III SA/Wr 179/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargi kasacyjnej organu administracji publicznej w sprawie ze skargi Fundacji S. w S. na czynność Wójta Gminy D. w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za marzec 2023 r. na uczniów oddziału przedszkolnego postanawia: I. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; II. odrzucić skargę kasacyjną; III. zwrócić organowi administracji publicznej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 1 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 179/23, ze skargi Fundacji Ś. w S., stwierdził bezskuteczność czynności Wójta Gminy D. w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za marzec 2023 r. na uczniów oddziału przedszkolnego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz z pouczeniem został doręczony do organu w dniu 22 lutego 2024 r. (k-78). Pismem z dnia 13 marca 2024 r., organ wniósł do tut. Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz jednocześnie załączył do wniosku osobiście sporządzoną przez zastępcę Wójta Gminy D.w skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 12 marca 2024 r. zwrócił się do swojego pełnomocnika z zapytaniem o złożone przez pełnomocnika skargi kasacyjne od wyroków tut. Sądu, dotyczących spraw organu. W tym samym dniu otrzymał informację o złożonych przez pełnomocnika skargach kasacyjnych, wśród których nie było skargi kasacyjnej złożonej od wyroku z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 179/23. Organ wyjaśnił, że pomimo udzielenia pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do reprezentowania organu w postępowaniu sądowym, pełnomocnik ten nie złożył skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie. Organ wskazał, że wina w uchybieniu terminu nie leży po stronie Gminy D., lecz po stronie pełnomocnika, wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do założenia skargi kasacyjnej jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że jak wynika z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", czynność dokonana w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Usunięcie ujemnych następstw procesowych powstałych wskutek uchybienia terminu procesowego możliwe jest dzięki instytucji przywrócenia uchybionego terminu, które jest regulowane w art. 86-89 p.p.s.a. Przywrócenie uchybionego terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym rozpoczyna swój bieg na nowo. Stosowanie do art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Na podstawie art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z kolei po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). W myśl z kolei art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Podstawowym elementem hipotezy normy prawnej wynikającej z przywołanego art. 86 § 1 p.p.s.a. jest okoliczność niedokonania czynności procesowej w terminie. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest każdy podmiot biorący udział w postępowaniu, który nie dochował terminu procesowego – ten, kto nie miał możliwości dopełnić jakiejś czynności terminowo (zob. G. Radecki, 4.4. Przywrócenie terminu [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, red. R. Mikosz, Warszawa 2008, M. Szymańska, Wybrane aspekty instytucji przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ZNSA 2020, nr 5). Z tego względu dokonanie w terminie czynności procesowej kwalifikować należy zatem jako okoliczność negatywnie rzutującą na dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek złożony na podstawie art. 87 p.p.s.a. uznać należy zatem za niedopuszczalny, gdy stwierdzi się, że czynność strony była dokonana w terminie (zob. S. Babiarz, K. Aromiński, 3.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015, uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09). Jak wynika z akt sprawy, wydany wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2024 r., o sygn. akt III SA/Wr 179/23, został doręczony do organu wraz z uzasadnieniem w dniu 22 lutego 2024 r. Od wyroku tego służyła skarga kasacyjna, którą organ oraz skarżący mogli wnieść w terminie 30-dniowym od daty otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem. Dla organu termin ten rozpoczął swój bieg w dniu 22 lutego 2024 r. i miał wyekspirować z końcem dnia 23 marca 2024 r. (sobota). Zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Ponieważ dzień, w którym przypadał 30-dniowy termin na złożenie skargi kasacyjnej był dniem wolnym o pracy, to termin do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 25 marca 2024 r. Organ wniósł skargę kasacyjną w dniu 20 marca 2024 r. (por. data na pieczątce umieszczonej na kopercie, w której została nadana skarga kasacyjna). Jak wynika zatem z akt sprawy, skarga kasacyjna sporządzona w niniejszej sprawie, została złożona w terminie. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie został naruszony, a zatem złożony przez organ wniosek o przywrócenie powyższego terminu jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu. Po drugie co istotne niedopuszczalny jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sytuacji, gdy termin ten, z racji niedopełnienia wymogów formalnych, nie mógł rozpocząć biegu (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 650/18, LEX nr 2616390). Innymi słowy, niedopuszczalność musi wynikać z konkretnego przepisu prawa (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 88), bowiem wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt I OZ 301/22, LEX nr 3421485). Na gruncie przedmiotowej sprawy przepisem na podstawie którego należy oceniać dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu jest art. 175 p.p.s.a, zgodnie z którym skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (art. 175 § 2a p.p.s.a.). Skarga kasacyjna może być również sporządzona przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami (art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a.) oraz rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (art. 175 § 3 pkt 2 p.p.s.a.). Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie czyni zadość wymogowi określonemu w art. 175 § 1 p.p.s.a. Nie została sporządzona, wbrew wymogom przywołanego przepisu, przez radcę prawnego lub adwokata, ale osobiście przez zastępcę Wójta Gminy D., który jednocześnie nie wykazał, iż należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i § 2a p.p.s.a. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż sporządzenie skargi kasacyjnej przez stronę (organ) samodzielnie, tj. z naruszeniem przewidzianego w art. 175 § 1 p.p.s.a. przymusu adwokacko-radcowskiego obarczone jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Należy zatem wskazać, że jak wynika z ugruntowanego stanowiska w orzecznictwie, jako niedopuszczalny należy uznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez stronę (por. postanowienie NSA z 21 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 516/09, LEX nr 574717, postanowienie WSA w Lublinie z 15 września 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 671/09, LEX nr 770091, postanowienie WSA w Poznaniu z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Po 541/11, LEX nr 1602537, postanowienie WSA w Poznaniu z 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1057/12, LEX nr 1300665, postanowienie WSA w Łodzi z 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 239/13, LEX nr 1361892, postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 1047/21, LEX nr 3655094). W świetle powyższego złożony w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało uznać za niedopuszczalny, w konsekwencji, na podstawie art. 88 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia. Po drugie, ponieważ sporządzona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie czyni zadość wymogowi określonemu w art. 175 § 1 p.p.s.a., na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (punkt III sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.