III SA/Wr 17/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Asesor WSA Katarzyna Borońska, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. T. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 29 października 2024 r. nr 9001-00000005756/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich oraz przejściowego wsparcia krajowego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za rok 2024 oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor ARiMR) z 29 października 2024 r. nr 9001-00000005756/24 o utrzymaniu w mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu (dalej: organ I instancji, Kierownik BP ARiMR) nr 0023-2024-005883 z 5 września 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich oraz przejściowego wsparcia krajowego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2024 z wniosku R. T. (dalej: skarżący, strona skarżąca). Z akt sprawy wynika, że 2 września 2024 r. do Kierownika BP ARiMR we Wrocławiu wpłynął — za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus — wniosek o przyznanie płatności na rok 2024. We wniosku skarżący zadeklarował do podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami – działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oznaczone literami od [...] do [...]. Kierownik BP ARiMR, powołując się na art. 60 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 261 ze zm.) – dalej: ustawa o Planie Strategicznym oraz na art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz.U.UE.L.2022.183.23) – dalej: rozporządzenie wykonawcze, postanowieniem nr 0023-2024-005883 z 5 września 2024 r. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyżej opisanego wniosku. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wniosek został złożony po terminie, gdyż termin do jego złożenia obejmował czas od 15 marca 2024 r. do 26 lipca 2024 r. i termin ten nie podlega przywróceniu. Wniosek uznał za niedopuszczalny i na podstawie art. 61a §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania. W zażaleniu na postanowienie z 5 września 2024 r. i w uzupełnieniu tego zażalenia (pismo z 23 września 2024 r.) skarżący podniósł, że wniosek złożył w terminie, bowiem komunikat umieszczony na dedykowanej stronie internetowej dotyczący płatności dla małych gospodarstw wskazywał, że termin na złożenie wniosku mijał 31 sierpnia 2024 r. Dalej poinformował, że 31 sierpnia 2024 r. wypadł w dzień wolny od pracy, więc wniosek wysłał 2 września 2024 r., gdyż z komunikatu wynikało, iż rolnik, który wcześniej złożył wniosek o przyznanie płatności na 2024 r. może złożyć wniosek o przyznanie płatności dla małych gospodarstw. Wniósł o rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie płatności. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor ARiMR utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. oraz na art. 60 ust. 1 i ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2023 r. poz. 1199). W uzasadnieniu zreferował przebieg postępowania. Podał, że na podstawie art. 60 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym, termin złożenia wniosku o przyznanie pomocy, dokonania zmiany albo wycofania tego wniosku nie podlegają przywróceniu. Poinformował, że wniosek ten można złożyć od dnia 15 marca do 1 lipca 2024 r., a z zastosowaniem kary, o której mowa w art. 60 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, do 26 lipca 2024 r. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 885) w 2024 r., wniosek o przyznanie płatności, o której mowa w art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021 ze zm.) – dalej: rozporządzenie 2021/2115, może złożyć rolnik, który złożył za ten rok wniosek o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115 w terminie do dnia 31 sierpnia 2024 r. Terminy, o których mowa powyżej, nie podlegają przywróceniu. Dalej Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że skoro termin na złożenie wniosku o przyznanie podstawowego wsparcia minął wraz z dniem 26 lipca 2024 r. a skarżący dopiero w dniu 2 września 2024 r. zawnioskował o przyznanie płatności bezpośrednich oraz przejściowego wsparcia krajowego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2024, to wniosek został złożony po upływie wyznaczonego terminu. Podniósł, że jest to termin materialny i nie podlega przywróceniu. Odniósł się do instytucji przywracania terminów w prawie administracyjnym i wyjaśnił, że przywrócenie terminu do złożenia wniosku w niniejszej sprawie jest niemożliwe, bowiem uprawnienie strony z upływem przewidzianego do wszczęcia postępowania terminu wygasa. Poinformował również, że dodatkowo ustawodawca wskazał w ustawie wprost, iż termin ten nie podlega przywróceniu. Z tych powodów, organ nie mógł wszcząć postępowania w sprawie przyznania płatności. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i o zobowiązanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do rozpatrzenia wniosku złożonego w dniu 2 września 2024 r., jako wniesionego w terminie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 2 września 2024 r. złożył dwa wnioski: o przyznanie płatności za rok 2024 i wniosek o przyznanie płatności dla małych gospodarstw. Dalej poinformował, że wnioski dotyczą płatności bezpośrednich do gruntów rolniczych, ale różnią się miedzy sobą sposobem naliczania płatności. Jego zdaniem, złożenie wniosku o płatności dla małych gospodarstw wiąże się z tym, że płatności będą naliczane ryczałtowo, nie zaś z tytułu spełnienia zobowiązań wynikających z wniosku o przyznanie płatności na rok 2024, zatem wnioskujący może otrzymać płatności naliczone według pierwszego lub drugiego wniosku. Dalej podkreślił, że osoby prowadzące małe gospodarstwa do 5 ha powinny złożyć wniosek do 1 lipca 2024 r., ale jeśli chcą, żeby należności zostały naliczone ryczałtowo, to mogą też złożyć wniosek do 31 sierpnia 2024 r. Następnie poinformował, że według niego wniosek o przyznanie płatności dla małych gospodarstw stanowi załącznik do wniosku o przyznanie płatności na rok 2024 i złożył oba wnioski jednocześnie, w przewidzianym przepisami terminie do 31 sierpnia 2024 r., bowiem wniosek o przyznanie płatności na rok 2024 zawiera dane dotyczące powierzchni i lokalizacji poszczególnych działek. Dalej wyjaśnił, że w sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie płatności na rok 2024 złożył po terminie, to płatności z tytułu jego wniosku o płatności dla małych gospodarstw zostaną mu naliczone ryczałtowo. Dodatkowo podniósł, że na stronie internetowej "Urzędy Centralne" portal gov.pl opublikowano informacje, z których wynika, iż wniosek o płatności dla małych gospodarstw jest wnioskiem zastępującym wniosek o przyznanie płatności na rok 2024 w zakresie terminu jego złożenia i sposobu naliczania dopłat. Poinformował, że gdyby przyjąć interpretację wyrażoną przez organ, iż prawo do płatności dla małych gospodarstw za 2024 r. miał tylko rolnik, który w terminie (do 1 lipca 2024 r. lub do 26 lipca 2024 r.) złożył wniosek o płatności na 2024 r. – jako prawidłową, to należy uznać, że poprzez informacje zamieszczone na portalu gov.pl został wprowadzony w błąd. Odpowiadając na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu powołał się na przepisy ustawy o Planie Strategicznym, rozporządzenia wykonawczego i Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Terminy przyznania płatności bezpośrednich zostały uregulowane w ustawie o Planie Strategicznym. Jak już wyżej wskazano, art. 60 ust. 1 tej ustawy jako podstawowy termin wskazuje od 15 marca do 15 maja roku, w którym przysługuje płatność, zatem w przypadku rozpatrywanej skargi – roku 2024. Jednakże w przypadku uchybienia temu terminowi, wniosek można złożyć po jego upływie, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 dni od dnia upływu tego terminu, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót – zatem do 26 lipca 2024 r. z uwzględnieniem kary. Zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym, termin złożenia wniosku o przyznanie pomocy, dokonania zmiany albo wycofania tego wniosku nie podlegają przywróceniu. Z kolei art. 60 ust. 5 ustawy o Planie Strategicznym mówi, że minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić w drodze rozporządzenia, dłuższy termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, zgłaszania zmian do tych wniosków lub ich wycofania w danym roku, mając na względzie umożliwienie otrzymania przez rolników należnych im płatności. Na tej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 13 maja 2024 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2024 r. (Dz. U. 2024 r. poz. 723). Paragraf 1 tego rozporządzenia stanowi, że w 2024 r.: 1) wnioski o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym składa się w terminie do dnia 1 lipca, a z zastosowaniem kary, o której mowa w art. 60 ust. 1 zdanie drugie do dnia 26 lipca; 2) zmiany wniosków o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy, z wyłączeniem przypadku określonego w art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy, dokonuje się w terminie do dnia 16 lipca, a z zastosowaniem kary, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy – do dnia 26 lipca. Powyższe unormowania krajowe przyjęto na podstawie art. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, który wskazuje, że wnioski o przyznanie pomocy składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie i odnoszą się one do roku kalendarzowego, w którym zostały złożone. Zatem prawo UE nakazuje państwom członkowskim ustalenie takiego terminu jednocześnie oddając im decyzję co do ustalenia konkretnych dat. Zgodnie natomiast z art. 2 ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 885) w 2024 r. wniosek o przyznanie płatności, o której mowa w art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021 ze zm.) – dalej: rozporządzenie 2021/2115, może złożyć rolnik, który złożył za ten rok wniosek o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115 w terminie do dnia 31 sierpnia 2024 r. Termin ten nie podlega przywróceniu (art. 2 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027). Odnosząc powyższe przepisy do realiów rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa trafnie oceniły, iż wniosek strony skarżącej z dnia 2 września 2024 r. nie mógł zostać uwzględniony i należało odmówić wszczęcia postępowania. Został on bowiem wniesiony po terminie. Wprawdzie – jak słusznie podnosi strona skarżąca – termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności do małych gospodarstw upływał wraz z dniem 31 sierpnia 2024 r. a skarżący ten termin zachował. Jednakże art. 2 ust. 1 pkt 1 o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 wskazuje również, że jednym z niezbędnych warunków przyznania płatności, o którą ubiegał się skarżący, jest konieczność złożenia za ten rok wniosku o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył również ten wniosek, jednakże zrobił to po terminie do jego wniesienia. Zgodnie bowiem z przepisami, które Sąd przytoczył i omówił wyżej (art. 60 ustawy o Planie Strategicznym), termin ten upływał maksymalnie wraz z dniem 26 lipca 2024 r. Zatem wniosek o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów złożony 2 września 2024 r. został wniesiony po terminie więc zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy prawidłowo uznały wniosek za wniesiony po terminie. Sąd nie podziela argumentacji skarżącego dotyczącej mylnych informacji na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący podnosi, że informacje tam udostępnione wprowadzają w błąd, w szczególności nazwy wniosków. Jednakże informacje zamieszczone przez ARiMR określają, kto może otrzymać wnioskowaną płatność, jakie warunki musi spełnić, w jakim terminie wniosek należy złożyć. Jasno również wskazano, że cyt.: "Wniosek o przyznanie płatności dla małych gospodarstw w 2024 roku może złożyć rolnik, który złożył już Wniosek o przyznanie płatności na rok 2024, w którym wnioskował o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów". Taka informacja jest zgodna z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym, który przewiduje, że w 2024 r. wniosek o przyznanie płatności, o której mowa w art. 28 rozporządzenia 2021/2115 może złożyć rolnik, który złożył za ten rok wniosek o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Wniosek należy złożyć w terminie do dnia 31 sierpnia 2024 r. W tych okolicznościach Sąd uznał, że na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku, organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo, na podstawie art. 60 ust. 1 i ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym oraz art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego ustaliły, że wniosek wpłynął po upływie terminu do jego wniesienia. W wyniku powyższych ustaleń koniecznym było uznanie wniosku za spóźniony, co w konsekwencji spowodowało wydanie postanowienia z dnia 5 września 2024 r. nr 0023-2024-005883 o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. (zgodnie z art. 5 ustawy o Planie Strategicznym) i utrzymanie go w mocy zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.