III SA/Wr 180/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownej rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Starosta G. dokonał, na wniosek Z. W. (zwanego w dalszej części uzasadnienia w skrócie “skarżącym"), rejestracji pojazdu [...] pod nr rej. [...] wydając dowód rejestracyjny nr [...] i znaki legalizacyjne nr [...]. Decyzję tę Starosta G. wydał na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów: umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] r. zawartej w N. z A. A., jako sprzedającym, dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu wraz z tłumaczeniami z języka [...], zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie podatku od towarów i usług z dnia [...] r., dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy z dnia [...] r. oraz zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. Starosta G. działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej rejestracji opisanego powyżej samochodu marki [...], z uwagi na sprzeciw Prokuratora Rejonowego w L., w którym wskazywano, że decyzja o rejestracji pojazdu wydana została na podstawie fałszywych dokmentów. W sprzeciwie podniesiono, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...], Sąd uznał Z. W. za winnego tego, że przy rejestracji pojazdu posłużył się sfałszowaną umową kupna - sprzedaży samochodu osobowego [...] o numerze nadwozia [...], po czym wyłudził poświadczenie nieprawdy od pracownika Starostwa Powiatowego w G. otrzymując dowód rejestracyjny, wskutek złożenia w dniu [...] r. sfałszowanej umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] r. oraz deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego ze sfałszowanym podpisem właściciela pojazdu. Wydaną na skutek przeprowadzenia postępowania wznowieniowego decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Starosta G. uchylił decyzję z dnia [...] r. w sprawie rejestracji powyższego pojazdu i odmówił jego ponownej rejestracji. Po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na występujące w sprawie uchybienia proceduralne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Starosta G., uchylił decyzję z dnia [...] r. w sprawie rejestracji powyższego pojazdu i odmówił jego ponownej rejestracji. Po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że po uzupełnieniu materiału dowodowego jego ocena pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a zatem orzeczenie pierwszoinstancyjne jest prawidłowe. Jak wyjaśniono, wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków. Po pierwsze - wystąpieniem w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie fałszywego dowodu, po drugie, aby sfałszowanie dowodu było stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a po trzecie, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Jak wyjaśniało dalej Kolegium, w dniu rejestracji przedmiotowego pojazdu, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1, 6a i 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.), podstawę rejestracji samochodu sprowadzonego z zagranicy i rejestrowanego po raz pierwszy stanowiło przedłożenie przez składającego wniosek o rejestrację pojazdu m.in. dowodu własności pojazdu (...), dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju (...) oraz zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie podatku od towarów i usług (...) lub braku tego obowiązku. Dowodem, na podstawie którego ustalono istotne dla rejestracji przedmiotowego samochodu okoliczności faktyczne w rozpatrywanej sprawie, była umowa kupna sprzedaży zawarta w dniu [...] r. w N. pomiędzy Z. W., jako kupującym i A. A., jako sprzedającym. Ze sprzeciwu Prokuratora jak też z wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że powyższa umowa była nieautentyczna, gdyż widniejący na niej podpis kupującego został sfałszowany. Poprzez użycie powyższej umowy kupna sprzedaży jako autentycznej i wprowadzenie w błąd pracownika Starostwa Powiatowego w G., Z. W. wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci decyzji rejestrującej przedmiotowy pojazdu i popełnił przestępstwo określone w art. 270 § 1 kk i art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Tym samym dokumenty stanowiące podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu były sfałszowane, a zatem zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Jak dalej wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji, Starosta G. wskazał również jako podstawę wznowienia postępowania przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Wznowienie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwa warunki: fakt popełnienia przestępstwa oraz stwierdzenie tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Niewątpliwie w sprawie wskazana wyżej przesłanka zaistniała, gdyż w przywołanym wyroku z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w L. stwierdził, iż dokument własności pojazdu jest nieautentyczny i sfałszowany. Orzeczenie to jest prawomocne. Odnośnie rozstrzygnięcia o odmowie ponownej rejestracji pojazdu, organ odwoławczy podniósł, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji o rejestracji samochodu na rzecz skarżącego stanowiły przepisy art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Zgodnie z tymi przepisami, obowiązującymi w dacie wydania decyzji ostatecznej, podstawę rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy stanowiło przedłożenie przez składającego wniosek o rejestrację pojazdu m.in. dowodu własności pojazdu (...), dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju (...) oraz zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie podatku od towarów i usług (...) lub braku tego obowiązku. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie mogła nastąpić rejestracja pojazdu. Skoro zatem, zostało prawomocnie stwierdzone w postępowaniu sądowym, że przedstawiona wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu umowa jego kupna – sprzedaży była nieautentyczna, to słusznie Starosta uznał, że wnioskodawca nie przedstawił dowodu własności pojazdu i odmówil jego rejestracji. Dodatkowo organ drugiej instancji wyjaśnił, że do kompetencji organów dokonujących rejestracji pojazdów nie należy dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa. Postępowanie w tym zakresie należy do właściwości sądów powszechnych i dopiero wyrok ustalający istnienie prawa własności spornego pojazdu mógłby stanowić właściwy dowód własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie postępowania tj. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. i art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, w sytuacji gdy samo stwierdzenie podstaw wznowienia nie stanowi podstawy do wydania decyzji merytorycznej oraz naruszenie prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, poprzez błędne przyjęcie, że dowodem własności pojazdu są jedynie dokumenty w nim wymienione, podczas gdy katalog w nim zawarty jest katalogiem otwartym i dowodem takim może być także prawomocny wyrok karny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Kontroli podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., utrzymująca w mocy decyzję Starosty G., uchylającą własną decyzję ostateczną w przedmiocie rejestracji pojazdu oraz orzekającą o odmowie jego zarejestrowania. Niesporne jest, że składając do Starosty G. wniosek o zarejestrowanie pojazdu, skarżący dołączył do niego umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] r. zawartą w N. z A. A., jako sprzedającym, dowód rejestracyjny i kartę pojazdu wraz z tłumaczeniami z języka [...], zaświadczenie potwierdzające uiszczenie podatku od towarów i usług z dnia [...] r., dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] r. oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] r. Dokonując zatem rejestracji pojazdu, Starosta G. opierał się na umowie kupna – sprzedaży, potwierdzającej prawo własności skarżącego do rejestrowanego pojazdu. Tymczasem, niesporne jest również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (w chwili wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej – prawomocnym), Sąd uznał Z. W. za winnego tego, że przy rejestracji pojazdu posłużył się sfałszowaną umową kupna - sprzedaży, czym wyłudził poświadczenie nieprawdy od pracownika Starostwa Powiatowego w G., otrzymując dowód rejestracyjny. Bezspornie zatem w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., a mianowicie dowody na podstawie których wydano decyzję, okazały się fałszywe, zaś decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Rozstrzygnięcie zatem w przedmiocie wznowienia postępowania i uchylenia w efekcie własnej decyzji ostatecznej o zarejestrowaniu pojazdu, jest słuszne. Zresztą, sam skarżący kwestionuje jedynie decyzję Starosty G. z dnia [...] r. jedynie w zakresie jej punktu drugiego, tj. odmowy zarejestrowania samochodu. W tym kontekście należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), które stanowią: "Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;" "Art. 76. 1. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia: 1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej: a) warunki i tryb rejestracji pojazdów (...)". W oparciu o tę delegację ustawową Minister Infrastruktury w dniu 22 lipca 2002 r. wydał rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.), które stanowi: "§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia określają: 1) warunki i tryb rejestracji pojazdów, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy, zwanych dalej "pojazdami", (...). § 2. 1. W celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu, (...). § 3. 1. W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację, z zastrzeżeniem ust. 2-5, następujące dokumenty: 1) dowód własności pojazdu,(...). § 4. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności". Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami, przedstawienie dowodu własności pojazdu jest warunkiem niezbędnym do dokonania rejestracji pojazdu. Przy czym przepisy rozporządzenia wykonawczego określają, najczęściej występujące dowody własności. Bezsprzecznie, dowodem własności przedstawionym przez skarżącego we wniosku o rejestracje samochodu, była umowa kupna sprzedaży, zawarta na terenie Niemiec, której nieautentyczność stwierdzono w prawomocnym postępowaniu przed sądem. W aktach sprawy znajdują się zresztą oświadczenia skarżącego, że podpis kupującego na przedmiotowej umowie nie jest jego podpisem i nie wie, przez kogo został on złożony. Jest więc oczywiste, że skoro nie zawiera ona podpisu skarżącego jako kupującego sporny pojazd, umowa ta nie mogła stanowić dowodu jego własności i tym samym stanowić podstawy dokonania rejestracji. Skarżący podnosił natomiast w toku postępowania zarówno przed organami administracji jak i przed Sądem, że katalog dowodów własności zawarty w przytoczonym wyżej przepisie rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie jest katalogiem zamkniętym i strona może przedstawić inne dowody niż w nim wskazane. Ze stanowiskiem takim należy się zgodzić, jednakże wbrew opinii wyrażonej w skardze, w rozpoznawanej sprawie skarżący dokumentu takiego nie przedstawił. Nie może bowiem zasługiwać na aprobatę twierdzenie strony, że o prawie własności pojazdu przesądził Sąd Rejonowy w L., wydając wyrok skazujący P. S. za sfałszowanie podpisu na deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego. Należy wyraźnie podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia sądu karnego, w sprawie [...], nie było prawo własności pojazdu, a wina oskarżonego P. S. Zapis w opisie zarzucanego oskarżonemu czynu, nie może stanowić rozstrzygnięcia o prawie własności rzeczy. W odniesieniu natomiast do zarzutów skarżącego, że uiszczając cenę za samochód działał w dobrej wierze i dlatego nabył jego własność, należy również wyraźnie podkreślić, że ustalenie prawa własności pojazdu jak również ocena dobrej czy złej wiary strony czynności cywilnoprawnej, nie może być przedmiotem ustalania ani przez organy administracji publicznej ani sąd administracyjny. Kwestia ta była szeroko komentowana w doktrynie i orzecznictwie i nie budzi wątpliwości. (np. w wyroku z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 234/05 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego"; podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt II SAWa 3046/03 podniósł: "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą także do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować"). Skoro zatem, ani dołączona do wniosku sfałszowana umowa kupna sprzedaży, ani wyrok karny skazujący, ani również subiektywne przekonanie skarżącego o jego dobrej wierze i należytej staranności przy dokonywaniu transakcji nie stanowią dowodu własności pojazdu, a innych dowodów na przysługujące skarżącemu prawo, strona nie przedstawiła, dlatego za trafną należy uznać decyzję organów administracji o odmowie dokonania rejestracji pojazdu. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa – dlatego nie uwzględnił skargi i na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.