III SA/Wr 179/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty. oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania M. I. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...]. nr [...] w sprawie nałożenia na M. I., właściciela firmy "D.", kary pieniężnej w wysokości [...] za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego. Mianowicie dnia [...] funkcjonariusze Referatu Grupy Mobilnej ze Z. w trakcie czynności kontrolnych wykonywanych na drodze krajowej nr [...], w odległości 1 km od przejścia granicznego w J. zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu marki F. D. o numerze rejestracyjnym [...] oraz z przyczepy o numerze rejestracyjnym [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 tony. Kierowcą i właścicielem zespołu pojazdów był M.I. Kontrola wykazała wykonywanie przewozu drogowego po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty. M. I. zeznał do protokołu, że nie wiedział o obowiązku posiadania karty opłaty drogowej odnośnie pojazdu z lawetą. W protokole kontroli nr [...] z dnia [...] stwierdzono naruszenie art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją nr [...] nałożył więc na M. I., właściciela firmy "D.", karę pieniężną w wysokości [...] za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji utrzymał w mocy decyzję I instancji. Na tę decyzję M. I. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. W dniu [...] Sąd Rejonowy w Z. Wydział VI Grodzki uznał Skarżącego winnym popełnienia wykroczenia z art. 92a ustawy o transporcie drogowym, wymierzając mu karę grzywny w wysokości 100 zł. Za ten sam czyn organy celne wymierzyły mu następnie karę pieniężną w kwocie [...] Jest to sprzeczne z zasadą zakazu powtórnego ukarania za ten sam czyn. Według skarżącego, organ II instancji nie odniósł się do jego zarzutu odwołania, dotyczącego wyjaśnienia, dlaczego organ I instancji powołując się na przepisy art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ustawy, nie wskazał konkretnego ustępu lub punktu. Skarżący podniósł również, że celem ustawodawcy w art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym było umożliwienie organom władzy publicznej ukaranie zarówno kierowcy, jak i przedsiębiorcy, na rzecz którego kierowca wykonuje transport drogowy. Zdaniem skarżącego, gdy ukarany kierowca jest jednocześnie przedsiębiorcą i wykonuje transport w swoim imieniu, taka interpretacja tego przepisu jest sprzeczna z art. 2 Konstytucji RP i rażąco narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Powołał się na art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego. Według art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniami zawartymi w pkt 1 – 4. Artykuł 89 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że organami uprawnionymi do kontroli tych dokumentów są m.in. organy celne. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną w wysokości od 50 zł do 15000 zł, wymierzaną decyzją administracyjną (art. 93 ust. 1 ustawy). Podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy, który w pkt 1.4.1. określa, że wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w kwocie [...]. Jeśli idzie o zarzut skarżącego, dotyczący podwójnego ukarania za zaistniałe zdarzenie, organ stwierdził, że przepis art. 92 a ust.1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia określone w pkt 1-3, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Postępowanie w tym przedmiocie, zakończone powołanym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Z., prowadzone było w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Z ust. 3 wynika natomiast, że wszczęcie postępowania w sprawach o wykroczenia wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy. Organ II instancji podkreślił, że art. 92a ustawy jest skierowany do dwóch kategorii podmiotów - kierowcy oraz przedsiębiorcy. Po stwierdzeniu naruszenia obowiązku posiadania wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny orzeczonej w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, gdzie organem orzekającym jest sąd. Przepis art. 92a ust. 3 nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Zatem każdy z wymienionych podmiotów karany jest w inny sposób. Sąd Rejonowy w Z. wymierzył karę grzywny kierowcy, gdyż w dniu kontroli skarżący był kierowcą pojazdu samochodowego, który realizował przewóz drogowy. Naczelnik Urzędu Celnego w L. potraktował natomiast skarżącego jako przedsiębiorcę i wszczął postępowanie administracyjne. Biorąc powyższe pod uwagę, według organu II instancji, nie można mówić o naruszeniu zakazu podwójnego karania oraz art. 2 Konstytucji RP. Co do zarzutu skarżącego, że organ I instancji powołał w podstawie prawnej decyzji art. 87 i 92 ustawy, nie wskazując konkretnego ustępu lub punktu, organ stwierdził, że w przypadku art. 87, organ I instancji wskazał właściwy ustęp 1 tego przepisu. Natomiast odnośnie art. 92 organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa dotyczy "po części" całego przepisu art. 92. Przepis ten został zatem wskazany w całości, bez wypisywania wszystkich znajdujących się w nim ustępów i punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej czy stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 42 ust. 1, ust. 7, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz.U. nr 204, poz. 2088 ze zm.); a także pkt 1.4.1. załącznika do tej ustawy. Sąd stwierdza, że z protokołu kontroli oraz z załącznika do tego protokołu, sporządzonych dnia 20 listopada 2006 r. i podpisanych przez skarżącego, wynika bezspornie, że skarżący, będący kierowcą oraz przedsiębiorcą (właścicielem), kierował zespołem pojazdów składającym się z samochodu marki F.D., nr rejestracyjny [...] i z przyczepy N. nr rejestracyjny [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 tony, nie posiadając wymaganej karty opłaty drogowej za wykonywanie przewozu drogowego po drogach krajowych, gdyż nie uiścił stosownej opłaty. Stwierdził on, że nie wiedział o obowiązku posiadania karty opłaty drogowej odnośnie pojazdu z lawetą. Artykuł 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi natomiast, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W tym zakresie art. 92 został powołany w decyzji I instancji oraz sprecyzowany w decyzji II instancji poprzez wskazanie ust. 1. Sąd stwierdza zatem, że bezzasadny jest zarzut skargi co do niesprecyzowania ustępu oraz punktu tego przepisu. Sąd wyjaśnia, że treść art. 92 ust. 1 odwołuje się do obowiązków lub warunków, wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Punkty 1-8 odsyłają natomiast do przepisów, zawartych w innych aktach normatywnych. Sąd stwierdza, że skarżący jako kierowca naruszył przepisy zawarte w art. 87 ust. 1 ustawy, według którego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę opłaty drogowej. Takiej karty skarżący będący kierowcą nie posiadał. W tym zakresie art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87, czyli obowiązku posiadania karty opłaty drogowej, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny, która jest orzekana w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy, wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Dotyczy to wszystkich przedsiębiorców realizujących przewóz drogowy, którzy naruszyli obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów jest wymierzana kara, której kwota jest określona w wysokości [...] w pkt 1.4.1. załącznika do ustawy. Jest to kara za nieuiszczenie opłaty, mająca charakter administracyjny, niezależna od kary za nieposiadanie przez kierowcę karty opłaty drogowej, wymierzanej kierowcy w trybie postępowania w sprawach o wykroczenia. Według art. 92a ust. 4 ustawy, postępowania administracyjnego w takiej sprawie wobec przedsiębiorcy nie wszczyna się tylko w sytuacji, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. W badanej sprawie mamy zatem do czynienia z karami: 1) o różnym charakterze – administracyjnym oraz karnym, 2) wymierzanymi w trybie kodeksu postępowania administracyjnego lub kodeksu w sprawach o wykroczenia: różnym podmiotom – przedsiębiorcy oraz kierowcy, za różne naruszenia prawa – za nieuiszczenie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych oraz za nieposiadanie karty opłaty drogowej. Biorąc to pod uwagę Sąd stwierdza bezzasadność zarzutu skarżącego o podwójnym ukaraniu go za ten sam czyn. Skoro zatem skarżący jako przedsiębiorca wykonywał transport drogowy nie uiszczając wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, to na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z pkt 1.4.1 załącznika do tej ustawy, organ I instancji zasadnie wymierzył skarżącemu decyzją administracyjną karę w wysokości [...] a organ II instancji tę decyzję utrzymał w mocy jako zgodną z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.