano sądowej klauzuli wykonalności to obowiązek nie jest wymagalny i w związku z powyższym obowiązek nie istniał. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia [...] r. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej we W. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że w przypadku, gdy w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany złożył zarzuty w trybie art. 34 u.p.e.a. i jednocześnie złożył wniosek o umorzenie o postępowania na podstawie art. 59 u.p.e.a. to organ egzekucyjny powinien wstrzymać się z rozpatrzeniem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania w sprawie zarzutów. Dlatego w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W. wydanie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. było co najmniej przedwczesne. Pismem z dnia[...]r. Pełnomocnik zobowiązanego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r. w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po zakończeniu postępowania w sprawie zarzutów ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej we W., uznającym zarzuty za bezzasadne Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie. W dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. skarżonym obecnie przed Sądem postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że nie zachodziły żadne z powołanych przez zobowiązanego przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności nie mogło być mowy o określeniu egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji, bowiem treść obowiązku ujawnionego w tytule wykonawczym była taka sama, jak obowiązku wynikającego z decyzji Komendanta Powiatowego w Z. z dnia [...] r. ( pkt 3 art. 59 § 1u.p.e.a.), upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r., zaś dochodzony obowiązek podlegał egzekucji administracyjnej (pkt 7 art. 56 § 1u.p.e.a.). Niezasadne było także twierdzenie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku (pkt 1 art. 56 § 1u.p.e.a.), bowiem wynikał on z ostatecznej i prawomocnej decyzji. Podniesione natomiast przez stronę argumenty dotyczące nieopatrzenia tytułu wykonawczego w sądową klauzulę wykonalności były bezzasadne, ponieważ obowiązku takiego nie przewidziano w przypadku egzekucji prowadzonej w trybie przepisów u.p.e.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. i umorzenie postępowanie egzekucyjnego. Zobowiązany nie powołał żadnych nowych okoliczności i argumentów, ponowił natomiast argument, iż tytuł egzekucyjny nie został zaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, gdyż - zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżący wskazywał na zasadność i potrzebę umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 u.p.e.a. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zawarte w art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanki umorzenia tworzą zamknięty katalog, co oznacza, że nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o inne podstawy, niż wymienione w tym przepisie. Do przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego zalicza się zatem wyłącznie następujące okoliczności: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Skarżący wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wykazał zaistnienia żadnej z wyżej wymienionych przesłanek, w szczególności wskazanych w art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 i 10 u.p.e.a. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego [...] była decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r. nr [...]określająca zaległość z tytułu zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] r. do [...] r. Decyzja ta była ostateczna i nie została w żaden sposób wyeliminowana z obrotu prawnego, nie doszło też do umorzenia tej zaległości - toteż organ nie miał podstaw do uznania, że dochodzony obowiązek nie istniał (co było przedmiotem ustaleń zakończonego postępowania w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne), wobec czego zachodziły przesłanki do wystawienia tytułu wykonawczego. Tym samym nie zaistniała wskazana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zaistniały również w sprawie podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tj. ze względu na określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Jak już wskazano, dochodzony w postępowaniu obowiązek pieniężny wynikał z decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...] r. nr [...], w której został orzeczony zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przez Pana K.M. za okres od [...] do [...] r. w kwocie [...] zł – i w ten właśnie sposób został on też odzwierciedlony na tytule wykonawczym nr [...]. Nie zachodziła zatem żadna rozbieżność pomiędzy określeniem obowiązku w ww. decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. i w tytule wykonawczym. Odnośnie natomiast przesłanki wynikającej z art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przewidującym, iż postępowanie egzekucyjne umarza się w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, Dyrektor Izby Skarbowej we W. zasadnie nie stwierdził, aby została spełniona ta przesłanka w rozważanej sprawie, w sytuacji, gdy poza wskazaniem przepisów K.p.c. skarżący nie wskazał żadnych innych przypadków przewidzianych w ustawach, które zaistniały w sprawie. Zgodzić się trzeba zorane również co do tego, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wynikającą z przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W świetle tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dopełnił wskazanych w tym przepisie obowiązków, doręczając skarżącemu upomnienie w dniu [...] r. Jednocześnie – jak trafnie zauważono w zaskarżonym postanowieniu - w swoich pismach dotyczących umorzenia skarżący nie podnosi żadnych konkretnych zarzutów wskazujących na niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie można również mówić w rozpoznawanej sprawie o niedopuszczalności egzekucji, Jak bowiem jednolicie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, zarzut niedopuszczalności egzekucji dotyczy sytuacji, gdy dany typ obowiązku - ze względu na swój charakter lub wyłączenie w przepisach - nie podlega dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej. Rodzaje obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej wskazane zostały art. 2 § 1 - 3 u.p.e.a., gdzie w pkt 3 u.p.e.a. wyraźnie wymieniono należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Natomiast przepis art. 3 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, który to wywód w całości Sąd podziela, że Policja należy do struktury administracji państwowej, a centralnym jej organem jest Komendant Główny Policji. Jemu z kolei podlegają m.in. komendanci wojewódzcy, powiatowi. Należność pieniężna wynikająca z decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] r. do [...] r. należy zatem do obowiązków określanych przez administrację państwową , podlegających egzekucji administracyjnej i zgodnie z art. 5 § 1 u.p.e.a. Komendant Wojewódzki Policji we W., jako organ I instancji uprawniony jest do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej nałożonych na stronę obowiązków, wynikających z tej decyzji. Pod noszona natomiast przez skarżącego w pismach i skardze argumentacja zmierzająca do wykazania niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, opierała się na zarzucie braku nadania sądowej klauzuli wykonywalności tytułowi wykonawczemu nr[...]oraz decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z., która była podstawą do wystawienia ww. tytułu wykonawczego. Jak jednak wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej we W., powoływany przez skarżącego obowiązek nadania sądowej klauzuli wykonywalności administracyjnym tytułom wykonawczym, który skarżący wywodzi z przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) może być odnoszony jedynie do przypadków, gdy na ich podstawie ma być prowadzone postępowanie egzekucyjne w trybie postępowania cywilnego (art. 784 K.p.c). Tymczasem w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). W przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy K.p.c. i wobec powyższego, jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej we W., na wierzycielu nie spoczywa obowiązek nadania sądowej klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu czy też decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek pieniężny. Bezzasadne tym samym były zarzuty dotyczące niezgodności tytułu wykonawczego z wymogami art. 781 § 1 oraz art. 783 i art. 784 K.p.c. Z tych samych przyczyn powoływane przez skarżącego orzeczenia sądów powszechnych w zakresie postępowania cywilnego nie mogły mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, ze zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.