III SA/Wr 155/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 46/07 zakończonej wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]. nr [... ] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia wymaganej opłaty postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. , W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący w dniu 17 marca 2008 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, iż dochód jego trzyosobowej rodziny wynosi 541 zł (jest to dochód jego żony z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej), on sam jest osobą bezrobotną, a jego syn studiuje. Dodał, iż trudna sytuacja życiowa spowodowana jest chorobą jego żony. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: "stary dom w remoncie o pow. 140 m2 i garaże". W dniu 18 marca 2008 r. skarżący zlecił dokonanie przelewu kwoty 200 zł na konto bankowe Sądu. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2008 r. wnioskodawca poinformował, iż jego żona choruje na: [...]. Dodał, iż w kwietniu 2006 r. zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zaznaczyć, iż Sąd powziął pewne wątpliwości co do rzetelności złożonych przez skarżącego oświadczeń, przede wszystkim odnośnie możliwości finansowych jego rodziny. Za sprzeczne z doświadczeniem życiowym Sąd uznał fakt, iż rodzina skarżącego utrzymuje się jedynie z wykazywanej we wniosku kwoty 600 zł. Przeczy temu m.in. fakt regulowania przez nią na bieżąco swoich zobowiązań (brak zadłużenia), ponoszenie kosztów studiów syna, nie korzystanie z pomocy społecznej czy w końcu- uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Podkreślić przy tym należy, iż wnioskodawca- pomimo wezwania- nie wyjaśnił kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie sprecyzował i nie udokumentował struktury wydatków swojej rodziny. Na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego od skargi i w sytuacji gdy skarżący uiścił takowy wpis w dniu 18 marca 2008 r. uznać należy, iż odmowa uwzględnienia wniosku nie pozbawia wnioskodawcy prawa do sądu. Podkreślić również należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) Sygn. akt III SA/Wr 155/08 możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a, orzekł jak w sentencji.