III SA/Wr 156/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z powodu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. odmówił K. G. (dalej jako: skarżąca) umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia własne płatnika w wysokości: - składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2007 r. do stycznia 2008 r., oraz od maja 2010 r. do października 2011 r. w kwocie 13 954,05 zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] sierpnia 2016 r. w wysokości 10 137 zł; - składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od kwietnia 2006 r. do lutego 2007 r., oraz od kwietnia 2007 r. do października 2011 r. w kwocie 13 983,39 zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] sierpnia 2016 r. w wysokości 11 156 zł; - składek na Fundusz Pracy za okres od marca 2007 r. do stycznia 2008 r., oraz od maja 2010 r. do października 2011 r. w kwocie 1 223,51 zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] sierpnia 2016 r. w wysokości 877 zł. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Prośbę umotywowała trudną sytuacją finansową, bezrobociem oraz złym stanem zdrowia. Jak następnie wskazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaległości skarżącej powstały w związku z tym, że nie opłacała ona należnych składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] listopada 2000 r. do dnia [...] października 2011 r. Według ustaleń Zakładu skarżąca na dzień wniesienia wniosku o umorzenie składek prowadziła gospodarstwo domowe z konkubentem oraz małoletnią córką. Na dochody rodziny składało się stypendium skarżącej z tytułu odbywanego stażu w wysokości 997,40 zł, świadczenie rentowe konkubenta w wysokości 1 351,04 zł oraz świadczenia z pomocy społecznej dla córki w kwocie 618 zł. Dochód rodziny wynosił, zatem miesięcznie 2 966,44 zł. Z kolei stałe wydatki miesięczne rodziny, związane z utrzymaniem wynosiły około 1 125 zł, w tym opłaty eksploatacyjne 570 zł, koszty związane z leczeniem 80 zł oraz inne koszty 475 zł. Wnioskodawczyni jest też właścicielem samochodu marki Opel [...] z 2005 r. Ustalając powyższy stan faktyczny Zakład przytoczył treść art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej, jako u.s.u.s.), regulujący przesłanki umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy. Dalej organ wskazał, że aktualnie względem skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu rentowego trzyosobowa rodzina skarżącej posiada stałe źródło dochodu i reguluje opłaty związane z utrzymaniem. Skarżąca nie wykazała, aby podnoszone przez nią problemy zdrowotne (lata 2010-2013) miały wpływ na jej zdolność do uzyskiwania dochodu. Zwłaszcza, że odbywa ona staż aktywizacyjny dla osób pozostających bez zatrudnienia. Jej obecna sytuacja majątkowa nie będzie miała, zatem charakteru trwałego i ulegnie poprawie. Stąd też, biorąc pod uwagę art. 13 pkt 4 u.s.u.s. Zakład miarkując interes skarżącej i interes publiczny uznał, że przeważyć musi zasada powszechności opłacania składek. W przypadku skarżącej nie zachodziły przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. Ponadto wyjątkowość możliwości odstępstwa od wyegzekwowania zaległych składek oznacza, że podstawą takiego rozstrzygnięcia nie mogą być następstwa określonych decyzji gospodarczych płatnika składek. Zwłaszcza, że to on ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Wina płatnika w powstaniu zaległości składek nie ma, zatem znaczenia. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład ponownie odmówił umorzenia zaległych, nieopłaconych składek decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...]. Organ rentowy wyjaśnił, że dochody skarżącej są, co prawda niskie i mają charakter socjalny, ale fakt tymczasowego zameldowania nie wyklucza pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z konkubentem. Organ podniósł również, że wobec skarżącej nie było prowadzone do tej pory postępowanie egzekucyjne. Nie ulega jednak wątpliwości, że z uwagi na pozostawanie przez nią w wieku aktywności zawodowej oraz z uwagi na brak przeciwskazań zdrowotnych istnieje możliwość wdrożenia takiego postępowania. Jednocześnie do czasu umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można stwierdzić definitywnie, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Dalej wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. albowiem przedstawiona przez skarżącą dokumentacja medyczna nie świadczy o jej niepełnosprawności i nie wyklucza możliwości zarobkowania. Co więcej jej zadłużenie dotyczy okresu od kwietnia 2006 r. do października 2011 r., powstałego w okresie jej pełnej sprawności fizycznej i jest wyrazem zaniedbania obowiązków ciążących na osobie prowadzącej działalność gospodarczą. Jednocześnie przedmiotowe zaległości skarżącej nie powstały wskutek wyjątkowych okoliczności, uniemożliwiających wywiązanie się z obowiązku opłacania składek. Wręcz przeciwnie, zaległości skarżącej, w ocenie Zakładu, powstały na skutek błędnych decyzji gospodarczych, które nie mogą stanowić podstawy dla odstępstwa od zasady powszechności ubezpieczeń społecznych. W skardze na opisane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca sformułowała zarzuty: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. poprzez błędne ustalenie, że w stosunku do skarżącej nie nastąpiła całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt. 1 ustawy; 2. niezastosowania zasady umarzania należności, określonej rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) o treści, "gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych"; 3. naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: k.p.a.) wobec niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, na podstawie zebranego w sprawie materiału oraz nie uwzględnienia słusznego interesu skarżącej i zasad współżycia społecznego; 4. przedawnienia, zgodnie z nowelizacją zapisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzoną w 2012 r. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wykazała wszystkie przesłanki umorzenia jej zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, jak również okoliczność, że opłacenie składek pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca podniosła, że wyjaśniała organowi rentowemu, że po odbyciu stażu pracowała tylko przez trzy miesiące i od dnia [...] stycznia 2017 r. znów ma status osoby bezrobotnej. Ponadto wskazała, że konkubent nie dokłada się do wspólnego gospodarstwa, nadużywa alkoholu i stosuje przemoc wobec pozostałych członków rodziny (za co został skazany prawomocnym wyrokiem karnym). Na koniec skarżąca podniosła, ze w jej ocenie powinno dojść do przedawnienia ciążących na niej zaległości publicznoprawnych, z uwagi na nowelizację przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, uzupełnione jednak o uwagę, że skarżąca nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść zapłaty zaległych składek na ubezpieczenia społeczne bez uszczerbku dla utrzymania. Ponadto organ stwierdził, że ciążące na skarżącej zaległości nie uległy przedawnieniu, bowiem organ prowadził egzekucję wobec skarżącej z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył normy prawa procesowego i materialnego. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1006 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od podniesionego przez skarżącą zarzutu przedawnienia, z racji najdalej idących skutków prawnych w sprawie. Przede wszystkim wymaga wskazania, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegają przedawnieniu. Do końca 2011 r., zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. obowiązywał dziesięcioletni okres przedawnienia. Wraz z nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonaną ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków i obywateli (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) wskazany okres przedawnienia został skrócony do pięciu lat. Jednocześnie w art. 27 ust 1-3 ustawy nowelizującej zawarte zostały zasady intertemporalne (międzyczasowe), zgodnie, z którymi nowy, krótszy okres przedawnienia ma zastosowanie również do terminu, który rozpoczął bieg przed dniem 1 stycznia 2012 r. - daty wejścia w życie ustawy nowelizującej. Co istotne, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo z dniem 1 stycznia 2012 r. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja ujęta w art. 27 ust. 2 ustawy nowelizującej, gdy przedawnienie starego dziesięcioletniego terminu nastąpiłoby jeszcze przed upływem nowego. Z racji powyższego nie sposób zgodzić się z organem rentowym, że nowe, korzystniejsze dla skarżącej terminy przedawnienia nie mają zastosowania do jej aktualnej sytuacji prawnej. Brak jest bowiem jakiegokolwiek przepisu w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i w ustawie nowelizującej, wyłączających taką możliwość. Wręcz przeciwnie, ustawa nowelizująca jednoznacznie modyfikuje wszystkie biegnące już terminy przedawnienia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu zauważyć należy, że zaległości skarżącej powstały najpóźniej w okresie 2011 r., uzasadnione jest rozważenie, czy jej zaległości nie przedawniły się najpóźniej z dniem 1 stycznia 2017 r. Nie oznacza to jednak, że w sprawie faktycznie doszło do przedawnienia. Należy bowiem zauważyć, że art. 24 u.s.u.s., w obecnie obowiązującym brzmieniu, przewiduje w ust. 5 - 5f przypadki przerwania i zawieszenia terminu przedawnienia. W szczególności okolicznością zawieszającą bieg przedawnienia będzie wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Na ten fakt powołał się zresztą organ rentowy w odpowiedzi na skargę argumentując, że w stosunku do skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego. Analiza akt sprawy nie pozwala jednak Sądowi jednoznacznie stwierdzić, czy faktycznie wobec skarżącej było prowadzone jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Organ rentowy w obu, wydanych w niniejszej sprawie decyzjach, podnosił sprzeczne ze sobą okoliczności, mianowicie: w decyzji z dnia [...] września 2016 r. wskazał, że żadne postępowanie egzekucyjne nie jest aktualnie prowadzone wobec skarżącej. Natomiast w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. organ stwierdził, że takie postępowanie nie było kiedykolwiek prowadzone. Co więcej w znajdującej się w aktach sprawy "Informacja o stanie należności" płatnika składek znajduje się wpis, że miała miejsce egzekucja prowadzona przez Dyrektora Oddziału o treści: "konto po postępowaniu - po otrzymaniu decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. o wysokości zadłużenia płatnik złożył wniosek o umorzenie". Jednocześnie w dokumencie znajdującym się w aktach sprawy - Załączniku nr 14 do Procedury (umorzenia), zatytułowanym "Informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym" Zakład nie wskazał, aby względem skarżącej było kiedykolwiek prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wreszcie wskazać należy, że organ rentowy nie rozpatrywał pozostałych ustawowych przesłanek przerwania bądź zawieszenia biegu przedawnienia. Stąd też, w ocenie Sądu, kwestia ewentualnego upływu terminu przedawnienia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy musi zostać przez organ rentowy wyjaśniona w pierwszym rzędzie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że do przedawnienia faktycznie doszło, organ odmówi umorzenia zaległych składek z powodu ich przedawnienia. Wymaga również podkreślenia z całą mocą, że w myśl art. 123 u.s.u.s. do spraw regulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też również w toku postępowania w przedmiocie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne (zdrowotne i Fundusz Pracy) zastosowanie mają przepisy procedury administracyjnej, w tym art. 6 k.p.a., ustanawiający zasadę praworządności, oraz art. 8 k.p.a., wyrażający zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej. Zdaniem Sądu organ rentowy był zobowiązany do realizacji obu zasad procesowych właśnie poprzez rozważenie, czy wobec skarżącej nie nastąpiło przedawnienie jej zaległości. Nie przesądzając zatem o przedawnieniu zaległych składek należy stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca była płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, w rozumieniu art. 4 pkt 2 lit. d u.s.u.s., zobowiązanym na podstawie art. 16 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 32 u.s.u.s. do finansowania w całości ze swoich środków składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zdrowotne i Fundusz Pracy. Poza dyskusją jest, że skarżąca ze wskazanego obowiązku się nie wywiązywała, w związku z czym powstała po jej stronie należność w kwocie przekraczającej 50 000 zł. wraz z odsetkami. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek na zasadach określonych w art. 28 u.s.u.s., przy czym regulacja ta przewiduje, że zasadniczą przesłanką (z jednym wyjątkiem omówionym w dalszej części uzasadnienia) umorzenia zaległych składek jest całkowita nieściągalność tych składek - art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ustawa w art. 28 ust. 3 precyzuje pojęcie "całkowitej nieściągalności" wskazując na enumeratywny katalog ściśle określonych przesłanek: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ rentowy badając wniosek skarżącej rozważył jako jedyną podstawę umorzenia, podstawę wymienioną w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., to jest stwierdzenie w toku postępowania egzekucyjnego braku majątku przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Tymczasem ustalone przez organ okoliczności faktyczne wskazują, że w sprawie może mieć zastosowanie przynajmniej jeszcze inna przesłanka umorzenia określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., a więc zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z jednoczesnym brakiem majątku nadającego się do egzekucji. Sąd nie przesądza w tym miejscu, czy skarżąca dysponuje majątkiem zdatnym do egzekucji, wskazuje natomiast organowi rentowemu potrzebę zbadania wszystkich mogących mieć zastosowanie w sprawie przesłanek stwierdzenia "całkowitej niewypłacalności". Ich pominięcie stanowiło w niniejszej sprawie naruszenie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zatem ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organ, o ile w sprawie nie miało miejsce przedawnienie, zbada, czy wobec skarżącej nie mają zastosowania inne przypadki stwierdzenia "całkowitej nieściągalności". Podkreślenia wymaga bowiem, że podstawowym obowiązkiem organu rentowego jest, zgodnie z art. 7 k.p.a., stanie na straży praworządności oraz podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem nie tylko interesu społecznego ale również słusznego interesu obywateli. Organ rentowy, pomimo faktu, że jest podmiotem zarządzającym Funduszem Ubezpieczeń Społecznych i zgodnie z postanowieniami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stoi na straży Funduszu, nie powinien jednak pomijać faktu, że jest również zobowiązany do obiektywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Powinien zatem przyznać jej ulgę w uzasadnionym przypadku. Wreszcie wskazać należy, że art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. przewiduje możliwość umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne (zdrowotne, Fundusz Pracy) w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności składek. Warunkiem koniecznym jest tu jednak status wnioskodawcy, który musi być płatnikiem i ubezpieczonym jednocześnie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spełnia ten warunek. Dalej wskazać należy, że na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Akt ten dookreśla na potrzeby codziennej praktyki rozstrzygania spraw pojęcie "uzasadnionego przypadku". W zaskarżonej decyzji Zakład podniósł, że skarżąca nie wykazała podstawowej przesłanki umorzenia, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Rozporządzenie dodatkowo uszczegóławia tę przesłankę, wskazując, że ma ona miejsce zwłaszcza, gdy: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy w niniejszej sprawie, że organ rentowy naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Jakkolwiek ciężar wykazania braku możliwości opłacenia należności spoczywa na skarżącej, to jego ocena należy w sposób oczywisty do Zakładu. Zdaniem Sądu ocena ta została dokonana z przekroczeniem reguł prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Organ rentowy ustalił, że rodzina skarżącej dysponuje dochodem na poziomie około 3 000 zł brutto, przy około 1 500 zł wydatków. Nie rozważył jednak tego, że dochód skarżącej w kwocie blisko 1 000 zł brutto miesięcznie ma charakter tymczasowy; skarżąca osiąga go z tytułu stypendium w ramach aktywizacji zawodowej. Tym samym nie sposób przewidywać, że dochód rodziny ulegnie nawet dalszej poprawie, co zwiększy możliwości spłacania zaległości przez skarżącą. Stanowisko Sądu potwierdza zresztą fakt, że w styczniu 2017 r. skarżąca z powrotem była osobą bezrobotną. Co więcej ustalenia dotyczące dochodu skarżącej organ poczynił na etapie wydawania decyzji w pierwszej instancji. Działając zaś przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (druga instancja) żadnych dodatkowych, bądź mających charakter weryfikacyjny, ustaleń de facto nie dokonał. Tymczasem w skardze strona podniosła, że pracowała na umowę o pracę zaledwie przez okres trzech miesięcy, zaś staż zakończył się jej w październiku 2016 r., a więc przed wydaniem decyzji drugiej instancji. Organ rentowy nie poczynił w tym zakresie żadnych działań zmierzających do ustalenia sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej. Nie może też, zdaniem Sądu, usprawiedliwiać swojej bierności treścią § 3 rozporządzenia (przerzucenie ciężaru dowodu na wnioskodawcę) ponieważ powinien przynajmniej, na mocy art. 9 k.p.a., poinformować skarżącą o potrzebie zaktualizowania materiałów świadczących o jej aktualnej sytuacji majątkowej. Stąd też ponownie rozpatrując sprawę, o ile nie zostaną spełnione wcześniej wskazane warunki, organ rozważy ponownie sytuację skarżącej. Sama zaś skarżąca, w toku postępowania powinna przedłożyć dokumenty, które złożyła wraz ze skargą: decyzję o uznaniu jej za bezrobotną Starosty Ś. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], świadectwa pracy z dnia [...] stycznia 2017 r., jak również wyroku skazującego jej konkubenta za czyn z art. 207 § 1 i art. 157 § 2 w zw. z art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Na koniec wskazać należy, że Zakład naruszył także art. 10 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, ze. zm.) w brzmieniu nadanym art. 32 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 ze zm.), w myśl których świadczenie wychowawcze nie podlega egzekucji. Zatem w swoich rozważaniach organ rentowy powinien pominąć wysokość tego świadczenia i odpowiednio zmniejszyć kwotę dochodu pozostającego w dyspozycji rodziny skarżącej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania z racji tego, że skarżąca nie poniosła kosztów postępowania, albowiem korzystała ze zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.