III SA/Wr 161/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-08-29
Skład orzekający: Maciej Guziński, Annetta Chołuj, Anna Moskała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nienależnie pobranych płatności za zalesianie gruntów rolnych, gdy beneficjent nie poinformował organu o nabyciu prawa do emerytury, a następnie złożył oświadczenie o zmianie numeru rachunku bankowego, można uznać, że beneficjent działał w złej wierze, co wpływa na okres przedawnienia roszczenia o zwrot tych płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca działała w złej wierze, ponieważ przez 9 lat od nabycia prawa do emerytury nie poinformowała organu o tej zmianie, mimo wcześniejszego oświadczenia o braku pobierania świadczeń rentowych/emerytalnych. Fakt zlecenia przelewów na inny numer konta nie zmienia jej statusu jako beneficjenta i dysponenta środków. W związku z tym, organ prawidłowo zastosował przepisy unijne dotyczące zwrotu nienależnie pobranych płatności, a roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ pierwsze powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem dziesięcioletniego terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty L. o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych płatności za zalesianie gruntów rolnych oraz zobowiązaniu skarżącej do ich zwrotu wraz z odsetkami. Skarżąca nie poinformowała organu o nabyciu prawa do emerytury w 2007 r., co stanowiło przesłankę do zaprzestania wypłacania ekwiwalentu. Dopiero w 2016 r. złożyła stosowne oświadczenie. Skarżąca kwestionowała decyzję, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących windykacji oraz błędne ustalenie braku dobrej wiary, co miało wpływ na przedawnienie roszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności za zalesianie gruntów rolnych i umorzenie wobec K. D. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie lub nienależnie pobranych płatności za zalesienie gruntów oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi I. D. ( dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] orzekającą w przedmiocie: ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności za zalesienie gruntów rolnych, zlokalizowanych na działkach o numerach ewidencyjnych:[...], [...] i [...] w obrębie T., gmina S., w okresie od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r., w kwocie 10.321,50 zł; ustalenia odsetek ustawowych z tytułu nienależnie pobranych płatności za okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] maja 2016 r., w kwocie 4 785,57 zł; zobowiązania I. D. do zwrotu nienależnie pobranych płatności, wraz z odsetkami ustawowymi, w łącznej kwocie 15.107,07 zł; umorzenia wobec K. D. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie lub nienależnie pobranych płatności za zalesienie gruntów rolnych.
Organ I instancji w podstawie prawnej decyzji powołał art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b, ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512, z późn. zm.- dalej ustawa o ARiMR), art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. WE L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.), art. 359 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r. poz. 459, z późn. zm.), art. 104 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257).
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał szczegółowo przebieg postępowania. Wyjaśnił też, że zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. Nr 73, poz. 764), ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, właściciel gruntu otrzymuje do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej niż przez okres 20 lat. Podał, że Starosta L., decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], zezwolił K. i I. D. na przeznaczenie gruntów rolnych klasy V do zalesienia, po czym decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], stwierdził prowadzenie przez I. i K. D. uprawy leśnej. W ww. decyzji zawarto pouczenie, że o wszelkich zmianach dotyczących statusu wnioskodawcy (zmiana adresu, zbycie działki, uzyskanie uprawnień do emerytury lub renty, itp.) należy poinformować Starostę L. W związku z nabyciem przez K. D. świadczenia rentowego od lutego 2005 r. i zgłoszeniem tej informacji właściwemu organowi skarżąca jako współwłaściciel zalesionych gruntów stała się wyłącznym beneficjentem ekwiwalentu i uzyskała ekwiwalent zmniejszony o 25% - stosownie do postanowień art. 10 ust. 2 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.
W dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżąca przedłożyła oświadczenie o uzyskaniu przez nią prawa do emerytury z dniem [...] stycznia 2010 r. Poinformowała też organ o rozwiązaniu małżeństwa z K. D. przez rozwód bez orzekania o podziale majątku (wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] stycznia 2010 r.). Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód bez orzekania o podziale majątku potwierdził też oświadczeniem K. D. Organ ustalił, że skarżąca nabyła prawo do emerytury [...] października 2007 r. i określił okres nienależnie pobranych przez stronę płatności za zalesienie gruntów rolnych - od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r. - daty ostatniego przelewu ekwiwalentu na rachunek bankowy. Organ, wysokość nienależnie pobranego ekwiwalentu ustalił na podstawie wykazu kwot dokonywanych comiesięcznych przelewów na konto bankowe I. i K. D., w okresie od października 2007 r. do kwietnia 2016 r. (włącznie), sporządzonego przez Skarbnika Powiatu oraz kserokopii wyciągów bankowych, dokumentujących wypłatę ekwiwalentu.
Ponadto, mając na uwadze przepisy ustawy o ARiMR i przepisy unijne (art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.), Starosta L. stwierdził, że nie nastąpiło przedawnienie prawa żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Decyzja wydana w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest decyzją ustalającą, która powinna być doręczona w terminie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Obowiązek w tym zakresie powstał wraz z odebraniem ww. pisma z dnia [...] maja 2016 r., co nastąpiło dnia [...] maja 2016 r., tym samym okres trzyletni liczyć należy od dnia [...] grudnia 2016 r., co oznacza, że upływa on z dniem [...] grudnia 2019r.
Powołując art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia, organ wskazał, że wystąpił obowiązek zwrotu ekwiwalentu, bowiem płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu. Zwrot płatności wynika natomiast z faktu, iż strona nie poinformowała organu o przyznanym jej prawie do emerytury, co stanowi jedną z ustawowych przesłanek do zaprzestania wypłacania ekwiwalentu z tytułu zalesienia gruntów rolnych i prowadzenia uprawy leśnej.
Organ powołując treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, uznał, że nie nastąpiło przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności bowiem nie upłynęło 10 lat między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Pierwsze powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nastąpiło zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., czyli przed upływem dziesięciu lat od dnia [...] października 2007 r. od przyznania skarżącej przez ZUS świadczenia emerytalnego.
Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu przedawnienia. Podkreślił, że pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. skarżąca oświadczyła o nie pobieraniu renty ani emerytury, co świadczy, iż zdawała sobie sprawę z wagi ww. informacji, istotnej w odniesieniu do wypłacanego ekwiwalentu z tytułu prowadzenia uprawy leśnej. W ocenie Starosty L., w niniejszej sprawie strona zaniedbała obowiązek poinformowania organu o nabyciu prawa do emerytury po otrzymaniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] listopada 2007 r.
Po rozpatrzeniu odwołania - w którym strona wskazywała, że środki pieniężne otrzymywane tytułem ekwiwalentu pobierał jej były mąż, zatem żądanie od niej zwrotu tych środków jest niezasadne - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że nie budzi w sprawie wątpliwości okoliczność, iż skarżąca, obok jej byłego męża, była beneficjentem należności wynikających z decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2003 r., stanowiącej podstawę do wypłaty ekwiwalentu za prowadzenie uprawy leśnej. Sytuacja uległa zmianie (opisana szczegółowo w decyzji organu I instancji) z chwilą nabycia prawa do renty/emerytury przez K. D. Od tej pory wyłącznym beneficjentem należnego ekwiwalentu, była skarżąca, także do czasu nabycia przez nią prawa do emerytury, tj. do dnia [...] października 2007 r. Fakt, iż odwołująca zleciła przekazywanie należności na konto męża (byłego męża), nie spowodował, zdaniem Kolegium, iż ekwiwalent ten przeszedł na rzecz K. D., który z mocy prawa, de facto przestał być już beneficjentem tych należności z chwilą nabycia prawa do renty/emerytury (jak ustalił organ - w 2005 r.). Tak więc powołany w odwołaniu przepis art. 29 ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania. Natomiast nie budzi wątpliwości fakt, iż uzyskanie z dniem [...] października 2007 r. prawa do emerytury przez skarżącą - osobę uprawnioną do otrzymywania ekwiwalentu, spowodowało utratę prawa do płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych. W ocenie Kolegium, zasadnie organ I instancji obciążył skarżącą obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu za okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r.
W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:
- art. 29 ust. 1 i ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że K. D. nie powinien być windykowany;
- art. 7, art. 77 oraz 136 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że skarżąca nie działała w dobrej wierze i przez to jej zobowiązanie nie ulega przedawnieniu.
W uzasadnieniu skargi strona powołując się na treść art. 29 ust. 1 i ust. 1a wskazała, że środki pieniężne tytułem ekwiwalentu pobierał jej były mąż i to jeszcze przez wiele lat po ustaniu małżeństwa a nie ona, więc to on powinien je zwrócić. Powołany przepis pozwala na kierowanie windykacji nie tylko do formalnych beneficjentów przyznanej pomocy ale również do podmiotów , które faktycznie pobierały przyznaną pomoc bowiem stanowi, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne. Wskazała, że nie była świadoma, iż ekwiwalent przeszedł wyłącznie na nią z uwagi na przyznanie prawa do renty jej byłemu mężów. Zdaniem skarżącej zwracać ekwiwalent powinna osoba która je otrzymała. Zdaniem strony organ nie wyjaśnił w tym zakresie wszystkich okoliczności sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności za zalesienie gruntów rolnych nie narusza prawa procesowego i materialnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Istota sprawy sprowadza się do kwestii ustalenia kto był beneficjentem pomocy i tym samym kto jest obowiązany do jej zwrotu w związku z niepoinformowaniem organu przez skarżącą o utracie prawa do otrzymywania ekwiwalentu oraz czy w rozstrzyganej sprawie strona działała w dobrej wierze i w związku z tym zastosowanie miał czteroletni okres przedawnienia a nie dziesięcioletni.
Zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, właściciel gruntu otrzymuje do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej niż przez okres 20 lat. Z akt sprawy wynika, że skarżąca obok K. D. była beneficjentem należności wynikających z decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2003 r. stanowiącej podstawę wypłaty ekwiwalentu za prowadzenie uprawy leśnej. Co istotne, zawierała ona pouczenie dotyczące obowiązku zgłoszenia Staroście L. wszelkich zmian w zakresie m.in. zmiany adresu, zbycia działki, uzyskania uprawnień do emerytury lub renty. Wobec powyższego, strona miała wiedzę o ciążącym na niej obowiązku. Sytuacja uległa zmianie gdy mąż skarżącej w 2005 r. poinformował organ o nabyciu przez niego prawa do renty. Wtedy wyłącznym beneficjentem należnego ekwiwalentu, w świetle obowiązujących przepisów została skarżąca – do dnia [...] października 2007 r. tj. do czasu nabycia prawa do emerytury.
Strona nie kwestionowała na żadnym etapie postępowania, że z chwilą nabycia prawa do emerytury [...] października 2007 r. nie poinformowała organu o utracie prawa do pobierania ekwiwalentu. Dopiero w dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżąca przedłożyła oświadczenie o uzyskaniu przez nią prawa do emerytury. Poinformowała też organ o rozwiązaniu swojego małżeństwa.
W sytuacji gdy skarżąca, będąca od 2005 r. wyłącznym beneficjentem ekwiwalentu pomimo ciążącego na niej obowiązku nie zgłosiła utraty prawa do jego pobierania organ prawidłowo zastosował przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych krajowych, przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie mógł mieć zastosowanie art. 29 ust. 1 a ww ustawy, zgodnie z którym przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatność lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Z akt sprawy wynika, że to skarżąca była beneficjentem i dysponentem ekwiwalentu.
Żadne okoliczności sprawy nie wskazują, że skarżąca nie wiedziała że jest beneficjentem i dysponentem ekwiwalentu. Po pierwsze to ona była autorką pism kierowanych do organu w sprawie przyznanego ekwiwalentu. Już w 2005 r. tuż, po zgłoszeniu przez męża informacji, że utracił on prawo do ekwiwalentu, poinformowała organ, że ona takiego prawa nie nabyła. Następnie w 2016 r. poinformowała organ o utracie prawa do pobierania ekwiwalentu w związku z nabyciem prawa do emerytury. Ponadto pismem z [...] października 2014 r. wniosła do organu prośbę aby środki z ekwiwalentu wpłacać na inny numer rachunku bankowego, nie wskazując że rachunek ten nie należy do niej. Z żadnych pism kierowanych do organu przez skarżącą nie wynika, że środki z ekwiwalentu pobierał były mąż. Wysokość nienależnie pobranego ekwiwalentu organ ustalił na podstawie wykazu kwot dokonywanych comiesięcznych przelewów na konto bankowe wskazane jeszcze w 2003 r. I. i K. D., w okresie od października 2007 r. do kwietnia 2016 r. (włącznie), sporządzonego przez Skarbnika Powiatu oraz kserokopii wyciągów bankowych, dokumentujących wypłatę ekwiwalentu Fakt, że – jak się okazało w trakcie niniejszego postępowania – numer rachunku, który w piśmie z dnia [...] października 2014 r. skarżąca podała - był rachunkiem jej byłego męża nie zmienia okoliczności, że to ona była nie tylko beneficjentem lecz także dysponentem przekazanych jej środków. Rozliczenia finansowe pomiędzy nią a byłym mężem oraz okoliczność kto pobierał fizycznie pieniądze z rachunku przez nią wskazanego, dla rozstrzyganej sprawy nie mają znaczenia.
W świetle powyżej opisanych okoliczności nie zasługuje także na uwzględnienie kolejny zarzut skargi dotyczący przedawnienia prawa do domagania się zwrotu tych należności.
Organ zasadnie wskazał przepis – prawa unijnego – to znaczy uregulowania zawarte w art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 - z którego wynika, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata (ust. 6).
W niniejszej sprawie, płatność nie wynikała z pomyłki organu. Zwrot płatności wynika natomiast z faktu, iż strona nie poinformowała organu o przyznanym jej prawie do emerytury, co stanowi jedną z ustawowych przesłanek do zaprzestania wypłacania ekwiwalentu z tytułu zalesienia gruntów rolnych i prowadzenia uprawy leśnej.
W przypadku wypłaty płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych i prowadzenia uprawy leśnej, uznane następnie za nienależnie pobrane w okresie od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r., następowały w trybie comiesięcznych przelewów bankowych i w odniesieniu do kolejnych miesięcznych transzy płatności należy ustalić ewentualny okres przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Natomiast pierwsze powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nastąpiło zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie z dnia [...] sierpnia 2016 r., a decyzję o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych płatności wydano dnia [...] lutego 2017 r., (doręczono stronie w dniu [...] lutego 2017 r.)r., czyli przed upływem dziesięciu lat licząc od dnia [...] października 2007 r.
W tym miejscu należy podkreślić, że w sprawie zwrotu płatności organy są zobligowane do wyczerpującego ustalenia jaki okres przedawnienia w sprawie należy zastosować, a ten z kolei aspekt jest zależny od uprzedniego rozstrzygnięcia w kwestii istnienia dobrej wiary beneficjenta. Jak wyżej już podano - zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Normatywnym założeniem jest więc przy przypisaniu złej wiary beneficjentowi - dłuższy, dziesięcioletni okres przedawnienia.
Przy braku zdefiniowania kategorii dobrej wiary w aktach prawnych regulujących omawiane płatności Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 wyjaśnił, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności".
W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby zachował się należycie, a wiec gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.
Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu danej osoby, że jej działanie jest zgodne z prawem, tudzież na przekonaniu, że zachodzi pewien stan rzeczy - nawet jeżeli jest to przekonanie błędne lub niezgodne z prawem.
W świetle przedstawionych powyżej sekwencji zdarzeń oraz faktu, że skarżąca dopiero po 9 latach od utraty prawa do pobierania ekwiwalentnie powiadomiła organ, nie można zarzucić organowi dowolności w przyjęciu, że strona nie działała w dobrej wierze. Ponadto istotne jest, że strona pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. oświadczyła o nie pobieraniu renty ani emerytury, co świadczy, iż zdawała sobie sprawę z wagi ww. informacji, istotnej w odniesieniu do wypłacanego ekwiwalentu z tytułu prowadzenia uprawy leśnej. Zgodzić się należy zatem z organem, że strona zaniedbała obowiązek poinformowania organu o nabyciu prawa do emerytury po otrzymaniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] listopada 2007 r.
Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalenia organów w zakresie wysokości nienależnie pobranych płatności za zalesienie gruntów. Wskazane w skardze okoliczności, że zleciła organowi dokonywanie przelewów na wskazany przez siebie inny niż dotychczasowy numer konta, nie podważają – o czym była mowa wcześniej - dokonanych ustaleń kontroli administracyjnej w powyższym zakresie. Nie można w sprawie mówić o naruszeniu przepisów prawa procesowego. Materiał dowodowy został wyczerpująco rozpatrzony, strona miała możliwość wypowiedzieć się co do niego oraz czynnie uczestniczyć w postępowaniu.
Wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego skargę oddalono na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło