III SA/Wr 181/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zameldowania A. S. na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] o numerze [...] Wojewoda D. działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 138 §1 pkt 3 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu skargi R. S. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniesienia przez R. S. odwołania w sprawie o zameldowanie A. S. na pobyt stały we W. w lokalu przy ul. C. G. nr [...] - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umarzył postępowanie odwoławcze w sprawie. W uzasadnieniu swej decyzji organ zrelacjonował na wstępie przebieg postępowania w sprawie przytaczając, że Prezydent W. decyzją administracyjną z dnia [...] nr [...] orzekł o zameldowaniu A. S. na pobyt stały we W. w lokalu przy ul. C. G. nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. S. - brat A. S. i lokator budynku mieszkalnego przy ul. G. [...] we W. Organ odwoławczy podjął czynności wyjaśniające w celu ustalenia legitymacji procesowej odwołującego się. Z przedłożonego przez R. S. odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] wynikało, że wyłącznym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Gmina Miejska W. Brak jest zapisów świadczących o posiadaniu przez R. S., uprawnień z innego tytułu, w tym wynikających z umowy dzierżawy. Z akt sprawy wynikało, że nieruchomość przy ul. C. G. nr [...] we W. stanowiła przedmiot dzierżawy R. i A. S. - nieżyjących rodziców skarżącego. Jak ustalono w Departamencie Nieruchomości Urzędu Miejskiego W. powyższa dzierżawa definitywnie wygasła. W świetle powyższego, jak wskazano w motywach decyzji, przyjąć należało, że R. S. nie posiada tytułu prawnego do lokalu przy ul. C. G. nr [...] we W., wobec czego organ II instancji w dniu [...] wydał na podstawie art. 134 Kpa postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez R. S. odwołania w sprawie o zameldowanie A. S. na pobyt stały we W. w lokalu przy ul. C. G. nr [...]. Wojewoda D. zauważył następnie, iż art. 134 Kpa przewiduje, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że warunkiem koniecznym rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji jest ustalenie przez organ odwoławczy legitymacji procesowej skarżącego. Stroną postępowania administracyjnego w myśl art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego jest podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wywodzi się z prawa materialnego przyznającego danemu podmiotowi uprawnienie lub nakładającego nań obowiązek, które mogą być skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym /legitymacja procesowa/. W sprawach o zameldowanie, uwzględniając zapisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) stroną w postępowaniu jest osoba wnioskująca o zameldowanie oraz osoba (osoby) dysponująca tytułem prawnym do lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, przy czym należy dowieść przed organem administracji legitymacji w tym zakresie przedkładając stosowny dokument. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podniósł, iż na powyższe postanowienie R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której (pkt l skargi) wniósł o uznanie nieważności zaskarżonego postanowienia. Działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Wojewoda D. postanowił uwzględnić skargę uznając, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, błędnie przyjęto bowiem jako podstawę prawną swojego orzeczenia art. 134 Kpa. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Pierwsza sytuacja obejmuje przypadki, gdy odwołanie wniosła osoba trzecia albo podmiot na prawach strony , który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji. W razie gdy odwołanie wniosła jednostka, która twierdzi, że decyzja zaskarżona dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje się wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Takie stanowisko przyjął NSA w uchwale z 5.7.1999r. ,OPS 16/98(ONSA 1999, Nr 4, póz. 119): "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 Kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 §1 pkt 3 Kpa". Konstatując w powyższym świetle, że organ II instancji winien był w niniejszej sprawie wydać decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania odwoławczego w trybie art. 138 §1 pkt 3 Kpa, nie zaś postanowienie o niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 Kpa - Wojewoda D. na mocy art. 54 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych opisaną na wstępie decyzją uchylił wydane i zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesionego przez R. S. odwołania oraz umorzył postępowanie odwoławcze. Wymieniona decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez R. S. W skardze zarzucił, iż z naruszeniem prawa mocą zaskarżonej decyzji odmówiono uznania, że jest stroną w sprawie. Wskazał, że podstawy prawne przedstawił w swej skardze do WSA we Wrocławiu wniesionej na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności jego odwołania od decyzji wydanej w I instancji o zameldowaniu A. S. w spornym lokalu. Przytoczył nadto szereg okoliczności faktycznych mających w jego przekonaniu wskazywać na posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Zaskarżoną decyzję ocenił jako wadliwy akt prawny mający na celu niedopuszczenie skarżącego do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zameldowania A. S. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewidziano między innymi możliwość uchylenia decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też z innym uchybieniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Należy zauważyć, że zaskarżona decyzja została wydana na mocy art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15, poz. 1270 z późn. zm.), przewidującego tak zwany tryb autokontroli dla organu administracyjnego. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub bezczynności), bez potrzeby angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Warunkiem wszakże skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, jak wprost stanowi cytowany przepis. W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podkreśla się, że "uwzględnienie skargi w całości" oznacza w rozumieniu przywołanej normy prawnej uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skargi i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. (Por. np. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Zakamycze 2005 r., str.149, wyrok WSA w Warszawie z 18 lutego 2004 r. sygn. III SA 1804/82,publ. ONSA WSA 2005, nr 1,poz.9). Na tym tle w rozpoznawanej sprawie uznać należy, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy o sygn. III SA/Wr 114/06 skarga R. S. na opisane wyżej postanowienie Wojewody D. o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesionego przez niego odwołania - od decyzji Prezydenta W. o zameldowaniu A. S. w spornym lokalu - zawierała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia ("uznanie nieważności", jak sformułował) celem umożliwienia rozpatrzenia odwołania skarżącego, a tym samym ponownego rozpoznania i merytorycznego rozstrzygnięcia w toku postępowania odwoławczego sprawy w przedmiocie zameldowania A. S. Z uzasadnienia powołanej skargi jasno wynika, że w ocenie skarżącego jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i wobec tego posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania. Uwzględnienie zatem skargi w całości w ramach trybu zakreślonego artykułem 54 § 3 p.p.s.a. byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby Wojewoda D. uznał zarzuty skargi w omawianej materii i uchylił wydane postanowienie przystępując następnie do podjęcia czynności zmierzających do rozpatrzenia wniesionego odwołania celem wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem organ II instancji nie uznając wniosków oraz zarzutów skarżącego formułowanych w skardze nie uwzględnił skargi w całości, jak wymaga tego brzmienie przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a., lecz konwalidował jedynie swe poprzednie rozstrzygnięcie umarzając postępowanie odwoławcze z tych samych przesłanek, które legły u podstaw pierwotnego stwierdzenia o niedopuszczalności odwołania. W konsekwencji zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem warunków określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a. W przedstawionym świetle na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie w pkt II i III znajduje wsparcie w art. 152 i art. 200 p.p.s.a.