III SA/Wr 156/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Sędzia NSA - Anna Moskała Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody D. z dnia 5 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wojewoda D. postanowieniem z dnia 5 lutego 2004 r. nr [...] - działając na podstawie art. 58 § 2 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przywrócenia M. M. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia l lipca 2002 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu M. M. z miejsca pobytu stałego w D. 61 a/2. Uzasadniając swe orzeczenie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona stronie ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Strona może bronić się przed negatywnymi skutkami niedotrzymania tego terminu procesowego, prosząc o jego przywrócenie. Natomiast organ administracji obowiązany jest przywrócić stronie termin do wniesienia odwołania, jeśli spełni ona łącznie warunki wskazane w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie: 1. uprawdopodobni, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 2. wniesie prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesie odwołanie. Jak dalej przytoczono - w dniu 8 grudnia 2003 r. M. M. wniósł odwołanie od opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy D. formułując jednocześnie prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Wojewody D. organ I instancji prawidłowo skierował zaskarżoną decyzję na adres wskazany przez odwołującego się w protokole sporządzonym 4 kwietnia 2002 r. przed organem I instancji, tj. B. 114a/4. Przedmiotowa decyzja odebrana została przez M. M. dopiero w dniu 25 listopada 2003 r. Natomiast mając na uwadze dyspozycję zawartą w treści art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wnosi się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zatem termin do złożenia w/w wniosku upłynął w dniu 2 grudnia 2003 r. M. M. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożył w dniu 8 grudnia 2003 r., wobec tego uchybił terminowi do wniesienia w/w wniosku. W skardze na wydane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. M. domagając się uchylenia decyzji w przedmiocie wymeldowania go z miejsca pobytu stałego zarzucił, iż decyzję organu I instancji odebrał osobiście dopiero w Urzędzie Gminy D. w dniu 25 listopada 2003 r. Opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu zostało spowodowane brakiem stosownego pouczenia skarżącego w tej materii. Nadto przywołał na poparcie skargi argumentację odnoszącą się do kwestii wymeldowania. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie do art. 134 cytowanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym miejscu wypada również zaznaczyć, iż wbrew żądaniu niniejszej skargi jej przedmiotem mogło być wyłącznie wydane ostateczne postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, zamykające tok instancji w trwającym postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. W świetle art. 52 § 1 i § 2 p.s.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają tylko ostateczne decyzje zapadłe po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia, czyli w tym przypadku – skarga na rozstrzygnięcie merytoryczne służy dopiero po wydaniu w sprawie decyzji w postępowaniu odwoławczym przez organ II instancji. Tym samym niedopuszczalnym byłoby rozpatrywanie przez Sąd zasadności zarzutów skargi o charakterze merytorycznym, odnoszącym się do istoty sprawy tj. kwestii wymeldowania, co do których organ rozstrzyga w formie decyzji. Badając zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem Sąd dopatrzył się naruszenia norm postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Przede wszystkim godzi się podkreślić, iż instytucja przywrócenia terminu uregulowana w treści artykułów 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.; tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ma zastosowanie w odniesieniu do terminu uchybionego, co oczywiste. W tym celu najpierw organ winien ustalić, czy rzeczywiście z okoliczności faktycznych sprawy wynika bezsprzecznie fakt jego niedotrzymania w odniesieniu do danej czynności procesowej, a dopiero później zająć się badaniem trzech przesłanek warunkujących zgodnie z art. 58 Kpa zasadność prośby o przywrócenie, tzn. w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, dopełnienia wraz z prośbą czynności dla której zakreślony był termin oraz dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia tejże prośby. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy w tym względzie przyjął, iż 14 dniowy termin do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej przez Wójta Gminy D. z dnia 1 lipca 2002 r. został przekroczony, jednakże nie poczynił w tym kierunku żadnych ustaleń, a w każdym bądź razie nie wypowiedział się w tej materii w uzasadnieniu postanowienia. Stwierdził tylko, że przedmiotowa decyzja została odebrana osobiście przez skarżącego "dopiero w dniu 25 listopada 2003 r.", natomiast organ I instancji prawidłowo skierował ją na adres wskazany przez odwołującego się w protokole sporządzonym w dacie 4 kwietnia 2002 r. tj. B. 114a/4. Tym samym można domniemywać, iż na podstawie art. 41 Kpa organ odwoławczy uznał skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji wysłanej na adres korespondencyjny skarżącego w B. w dniu 4 lipca 2002 r., gdyż z taką adnotacją doręczyciela urząd pocztowy zwrócił organowi przesyłkę informując, że adresat wyprowadził się. Przesyłka nie była uprzednio awizowana, o czym świadczy brak jakichkolwiek adnotacji na potwierdzeniu odbioru. Przyjęcie takie jednak narusza normy postępowania w szczególności art. 41Kpa. Zgodnie z tym przepisem (§1) w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§2). Jednakże, by na tle art. 41 Kpa uznać skuteczność doręczenia pod dotychczasowym adresem, za który może być również uznany adres podany tylko dla korespondencji - organ musiałby sam dochować uprzedniego wymogu poinformowania strony postępowania o następstwach prawnych niedopełnienia tego obowiązku, co wynika z ogólnej reguły postępowania wyrażonej w art. 9 Kpa. Jest to pogląd już ugruntowany zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 3.wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck , W-wa 2000, str. 259, wyroki NSA z 14.09.2001 r., V SA 545/01, LEX nr 121800, z 13.04.2000 r., V SA 2362/99, LEX nr 49871). Tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu poinformowania strony skarżącej o skutkach prawnych wymienionych w treści art. 41 § 2 Kpa. W przywołanym w zaskarżonym orzeczeniu protokole przesłuchania strony skarżącej w dniu 4 kwietnia 2002 r. nie ma stosownego pouczenia ani nie znajduje się ono w pozostałej części akt, wobec czego nie sposób uznać by organ I instancji dochował swych powinności o informowaniu stron postępowania w tym względzie, tak jak zobowiązuje go do tego brzmienie art. 9 Kpa. Z akt sprawy nie wynika także, czy podjęto próbę doręczenia decyzji pod poprzednio znanym adresem w N. 47/1 jako miejsca pobytu skarżącego. Skoro zatem doręczenie decyzji organu I instancji na adres dla korespondencji w B. żadną miarą nie można uznać za wywierające skutek prawny, a strony zgodnie przyznają, iż skarżący odebrał ją osobiście w dacie 25 listopada 2003 r. w urzędzie gminy, co wyczerpało znamiona tzw. doręczenia właściwego według art. 42 § 2 Kpa - tym samym bieg 14 dniowego terminu do złożenia odwołania od tej decyzji upłynął dopiero 9 grudnia 2003 r. Odwołanie skarżącego, nadane w urzędzie pocztowym 8 grudnia 2003 r. zostało wobec tego złożone z zachowaniem ustawowego terminu i powinno zostać rozpatrzone, zaś wdrożenie procedury związanej z instytucją przywrócenia terminu nastąpiło z naruszeniem art. 58 Kpa bowiem ustawowemu terminowi do dokonania czynności procesowej w formie odwołania - nie uchybiono. Z powyższych względów, wskutek obrazy norm art. 9, art. 41 § 2 i art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego - na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Orzeczenie jak w pkt II wyroku oparto na normie art. 152 p.s.a.