III SA/Wr 178/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant Maja Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. – powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, zwanego dalej w skrócie "rozp. RM z 2002 r.") oraz na art. 138 § 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] (Nr [...]) o braku podstaw do stwierdzenia u S. L. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej – ujętej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozp. RM z 2002 r. Postępowanie w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia u S. L. astmy oskrzelowej, jako choroby pochodzenia zawodowego, wszczęte zostało po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 31 marca 2004 r. (3 II SA/Wr 1142/2001), uchylającego decyzje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczące przewlekłego zapalenia oskrzeli – choroby ujętej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Oceniając zgodność z prawem wspomnianych rozstrzygnięć, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ich wydanie nie zostało poprzedzone dokładnym postępowaniem wyjaśniającym a ponadto organy nie odniosły się do istotnych w sprawie dowodów (wyników badań medycznych), które należało uwzględnić przy załatwianiu sprawy administracyjnej. Ponadto Sąd zauważył, że wyniki późniejszych – przeprowadzonych między zakończonym postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym – badań wskazują, iż w dniu [...] zdiagnozowano u S. L. astmę, co obliguje organy do poszerzenia postępowania także o to schorzenie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywiedziono, że na podstawie karty oceny narażenia zawodowego z dnia [...] i po przeprowadzeniu badań lekarskich (z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2004 r.) D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u S. L. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, ujętej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozp. RM z 2002 r. Placówka pierwszego stopnia diagnostycznego podkreśliła, że na podstawie analizy całej dokumentacji lekarskiej, szpitalnej, ambulatoryjnej, instytutowej, z DCGiChP oraz aktualnych wyników badań oceniających funkcje układu oddechowego, z uwzględnieniem oceny przebytego narażenia zawodowego, rozpoznano: przewlekłe śluzowo-ropne zapalenie oskrzeli z okresową komponentą spastyczną bez współistnienia niewydolności oddechowej, upośledzenie wentylacji typu mieszanego małego stopnia, przewlekły przerostowy nieżyt migdałków, przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej nosa, brodawczaka języczka, niedosłuch obustronny typu mieszanego, nadciśnienie tętnicze II0, otyłość pokarmowa IV0, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca. "Zarówno anamnestycznie, jak i w badaniu prowokacyjnym z histaminą, które wykonywano w czasie pierwszego pobytu w IMP w S., nie potwierdzono rozpoznania astmy oskrzelowej". Według jednostki medycznej "podawaną przez pacjenta okresową duszność odnosimy do zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli, a nie do astmy oskrzelowej, ponieważ nie potwierdzono w próbie histaminowej niespecyficznej nadreaktywności oskrzeli, co wyklucza rozpoznanie astmy." Ponadto – zdaniem jednostki orzeczniczej – niezależnie od jej stanowiska w kwestii astmy oskrzelowej rozpoznanej w dniu [...] w Poradni Alergologicznej DCGiChP, etiologii tej choroby w przypadku S. L. nie można uznać za zawodową, jako że według poz. 6 wykazu chorób zawodowych (załącznik do rozp. RM z 2002 r.) objawy astmy muszą wystąpić nie później aniżeli do roku od zaprzestania ekspozycji zawodowej, gdy tymczasem rozpoznanie astmy oskrzelowej u skarżącego nastąpiło po upływie czterech lat od zakończenia pracy zawodowej. Organ drugiej instancji podniósł, że skarżący został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Na podstawie obserwacji skarżącego w dniach [...] - [...] jednostka ta wydała w dniu [...] orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u S. L. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. W konkluzji orzeczenia placówka drugiego stopnia diagnostycznego napisała: "Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej (w tym wyniki testów alergologicznych), wywiad chorobowy (częste stany zapalne dróg oddechowych, brak typowych napadów duszności astmatycznej) oraz analizę narażenia zawodowego nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego". Na podstawie wspomnianych orzeczeń lekarskich i oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u S. L. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. W odwołaniu od tej decyzji S. L. podniósł, że nie został zdiagnozowany w kierunku alergicznego nieżytu nosa (poz. 12 wykazu chorób zawodowych – załącznik do rozp. RM 2002 r.) oraz że powinien zostać skierowany w trybie odwoławczym na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a nie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw do weryfikacji pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podkreślił, że placówki służby zdrowia upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., nie stwierdziły zawodowej etiologii astmy oskrzelowej u zainteresowanego. Według organu drugiej instancji, wykonane testy alergiczne wypadły dodatnio jedynie z antygenami bakteryjnymi (poliwakcyną), natomiast ujemnie z potencjalnymi alergenami środowiska pracy (w tym metalami). Na podstawie ujemnego wyniku próby farmakologicznej z histaminą wykluczono istnienie u badanego nieswoistej nadreaktywności skurczowej oskrzeli, co przy uwzględnieniu danych z wywiadu nie daje – zdaniem organu – podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej. W konkluzji wywodów napisano: "Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej (w tym ujemne wyniki testów alergologicznych), wywiad chorobowy (częste stany zapalne dróg oddechowych, brak typowych napadów duszności astmatycznej) oraz analizę narażenia zawodowego nie znaleziono podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego u S. L., niski poziom immunoglobuliny klasy E przemawiają przeciwko istnieniu atopii u zainteresowanego". Organ odwoławczy dodał, że placówki medyczne uwzględniły zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przeanalizowały dokumentację wydaną przez D. Centrum Gruźlicy i Chorób Płuc we W., dając temu wyraz w orzeczeniach medycznych. Ustosunkowując się do zarzutu strony w sprawie nieskierowania S. L. na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., organ odwoławczy podkreślił, że to Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. badał skarżącego w związku z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, wobec czego zdiagnozowana przez D. Centrum Gruźlicy i Chorób Płuc we W. w dniu [...] astma oskrzelowa – na którą wskazał WSA w wyroku z dnia 31 marca 2004 r. – została uwzględniona w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a S. L. skierowano do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., by ta jednostka medyczna wypowiedzenia się co do istnienia lub nieistnienia dwóch chorób zawodowych. W związku z zarzutem niewykonania badań co do alergicznego nieżytu nosa organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu wyroku WSA nie wskazano na potrzebę badań i orzekania w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu S. L. podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest przekonujące, z jednej bowiem strony stwierdza się w nim chorobę i bezsprzeczny wpływ na nią warunków pracy, z drugiej zaś pojawia się zdanie, że choroba nie spełnia kryteriów diagnostycznych. Tymczasem rozpoznawana sprawa nie jest – zdaniem skarżącego – precedensem, gdyż w podobnej sytuacji Sąd Najwyższy wywiódł, że "o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy, nie zaś jego rozmiar, jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych". Według skarżącego, charakterystyka stanowisk pracy sporządzona przez A S.A. i przedstawiona jednostkom medycznym nie jest kompletna, gdyż nie odzwierciedla faktycznych, trudnych warunków pracy w tej firmie, np. różnicy temperatur od -20oC do +120oC. Nie określono także warunków pracy w odpylni fosforowej, obsługiwanej przez skarżącego. Nigdy nie wykonywano pomiarów w odpylni tkaninowej i fosforowej. Nie przeprowadzano badań na opary i dymy z palonej gumy, smoły, oleju i.t.p., a tylko na tlenki metali i opary kwasu siarkowego. Skarżący podkreślił, że był w różnym stopniu narażony na te czynniki w czasie pracy zawodowej. W okresie zatrudnienia oraz po jego ustaniu skarżący zmuszony był poddać się zabiegom chirurgicznym górnych dróg oddechowych. Przeszedł dwukrotne leczenie szpitalne związane z nieżytem oskrzeli, a nadto był leczony w przychodniach specjalistycznych. Komisja ZUS stwierdziła schorzenie dróg oddechowych i przyznała z tego tytułu rentę. Zdaniem skarżącego, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie zostały w pełni wykonane zalecenia WSA w zakresie przeprowadzenia innych badań związanych z drogami oddechowymi (alergiczny nieżyt nosa), o czym skarżący wspominał w piśmie do DWOMP z dnia [...]. W konkluzji skargi S. L. stwierdził, że w związku z faktycznym uszczerbkiem na zdrowiu przysługuje mu zadośćuczynienie w formie uznania tych schorzeń za choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego [lit. b)], a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy [lit. c)]. Sąd rozpoznający sprawę w jej granicach nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Skarga S. L. w niniejszej sprawie nie może być uwzględniona. Należy przede wszystkim zauważyć, że choroba określona jako astma oskrzelowa (której dotyczyło oceniane przez Sąd postępowanie administracyjne) została rozpoznana u skarżącego podczas badań w dniu [...], a więc w tym czasie wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe. Ustalenie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, gdyż po pierwsze – wskazuje jakie przepisy stanowią właściwą podstawę rozstrzygnięcia, po drugie zaś – jakie są normatywne przesłanki uznania choroby za zawodową. Skoro choroba objęta postępowaniem administracyjnym ujawniła się dopiero w czasie badań przeprowadzonych w dniu [...] (wcześniejsze badania skarżącego nie wskazywały na istnienie takiego schorzenia), i czynności proceduralne w tej sprawie podjęto po tej dacie, przeto do kwalifikacji i oceny tej choroby znajdują zastosowanie unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które weszło w życie z dniem 3 września 2002 r. Według zaś § 2 ust. 2 rozp. RM z 2002 r. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Jeśli chodzi o astmę oskrzelową, ujętą w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozp. RM z 2002 r., to okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wynosi 1 rok. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący zakończył pracę w czerwcu 1999 r., zaś pierwsze udokumentowane objawy astmy oskrzelowej wystąpiły w badaniach ze stycznia 2003 r., a więc niemal trzy i pół roku od ustania pracy i ewentualnego narażenia na czynniki wywołujące chorobę ujętą w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W takim stanie rzeczy, choroba ta – niezależnie od wyników badań przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego – nie może być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu przywołanych przepisów. Skoro wszczęte skargą S. L. postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 u.p.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. – należało skargę oddalić.