III SA/Wr 157/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia cofnąć prawo pomocy przyznane skarżącemu na mocy postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 maja 2018 r. w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał A. B. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r. Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne na skutek cofnięcia skargi przez stronę. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z kolei według art. 245 § 1 tej samej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Natomiast zgodnie z art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z przywołanych przepisów prawa wynika, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy jest wszczynane wyłącznie z inicjatywy strony, która potrzebuje pomocy materialnej ze strony Państwa w realizacji jej prawa do sądu. Bez oświadczenia woli strony w tej sprawie prawo pomocy nie może być jej przyznane. Oznacza to, że podstawową okolicznością, która pozwala przyznać prawo pomocy jest wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Dopiero na skutek skutecznie złożonego przez stronę wniosku referendarz sądowy (wojewódzki sąd administracyjny) bada spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek przyznania prawa pomocy, dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, w ramach okoliczności wynikających z akt sprawy. Jeżeli natomiast przestaje istnieć okoliczność, na podstawie której prawo pomocy zostało przyznane, referendarz sądowy (sąd) może cofnąć przyznane prawo pomocy. W ocenie referendarza sądowego, oświadczenie A. B. o cofnięciu skargi oznacza, że nie zgłasza ona w dalszym ciągu potrzeby korzystania z pomocy Państwa w realizacji jego prawa do sądu w postępowaniu prowadzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pod sygn. akt III SA/Wr 157/18. W konsekwencji, podstawowa okoliczność pozwalająca, stosownie do art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na przyznanie prawa pomocy, tj. oświadczenie woli (wniosek) skorzystania z prawa pomocy, przestała istnieć. W ten sposób ziściła się przesłanka pozwalająca na cofnięcie przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Cofnięcie to może jednak odnieść skutek w sprawie tylko wobec przyznanego skarżącemu prawa pomocy, które nie zostało w sprawie wykorzystane. Po myśli bowiem art.220 § 1 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sprawie Sąd podjął czynności procesowe prowadzące do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą A. B. mimo, że skarżący nie uiścił opłaty sądowej od skargi, w konsekwencji zwolnienia z tego obowiązku w drodze postanowienia referendarskiego z dnia 14 maja 2018 r. Czynności te polegały między innymi na zbadaniu wystąpienia pozytywnych i negatywnych przesłanek umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek cofnięcia skargi. Zatem prawo pomocy przyznane stronie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w spawie "skonsumowane". Dlatego w tym zakresie cofnięcie prawa pomocy nie jest zasadne. Z tego powodu referendarz sądowy uznał za uzasadnione cofnąć, na podstawie przywołanych przepisów prawa oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy przyznane A. B. w zakresie w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata na mocy postanowień z dnia 14 maja 2018 r. Rozstrzygnięcie w tej sprawie znalazło wyraz w sentencji postanowienia.