III SA/Wr 174/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego - A. D. (dalej także skarżący) - na podstawie wystawionych przez wierzyciela: Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat ZUS we W. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] r. Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego oraz przesłał skarżącemu zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami wymienionych wyżej tytułów wykonawczych. Zajęcie okazało się jednak nieskuteczne. W związku z bezskutecznością własnej egzekucji Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. przekazał pismem z dnia [...] r. tytuły wykonawcze do realizacji do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...]. Pismem z dnia [...] r., skierowanym do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., skarżący podniósł, że nie zgadza się z powyższymi zajęciami. Wskazał, że sprawa zalęgłości z tytułu składek ubezpieczeniowych będzie rozpatrzona przez sąd administracyjny. Pismem z dnia [...] r. Zakład wezwał skarżącego do sprecyzowania podania, poprzez wskazanie, czy w piśmie z dnia [...] r. domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawieszenia postępowania egzekucyjnego, czy też w piśmie tym zgłaszał zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] r. skarżący wskazał, że wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego ze względu na toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w przedmiocie umorzenia zaległych składek ubezpieczeniowych. W tej sytuacji, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., postanowieniem dniu [...] r. nr [...], odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 nr 229, poz. 1954 ze zm.), a w szczególności nie jest taką okolicznością wniesienie przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego na decyzję o odmowie umorzenia przedmiotowych zaległych składek. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wskazał na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowanie dotyczące przedmiotowych składek ubezpieczeniowych. Rozpatrując powyższe zażalenie, postanowieniem z dnia [...] r. ([...]), Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie wystąpiła na dzień złożenia wniosku żadna z wymienionych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek zawieszenia postępowania. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że powoływanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej na przepis art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i twierdzenie na tej podstawie, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest możliwe, jest błędem. Zgodnie bowiem z pkt. 5 art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawieszenie postępowania może nastąpić w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, jego zdaniem taka sytuacja ma miejsce w opisywanej sprawie, z uwagi na toczące się postępowanie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnych. Sąd Administracyjny jest organem władnym do ostatecznego rozstrzygnięcia ewentualnych zobowiązań, bądź też nie wobec organu skarbowego i dlatego nie należy wszczynać egzekucji dopóty ten problem nie zostanie ostatecznie rozstrzygnięty przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Dodatkowo wskazał, że jeżeli chodzi o prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowanie ze skargi zobowiązanego w sprawie egzekwowanych zaległości, to żaden przepis prawny nie przewiduje, by sam fakt wniesienia skargi miał stanowić przesłankę zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wprost stanowi, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu. Na podstawie art. 61 § 3 powołanej ustawy sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu. Jednak z akt sprawy i z pism strony nie wynika, aby sąd wydał takie postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), w tym także na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Jeśli jednak sąd nie stwierdzi naruszenia prawa procesowego ani prawa materialnego, oddala skargę, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kwestia zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat ZUS we W. - tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] r. Wskazać należy, że w piśmie z dnia [...] r., będącego uzupełnieniem wniosku z dnia [...] r. jak i w zażaleniu na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz w skardze do sądu administracyjnego, skarżący wyraźnie wskazał, że wystąpił o zawieszenie powyższego postępowania egzekucyjnego, ze względu na toczące się postępowanie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zasadnie organy odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2004 r., III SA 2376/03, wyrok NSA z 5 marca 1999 r., III SA 4497/97). Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z 14 lipca 1998 r., IV SA 1502/96). Z drugiej zaś strony, w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnej w administracji zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki o których mowa w art. 56 § 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie kwestionuje tego skarżący. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący wskazuje, że tą przesłanką winna być okoliczność toczenia się postępowania przez sądem administracyjnym, w związku ze skargą na decyzje odmawiające umorzenia należności z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie, objętych egzekucją, a więc przesłanka z art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestią sporną pozostaje sprawa, czy ta ustawowa przesłanka zwieszenia postępowania "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" obejmuje sytuację wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, objętych egzekucją. Zasadnie organy uznały, że powyższa przesłanka w sprawie nie występuje. Ani przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.), ani przepis ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie przewidują z tego tytułu zawieszenia wszczętego postępowania egzekucyjnego. Nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczące się postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zastosowania ulgi. Dopiero przyznanie ulgi, tj. umorzenie zaległości z tytułu należnych składek ubezpieczeniowych, rozłożenie jej na raty stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zawieszenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego o umorzenie należnych składek ubezpieczeniowych został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu zakończonym odmowną decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia [...] r., oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i z tej przyczyny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.