III SA/Wr 162/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi F. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Zaskarżonym postanowieniem - po rozpatrzeniu zażalenia F. S. (dalej: strona, zobowiązany, skarżący) - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. (dalej: Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny), mocą którego oddalono skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonane na podstawie zawiadomień z [...] listopada 2018 r. w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IAS podał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: K.p.a.) w zw. z art. 54 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Dyrektor IAS podzielił stanowisko Dyrektora ZUS i uznał, że skarga na czynności egzekucyjne (zajęcie wynagrodzenia za pracę) jest niezasadna. Ocenił, że środek egzekucyjny zastosowano prawidłowo, tj. zgodnie z przepisami u.p.e.a. (wcześniej skutecznie doręczono tytuły wykonawcze). Z akt sprawy wynika, że - w toku prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego - Dyrektor ZUS dokonał - zawiadomieniami z [...] listopada 2018 r. - zajęcia jego wynagrodzenia za pracę. Pismem z 4 grudnia 2018 r. - działając przez pełnomocnika - zobowiązany złożył skargę na w/w czynności egzekucyjne. Uzasadniał, że nie doręczono mu tytułów wykonawczych o nr: [...]. Zawnioskował o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i zarzucił rażące naruszenie art. 72 § 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny - postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. - oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Stwierdził, że kwestionowane przez zobowiązanego czynności dokonane były prawidłowo oraz że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie może być oceniane, czy egzekwowany obowiązek jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu. W zażaleniu, zobowiązany powtórzył argumenty zawarte w skardze oraz wniósł o nieprowadzenie żadnych czynności egzekucyjnych i uwzględnienie skargi. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - wydając skarżone postanowienie - Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Dyrektor IAS zważył, że podstawę kwestionowanego zażaleniem postanowienia stanowi art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Wyłożył, że przedmiotem skargi jest konkretna czynność egzekucyjna nie zaś zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia. Stwierdził, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie mogą być badane zarzuty związane z przedawnieniem obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaakcentował, że w tym postępowaniu możliwe było jedynie zbadanie, czy Dyrektor ZUS prawidłowo zastosował procedurę zajęcia wynagrodzenia za pracę (ew. uchylenie wadliwości tej czynności bądź podjęcie działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości o charakterze formalnym). W opinii Dyrektora IAS, zastosowany w sprawie środek egzekucyjny - egzekucja z wynagrodzenia za pracę, czyni zadość regulacjom art. 7 § 1 w zw. z art. 1a pkt 12 lit. a) w zw. z art. 72 u.p.e.a. Dyrektor IAS dostrzegł, że organ egzekucyjny skierował [...] listopada 2018 r. zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę do dłużnika zajętej wierzytelności (pracodawcy), jak i zobowiązanego oraz że zawiadomienia te zawierały niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., jak i pouczenie o możliwości wniesienia skargi. Stwierdził zatem, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował tryb przewidziany w art. 72 u.p.e.a. i nie naruszył przepisów u.p.e.a. Podkreślił, że zajęcia zostały skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu. Dalej Dyrektor IAS podniósł, że - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - [...] października 2010 r. do ZUS wpłynął dokument ZUS ZFA, będący zgłoszeniem płatnika składek, w którym jako adres zamieszkania płatnika składek wskazano: N. [...],[...] Z. Zauważył, że ten sam adres - ponownie - został podany również w dokumencie ZUS ZFA [...] lutego 2016 r. Spostrzegł, że adres ten wierzyciel wskazał w tytułach wykonawczych i że na ten adres zostały wysłane przesyłki z tytułami wykonawczymi i zawiadomieniami o zajęciu. Uznał, że nie można tym samym zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika zobowiązanego, że wymienione w skardze na czynności egzekucyjne tytuły wykonawcze (w liczbie 39) nie zostały prawidłowo doręczone. Ocenił, że z akt sprawy wynika niewątpliwie, że tytuły te zostały doręczone zobowiązanemu na podany adres zamieszkania, wynikający ze zgłoszenia płatnika składek ZUS ZFA. Wyjaśnił, że przesyłki zawierające tytuły wykonawcze odebrał - pod w/w adresem - częściowo zobowiązany osobiście, zaś pozostała korespondencja (dalsze tytuły wykonawcze) została doręczona zgodnie z trybem doręczenia zastępczego, wynikającym z art. 43 K.p.a., tj. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi (odbiór korespondencji potwierdzał ojciec zobowiązanego W. S. lub matka T. S.. Co do pozostałych - postawionych w zażaleniu - zarzutów, Dyrektor IAS zważył, że zgłoszenie nowego adresu zobowiązanego dokonane zostało dopiero przez jego pracodawcę ("A" Sp. z o.o.) w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZUA z dnia [...]października 2018 r., gdzie jako adres zameldowania zobowiązanego wskazano: W., ul. K. [...]. Dodał, że na ten adres wysłano przesyłkę z tytułami wykonawczymi z [...] listopada 2018 r., którą zobowiązany odebrał osobiście. W tym stanie faktycznym i prawnym, Dyrektor IAS - biorąc za podstawę przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. - postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zażaleniem rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, gdyż nie stwierdził naruszeń przepisów prawa. W skardze na postanowienie Dyrektora IAS, skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu przepisu art. 54 § 6 zd. 2 u.p.e.a., tj. niewydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie tego postanowienia. Wniósł o: 1) stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa; 2) wydanie - na podstawie art. 54 § 6 zd. 2 u.p.e.a. - postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody majątkowej; 3) zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku sformułowanego w pkt 2, wniósł o zobowiązanie Dyrektora IAS do wydania, stosownie do art. 145a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody majątkowej. Skarżący uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Dowodził, że na żadnym etapie postępowania nie został rozpoznany jego wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że w sprawie zaistniały warunki z art. 54 § 6 zd. 2, tj. wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na szereg przesłanek, przemawiających za tym, że część tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona jest egzekucja, obejmuje należności przedawnione. Podkreślił, że nie mogło dojść do skutecznego doręczenia mu tytułów wykonawczych gdyż jest w konflikcie ze swoimi rodzicami. Zatem doręczenie ich w trybie art. 43 K.p.a., jako skuteczne, należy z góry odrzucić. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy czynność egzekucyjna zajęcia wynagrodzenia za pracę została dokonana zgodnie z przepisami u.p.e.a., co zasadnie stwierdził Dyrektor IAS. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Trafnie wywodzi Dyrektor IAS, że przedmiotem skargi jest konkretna czynność egzekucyjna nie zaś zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia. Zgodzić trzeba się także w organem, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie mogą być badane zarzuty przedawnienia obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie tej skargi ocenić można jedynie to, czy dana czynność została dokonana prawidłowo, tj. zgodnie z przepisami prawa. W przypadku uwzględnienia skargi nie dochodzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie do uchylenia określonej wadliwości czynności, bądź podjęcia działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości o charakterze formalnym, co również słusznie zauważył Dyrektor IAS. W ocenianym postępowaniu ramy oceny ograniczały się do zbadania, czy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował procedurę (zrealizował środek egzekucyjny) w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W sprawie zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt 12a u.p.e.a., tj. egzekucję z wynagrodzenia za pracę. Stosownie do treści art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Przepis § 4 stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób; 2) wzywa pracodawcę, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny wydał stosowne zawiadomienia [...] listopada 2018 r., po czym doręczył je pracodawcy zobowiązanego i zobowiązanemu. Zawiadomienia te zawierały niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a oraz pouczenie o możliwości wniesienia skargi. Według art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, trzeba zgodzić się z Dyrektorem IAS, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował tryb wskazany w art. 72 u.p.e.a. i pouczył o przysługujących środkach zaskarżenia. Realizując egzekucję z wynagrodzenia za pracę, organ egzekucyjny nie naruszył zatem przepisów u.p.e.a. Zajęcia zostały podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego oraz doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności i zobowiązanemu. Za Dyrektorem IAS Sąd zauważa, że - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - [...] października 2010 r. do ZUS wpłynął dokument ZUS ZFA, będący zgłoszeniem płatnika składek, w którym jako adres zamieszkania płatnika składek wskazano: N., [...] Z.. Ten sam adres - ponownie - został podany również w dokumencie ZUS ZFA [...] lutego 2016 r. Adres ten wierzyciel wskazał w tytułach wykonawczych i na ten adres zostały wysłane przesyłki z tytułami wykonawczymi i zawiadomieniami o zajęciu. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika zobowiązanego, że wymienione w skardze na czynności egzekucyjne tytuły wykonawcze (w liczbie 39) nie zostały prawidłowo doręczone. Z akt sprawy wynika niewątpliwie, że tytuły te zostały doręczone zobowiązanemu na podany adres zamieszkania, wynikający ze zgłoszenia płatnika składek ZUS ZFA. Przesyłkę zawierającą tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] i od [...] do [...] odebrał - pod w/w adresem - zobowiązany osobiście (odpowiednio [...] kwietnia 2014 r. i [...] lipca 2015 r.), co bezspornie wynika z druków zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Organ egzekucyjny pouczył wówczas, że jako zobowiązany, wobec którego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, jest on zobowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swojego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc (art. 36 § 3 u.p.e.a.) i że w razie niedopełnienia obowiązku może na niego zostać nałożona kara pieniężna na podstawie art. 168d § 3 u.p.e.a. Od dnia [...] lipca 2015 r. do ZUS O/L. nie wpłynęło żadne pismo od zobowiązanego, w którym informowałaby on organ egzekucyjny o zmianie swojego adresu zamieszkania. Pozostała korespondencja (tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...]) została doręczona zgodnie z trybem doręczenia zastępczego, wynikającym z art. 43 K.p.a., tj. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Odbiór korespondencji potwierdził ojciec zobowiązanego (W. S. lub matka T. S.). Odnośnie tytułów wykonawczych o nr [...] i zarzutu braku ich doręczenia zobowiązanemu, to należy za Dyrektorem IAS wyjaśnić, że skierowana do zobowiązanego przesyłka, zawierająca tytuły wykonawcze nr [...], została awizowana [...] stycznia 2016 r. i odebrana w placówce pocztowej [...] stycznia 2016 r. przez W. S. (ojca zobowiązanego), zaś przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze nr [...] została awizowana [...] września 2015 r. i odebrana w placówce pocztowej [...] września 2015 r. także przez W. S., który jest dorosłym domownikiem, zamieszkującym razem z adresatem pod wspólnym adresem. Taka informacja umieszczona została na oryginale zwrotnych potwierdzeń odbioru, które są w posiadaniu organu. Słusznie przejął Dyrektor IAS, że powyższe czyni zadość regulacji art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm. - dalej: u.P.p.). Z uwagi na fakt, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru w/w tytułów, wydanych w placówce pocztowej, znajduje się oświadczenie, że odbiorca zamieszkuje razem z adresatem, pod którym podpisał się W. S., należy uznać, że doręczenie tych tytułów nastąpiło w sposób prawidłowy (w trybie art. 43 K.p.a.), pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Prawidłowo dowodzi Dyrektor IAS, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi a ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie wyłącza winy strony. W związku z powyższym, doręczenie tytułów wykonawczych o nr [...] nastąpiło w sposób prawidłowy (w trybie art. 43 K.p.a.) a zgłoszony przez pełnomocnika zobowiązanego zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z powodu braku uprzedniego doręczenia tychże tytułów, trzeba uznać za nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika, że zgłoszenie nowego adresu zobowiązanego dokonane zostało dopiero przez pracodawcę skarżącego ("A" Sp. z o.o.) w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZUA z dnia [...] października 2018 r., gdzie jako adres zameldowania zobowiązanego wskazano: W., ul. K. [...]. Na ten adres wysłano przesyłkę z tytułami wykonawczymi nr od [...] z [...] listopada 2018 r., którą zobowiązany odebrał osobiście. Podsumowując, skarga na w/w czynności egzekucyjne nie była zasadna. Dalej Sąd zauważa, że w myśl art. 54 § 6 u.p.e.a.: "Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego". Z powyższego wynika, że wydanie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, następuje jedynie w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny (organ nadzoru) z urzędu, w ramach przysługującej mu kompetencji uznaniowej (organ "może"), uzna za zasadne wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro w tej konkretnej sprawie organ egzekucyjny (organ nadzoru) uznał, że nie zaistniały przesłanki (uzasadniony przypadek), warunkujące wstrzymanie prowadzenie postępowania egzekucyjnego, to nie był on zobowiązany do wydawania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Oczywiście stosowne wyjaśnienia w powyższym zakresie należało zawrzeć w uzasadnieniach wydanych postanowień, czego w sprawie zabrakło a co jednak nie ma wpływu na wynik sprawy. Zatem chybiony był zarzut skargi traktujący o naruszeniu art. 54 § 6 zd. 2 u.p.e.a. Z tych względów - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę w całości.