III SA/Wr 182/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Asesor WSA Katarzyna Borońska, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 23 marca 2023 r. nr SKO.RD/41/15/23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja z 23 marca 2023 r. nr SKO.RD/41/15/23, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy), na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 1212 ze zm.) — dalej: u.k.p. oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 poz. 775 ze zm.) — dalej: k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego (dalej: organ I instancji, Starosta) z 30 stycznia 2023 r. nr KMT.5430.4.3.2.2023 o skierowaniu A. L. (dalej: skarżący, strona skarżąca) posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił jej naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. oraz przepisów art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. bowiem ingerencja w uprawnienia kierowcy nie jest nieograniczona. Wymagane wymienionymi wyżej przepisami przesłanki skierowania na badania lekarskie w jego sytuacji nie zachodzą, a Starosta nie udowodnił ani przynajmniej przekonywująco nie uprawdopodobnił, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Jak dalej podnosi skarżący, we wniosku prokuratora o wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania kontrolne, jako jeden z powodów do wykonania takich badań jest według prokuratora także wiek skarżącego, tymczasem nie ma przepisów, które pozwalają na przymusowe kierowanie na badania osób w określonym wieku. Dalej skarżący wskazuje, że badania kontrolne są zbędne, gdyż poddaje się regularnie badaniom lekarskim (w tym badaniu wzroku) z własnej woli, cieszy się dobrym zdrowiem i dba o swoją kondycję fizyczną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO powołało się na treść art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Wskazało, że wydanie decyzji przez Starostę poprzedziło postępowanie wszczęte na wniosek Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu z 27 grudnia 2022 r. We wniosku tym prokurator podał, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego – postępowanie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o nieumyślne spowodowanie wypadku drogowego, w którym inna osoba poniosła śmierć. Z ustaleń postępowania wynika, że skarżący nie zachował bezpiecznej odległości wyprzedzając rowerzystkę jadącą prawidłowo. W toku postępowania skarżący podał, że rowerzystka była ubrana na czarno i jechała po zacienionej stronie jezdni, przez co nie mógł jej wcześniej zauważyć, niż dopiero w momencie mijania. Kiedy ją wyprzedzał, z naprzeciwka jechał zestaw ciężarowy, a bezpośrednio przed nim rowerzystkę wyprzedzał inny pojazd. Powyższe nie znalazło potwierdzenia w zeznaniach świadków. Naoczny świadek zeznał, że rowerzystka w chwili wypadku miała na sobie żółtą kamizelkę odblaskową. Z naprzeciwka jechały dwa auta a nie tir, natomiast skarżący nie zwolnił ani nie poczekał, żeby mieć wystarczająco dużo miejsca do wykonania manewru wyprzedzania rowerzystki. Dodał również, że do wypadku doszło w środku dnia i nic nie mogło skarżącego w tym momencie oślepić. W powyższej sprawie Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem z 30 marca 2022 r. (sygn. akt II K 1280/21) uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu (z art. 177 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny). Wyrok ten został utrzymany w mocy (wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt VI Ka 264/22) i stał się prawomocny 7 października 2022 r. Ponadto w toku postępowania prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu ustalono, że skarżący nie korzystał z opieki lekarskiej od około dwóch lat przed zdarzeniem, nie zażywał żadnych leków, do jazdy nie używał okularów, jest osobą starszą. Powyższe okoliczności — według Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu — mogą wskazywać na istnienie ustawowych przesłanek do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Dalej SKO zauważyło, że zgodnie z art. 182 k.p.a., wniosek prokuratora stanowi podstawę wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego. Wniosek taki jest co do zasady wiążący co oznacza, że organ I instancji nie mógł odmówić wszczęcia postępowania. Według SKO, zarówno wszczęcie i przeprowadzenie postępowania przez organ I instancji było zgodne z prawem. Jak dalej podnosi organ odwoławczy, również rozstrzygnięcie zawarte w decyzji kończącej postępowanie o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest prawidłowe i uzasadnione. Bowiem konfrontacja wyżej przytoczonych zeznań skarżącego z zeznaniami świadków (materiał dowodowy uzyskany w postępowaniu karnym) daje podstawę do powzięcia wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego a dokładniej — jak wskazuje SKO — czy skarżący ma problem ze wzrokiem, z czasem reakcji i koncentracją, motoryką, koordynacją wzrokowo-ruchową. W dalszej części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że organy zobowiązane są kierować się nie tylko interesem indywidualnym kierującego, ale też interesem publicznym wyrażającym się w dbałości o bezpieczeństwo ruchu drogowego, Natomiast w odniesieniu do wątpliwości skarżącego, co do wykładni zwrotu "uzasadnione zastrzeżenia" należy go interpretować zgodnie z celem ustawy o kierujących pojazdami, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W tym kontekście, stan zdrowia kierowcy jest jedną z bardzo istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu drogowego. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez przyjęcie, że podstawę do słuszności przeprowadzenia badań lekarskich skarżącego mają stanowić zeznania naocznego świadka wypadku uzyskane w postępowaniu nadzorowanym przez Prokuraturę oraz w toku postępowania karnego przed sądem, których znaczenie i moc dowodową skarżący kwestionuje i uznaje, że pozostają w oczywistej sprzeczności z dokumentacją i zdjęciami dotyczącymi okoliczności faktycznych; 2. art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepoddanie ocenie wymaganej tymi przepisami całokształtu dowodowego sprawy, oraz brak wskazania, którym z oświadczeń skarżącego co do okoliczności, faktów i przebiegu wypadku oraz dowodów przedstawionych w sprawie organ odwoławczy odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej i dlaczego. Ponadto zarzucił przyjęcie — bezkrytyczne a przez to nieobiektywne — za zgodne z rzeczywistością twierdzenia zawarte w akcie oskarżenia; 3. niewykazanie ani nieuprawdopodobnienie przez organ odwoławczy, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W oparciu o powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, oraz o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) — dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowość wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.: starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W myśl art. 75 ust. 2 pkt 2 u.k.p., badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 7. Skierowanie na badania lekarskie może mieć zatem miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości, co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby, posiadającej prawo jazdy, wymaga oceny w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2019/14,CBOSA). Ugruntowany w orzecznictwie oraz doktrynie jest pogląd, zgodnie z którym przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Nie jest przy tym konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jednak jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania (por. wyroki: NSA z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2319/21; z 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 514/19; z 26 maja 2020 r., sygn. I OSK 1739/19; z 5 października 2018 r., CBOSA). Podkreślić należy,że wydanie decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie na podstawie powołanych wyżej przepisów nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Wystarczające jest, gdy okoliczności ustalone przez organ przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazują, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i powinny one zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego (wyroki NSA z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt OSK 605/14, z 7 września 2016 r. sygn. akt OSK 1051/16, CBOSA). Zdaniem Sądu, organy obu instancji w niniejszej sprawie zasadnie uznały potrzebę skierowania strony na badania lekarskie. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji przedstawionej organowi I instancji stanowiącej podstawę wydania decyzji i decyzji utrzymującej ją w mocy wynika, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Wskazuje na to akt oskarżenia z 30 grudnia 2021 r. a szczególnie zawarte w nim wyjaśnienia skarżącego, co do przebiegu wypadku z 22 marca 2021 r. oraz zeznania naocznego świadka wypadku. Rozbieżności co do postrzegania sytuacji z 22 marca 2021 r., które zostały dokładnie opisane przez organ odwoławczy (o czym na str. 3 niniejszego uzasadnienia), stanowią niewątpliwie wystarczającą podstawę do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Skarżący podnosi, że podstawy wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami nie powinny stanowić zeznania naocznego świadka wypadku uzyskane w postępowaniu nadzorowanym przez Prokuraturę Rejonową w Bolesławcu oraz w toku postępowania karnego przed sądem. Znaczenie ich jako dowodów w postępowaniu przed organami administracyjnymi kwestionuje i uznaje, że pozostają w oczywistej sprzeczności z dokumentami i zdjęciami dotyczącymi okoliczności faktycznych, które przedstawił. Ponadto zarzucił, że organ nie poddał ocenie i przyjął bezkrytycznie a przez to nieobiektywne za zgodne z rzeczywistością twierdzenia zawarte w akcie oskarżenia, czym naruszył przepisy k.p.a. Odnosząc się do powyższego — głównego zarzutu skargi — Sąd podkreśla, że zarzuty sformułowane w owym akcie oskarżenia znalazły swoje poparcie w wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu, który wyrokiem z 30 marca 2022 r. (sygn. akt II K 1280/21) uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Następnie wyrok ten został utrzymany w mocy (wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt VI Ka 264/22) i stał się prawomocny 7 października 2022 r. Zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Prawomocny wyrok sąd wydał po przeprowadzeniu postępowania sądowego, na podstawie zebranych dowodów, między innymi wysłuchał świadków i oskarżonego. Z powyższych powodów Sąd w rozpatrywanej sprawie nie przeprowadził ustaleń ani ocen na podstawie dokumentów złożonych przez skarżącego. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem badanie okoliczności zdarzenia z 22 marca 2021 r., ani nie jest rolą sądu administracyjnego ocenianie, czy świadkowie w postępowaniu karnym byli wiarygodni. Takich ustaleń dokonał sąd rejonowy i na ich podstawie wydał wyrok. Wartość dowodowa prawomocnego wyroku karnego jest niepodważalna, ma charakter wiarygodnego dokumentu i nie może konkurować z innymi dowodami. Dodać przy tym należy, że ani organy administracyjne, ani Sąd nie są władne do podważania, czy weryfikowania ustaleń zawartych w dokumentach, na podstawie których sąd karny wydał wyrok. Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia stanowią podstawę do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych strony do kierowania pojazdami. Organ nie ma zatem obowiązku udowodnić, że istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostatecznie kwestię tę rozstrzygają lekarze. Zatem skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem strony uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości, które niewątpliwie w sprawie zachodzą. Poddając się takim badaniom strona umożliwia bowiem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości, które mają w sprawie zobiektywizowane uzasadnienie. Przeprowadzone przez organy postępowanie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego. Organy dochowały zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), uwzględniły i oceniły dowody w sprawie w granicach wyznaczonych w u.k.p. (art. 75 k.p.a, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Zdaniem Sądu, w sprawie nie było potrzeby przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, a zatem nie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. i art. 136 k.p.a. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił (pkt I sentencji wyroku).