III SA/Wr 176/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Józef Kremis - Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant - Halina Rosłan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody D. z dnia 8 stycznia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, oddala skargę. W decyzji z dnia 14 listopada 2003 r., Nr [...], Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu J. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. 30/4 we W., przyjmując, iż stan faktyczny sprawy odpowiada pierwszemu hipotetycznemu stanowi faktycznemu, określonemu w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. - Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960). Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy - po rozpatrzeniu odwołania J. B. - Wojewoda D., czemu dał wyraz w swojej decyzji z dnia 8 stycznia 2004 r., Nr [...]. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy przytoczył następujące ustalenia faktyczne, poczynione w toku wszczętego z urzędu, pierwszoinstacyjnego po-stępowania, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Najemcą spornego lokalu była K. S., która zmarła 16 lutego 2003 r. J. B. (wnuczka zmarłej), aczkolwiek zameldowana w tym mieszkaniu na pobyt stały, nie mieszkała w nim około 10 lat. Fakt ten potwierdziła sama odwołująca się w wyjaśnieniach złożonych do protokołu w dniu 25 kwietnia i w dniu 7 października 2003 r., a dodatkowo także świadkowie: A. S. (wujek strony) i G. L. Sama zainteresowana oświadczyła, że obecnie przebywa w K., gdzie studiuje, natomiast po zakończeniu nauki zamierza zamieszkać w przedmiotowym lokalu. Uwzględniając takie ustalenia, organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji Prezydenta W. o wymeldowaniu. Wojewoda D. podkreślił zwłaszcza znaczenie około dziesięcioletniego okresu niezamieszkiwania przez odwołującą się w przedmiotowym lokalu, z punktu widzenia regulacji przyjętej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyraził też zapatrywanie, że sam zamiar zamieszkania strony w tym lokalu po ukończeniu studiów wyższych nie może stanowić podstawy do zmiany zakwestionowanego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. B. wniosła o uchylenie w całości decyzji wydanych w postępowaniu o jej wymeldowanie i o umorzenie tego postępowania, zarzucając naruszenie przez organy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż jej pobyt w K. był pobytem czasowym, związanym z odbywaniem w tym mieście studiów. Obecnie, ponieważ nauka już się kończy, skarżąca wróciła do Wrocławia i zamieszkuje przy ul. S. Strona przyznała w skardze, że w lokalu u babci przebywała "w miarę możliwości", które były utrudnione z uwagi na konflikt rodzinny istniejący między nią a jej wujkiem (także zameldowanym w tym lokalu). Podniosła, że wielokrotnie była wyrzucana z mieszkania, więc - w celu uniknięcia kłótni - rezygnowała i przebywała w mieszkaniu przy ul. O. (u obcej osoby). Tam jednak nie ma zamiaru przebywać. Skarżąca podkreśliła też, że wujek zmarł, a ona sama przebywa obecnie w spornym lokalu, z którym czuje się emocjonalnie związana (tu spędziła dzieciństwo i się wychowywała). Uważa, że zmiana stanu faktycznego uzasadnia skargę, a ponadto zwraca uwagę, iż zaskarżona decyzja pozbawia ją jakiegokolwiek meldunku, a nikt inny zameldować jej nie może. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i powołując się również na efekty dodatkowego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego w celu zweryfikowania zmiany okoliczności faktycznych, sugerowanej w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach - skrótowo - jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Chodzi - między innymi - o środki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., po myśli którego to przepisu podstawę ewentualnego uwzględnienia skargi, a w konsekwencji - uchylenia zaskarżonej decyzji - może stanowić stwierdzenie przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej dyspozycji wynika jednoznacznie kompetencja sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie w wypadku stwierdzenia, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i to w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z drugiej strony, przytoczony przepis pozwala również na sformułowanie przeciwnej konkluzji - jeśli sąd administracyjny nie stwierdzi żadnego ze wspomnianych naruszeń, powinien skargę oddalić, jako bezzasadną, uwzględniając brzmienie art. 151 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi właśnie ta ostatnia sytuacja. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej, oczywiście chybiony jest zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. - Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). W brzmieniu obowiązującym w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego i podejmowania zakwestionowanych orzeczeń przewidywał on możliwość wydania - także z urzędu! - decyzji o wymeldowaniu w dwu sytuacjach: 1) osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 tej samej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo 2) osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Na kanwie takiego rozwiązania normatywnego oba organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały dwu trafnych zastrzeżeń. Po pierwsze, w związku z tym, iż miejsce "nowego" pobytu J. B. było znane (uczestniczyła ona przecież - czynnie - w postępowaniu), organy zasadnie wykluczyły możliwość zastosowania w sprawie drugiego z hipotetycznych stanów faktycznych, wskazanych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i o dowodach osobistych. Po drugie, organy słusznie przyjęły, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r., (sygn. akt K 20/01, Dz. U. Nr 78, poz. 716), który uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis art. 9 ust. 2 tejże ustawy, straciła jakiekolwiek normatywne znaczenie przesłanka utraty - przez stronę wymeldowywaną - uprawnień do wcześniej zajmowanego przez nią lokalu, do których to uprawnień nawiązał ustawodawca w art. 15 ust. 2 in principio, określając pierwszą sytuację, której zaistnienie uzasadnia wymeldowanie osoby z pobytu stałego. W konsekwencji takiego rozumowania, organy prawidłowo przyjęły, iż w sprawie J. B. należy ograniczyć postępowanie dowodowe do ustalenia, czy opuściła ona mieszkanie przy ul. S. 30/4 we W., czy też do opuszczenia tego lokalu nie doszło. Fakt przebywania (lub nieprzebywania) przez stronę w spornym mieszkaniu decydował bowiem o istnieniu (lub braku) jedynej przesłanki wymeldowania (przy uwzględnieniu treści wcześniej przywołanego wyroku TK), na podstawie pierwszego stanu faktycznego opisanego w art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ pierwszej instancji są pełne i nie budzą wątpliwości. Sama zainteresowana przyznała dwukrotnie, że w spornym mieszkaniu babci została zameldowana w wieku 14 lat (w 1994 r.), przy czym babcię jedynie bardzo często odwiedzała, pomagając jej w czynnościach domowych, ale spała u mamy. W 1999 r. podjęła natomiast studia w K. (protokoły przesłuchania skarżącej z dnia 25 kwietnia i z dnia 7 października 2003 r. - k. 5 i 7 akt administracyjnych). Fakt wieloletniego nieprzebywania J. B. w tym lokalu potwierdzili również jej wujek - A. S., a także sąsiadka - G. L. (protokoły przesłuchań z dnia 8 i 24 października - k. 8 i 13 akt administracyjnych). Biorąc powyższe pod rozwagę, nie sposób też zarzucić organom wadliwej oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Skoro strona nie przebywała w mieszkaniu, w którym została zameldowana, przez okres wielu lat, należało przyjąć istnienie jedynej przesłanki warunkującej konieczność jej wymeldowania, wskazanej w art. 15 ust. 2 in principio ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w celu wyeliminowania istniejącej fikcji meldunkowej. Na etapie postępowania administracyjnego strona zresztą nie kwestionowała prawidłowości poczynionych ustaleń, przyznając nawet w odwołaniu, że jej "zameldowanie przestanie mieć domniemany, fikcyjny charakter" po powrocie na stałe do W. "już około czerwca 2004", kiedy to skończy ostatni rok studiów. Wprawdzie jako jeden z powodów niezamieszkiwania w mieszkaniu babci J. B. podała nieporozumienia z wujkiem, twierdzenie to nie znalazło jednak potwierdzenia w obiektywnych dowodach. W szczególności, godzi się zauważyć, że zainteresowana nie podjęła żadnych prawnych kroków w celu dopuszczenia jej do posiadania lokalu, w którym została zameldowana na pobyt stały. W związku z zarzutami skargi dodatkowego wyjaśnienia wymaga i to, iż standardem kontroli sądowoadministracyjnej jest ocena legalności zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, obowiązującymi w momencie wydawania tych orzeczeń. Dla oceny tej nie mają zatem znaczenia - przynajmniej co do zasady, jak w rozpoznawanej sprawie - deklarowane przez samą skarżącą, nowe zaszłości, zaistniałe rzekomo po wydaniu kwestionowanych rozstrzygnięć. Podkreślić należy, iż powrót do Wrocławia i zamieszkanie w spornym lokalu po śmierci wujka (najemcy tego mieszkania), z zamiarem stałego tam przebywania, może mieć ewentualny wpływ na ponowne zameldowanie skarżącej. Fakty te - nawet gdyby rzeczywiście zaistniały - nie miały natomiast znaczenia dla dokonywanej przez Sąd oceny prawidłowości (wadliwości) zaskarżonych decyzji przez pryzmat ich zgodności ze stanem normatywnym obowiązującym w czasie orzekania w sprawie przez organy. Skoro zakwestionowane decyzje odpowiadają prawu, skargę należało oddalić, z uwzględnieniem dyspozycji art. 151 p.p.s.a.