III SA/Wr 183/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Anna Moskała - Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant - Paulina Rosiak po rozpoznaniu, na rozprawie, w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w O. obecnie B Spółka z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej 6.237,00 zł (sześć tysięcy dwieście trzydzieści siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonane. IV. W decyzji, oznaczonej datą [...], Nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w O. uznał zgłoszenie celne Spółki z o.o. A z siedzibą w O. z dnia [...], Nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towarów o nazwach handlowych: Bebilon Pepti i Pepti 2000 Variant i określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz kwotę należnego od tych towarów podatku od towarów i usług (VAT). Z odręcznie napisanej daty na oryginale tej decyzji (opatrzonej imienną pieczątką) wynika, że pracownik Agencji Celnej C Spółki z o.o., przedstawiciela importera, odebrał odpis decyzji organu pierwszej instancji w dniu [...]. Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy – po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. B z siedzibą w O. (następcy prawnego Spółki A) – przez Dyrektora Izby Celnej we W., decyzją z dnia [...], Nr [...]. Organ odwoławczy podzielił pogląd Naczelnika Urzędu Celnego w O., iż wymienione towary powinny być zaklasyfikowane do pozycji 2106 taryfy celnej, a nie do pozycji 3004, jak to uczyniła strona w zweryfikowanym zgłoszeniu celnym. Spółka A (obecnie – B Spółka z o.o. w O.) zaskarżyła decyzje organów celnych obu instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona podjęła polemikę z argumentacją organów, wyrażając zapatrywanie, iż niesłusznie zakwalifikowały one sporne towary do pozycji 2106 taryfy celnej. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wynika, że w zakresie kompetencji sadów administracyjnych mieści się – między innymi – kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 tej samej ustawy). Ustawodawca uzupełnił te unormowania w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej w dalszych wywodach, w skrócie, jako "p.p.s.a." – w myśl którego to przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym w takiej sytuacji sąd administracyjny dysponuje środkami określonymi w art. 145 p.p.s.a. Trzeba wreszcie mieć na uwadze i to, że sąd wydaje co prawda swoje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną w niej podstawą prawną. Ocena rozpoznawanej sprawy, przeprowadzona przez Sąd na zasadach i w granicach wskazanych w przywołanych przepisach, prowadzi do konkluzji o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji organów celnych obu instancji. Materialnoprawną podstawę decyzji zakwestionowanych przez stronę skarżącą stanowiły przede wszystkim przepisy art. 65 § 4 pkt 2 lit. b) i § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (jednolity tekst – Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.cel." Pierwszy z tych przepisów otwiera dla organu celnego możliwość wydania – także z urzędu, po przyjęciu zgłoszenia celnego – decyzji, w której organ ten, uznając owo zgłoszenie za nieprawidłowe w całości lub w części, określa kwotę wynikającą z długu celnego, zgodnie z przepisami prawa celnego, natomiast art. 65 § 5 przesądza o tym, że wspomniana decyzja nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zdaniem składu orzekającego Sądu, organy uchybiły temu ostatniemu przepisowi. Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (aczkolwiek sformułowanym w okresie nieco innego stanu prawnego, sprzed dodania w art. 65 k.cel. przepisów § 5a i 5b), dla zachowania 3 letniego terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 k.cel., wystarczy wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe przez organ celny pierwszej instancji (por. wyroki NSA z: 20 lipca 2004 r., GSK 675/04 i GSK 676/04; 29 października 2004 r., GSK 1086/04 i GSK 1087/04; 8 listopada 2004 r., GSK 1063/04; 17 listopada 2004 r., GSK 893/04; 19 listopada 2004 r., GSK 968/04; 29 listopada 2004 r., GSK 892/04; 30 listopada 2004 r., GSK 1039/04 i 15 lutego 2005 r., GSK 1085/04). Godzi się w związku z tym zauważyć, że nie spełnia tego wymogu decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w O. Została ona co prawda sporządzona w dniu 3 listopada 2003 r., jednak jej doręczenie przedstawicielowi strony nastąpiło dopiero w dniu 12 listopada 2003 r., a więc z naruszeniem 3 letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 k.cel., jeśli zważyć, że zgłoszenie celne miało miejsce w dniu 10 listopada 2000 r. Należy się bowiem zgodzić z poglądem WSA w Warszawie, zaprezentowanym w uzasadnieniu wyroku tegoż Sądu z 18 czerwca 2004 r., V SA 1581/03 (Lex Nr 160983), w którym stwierdzono, że decyzja, o której mowa w art. 65 § 4 k.cel. "musi być wydana i doręczona stronie przez upływem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego". Stanowisko to znajduje bowiem silne wparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które – na kanwie przepisów art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 212 Ordynacji podatkowej, przewidujących związanie organu wydaną przez siebie decyzją dopiero od momentu jej doręczenia stronie – trafnie rozdziela moment "sporządzenia" decyzji od momentu jej "faktycznego wydania", utożsamiając tę drugą chwilę z doręczeniem orzeczenia stronie. Tytułem przykładu wypada przede wszystkim przywołać wyrok NSA z 26 marca 2001 r., V SA 90/00 (Lex Nr 51328), w którego uzasadnieniu wyrażono następujące zapatrywanie: "Decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale nie doręczona nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia)." Godzi się wspomnieć, że formułując taką tezę skład orzekający NSA podzielił w całej rozciągłości identyczny pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów NSA z 4 grudnia 2000 r., FPS 16/00. Już wcześniej, w tezie 1. wyroku z 20 kwietnia 2000 r., I SA/Wr 613/98, NSA przyjął, że "Data wydania decyzji wskazuje, iż w dniu tym sporządzona została decyzja, a zatem wyrażony został akt woli organu (...) w indywidualnej sprawie (...). Data wydania decyzji wskazuje na nader istotny element w sprawowaniu orzecznictwa, bo pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie. Zwrócić trzeba od razu uwagę na to, że nie będzie to data równoznaczna z tą, od której organ i strony będą związani decyzją. Związanie bowiem organu (...) własną decyzją wywołuje skutki prawne dopiero w chwili wprowadzenia jej do obrotu, tzn. z chwilą doręczenia stronie (art. 110 k.p.a., art. 212 u.o.p.). Data ta jest faktyczną datą wydania decyzji (data wydania, w którą zaopatrzona jest decyzja przez organ ... jest de facto datą sporządzenia decyzji – podjęcia procesowego aktu woli – przez organ...)." Pogląd, że znajdująca się w dokumentacji sprawy decyzja, należycie – z punktu widzenia formalnego – sporządzona i podpisana przez osobę do tego upoważnioną nie ma żadnego znaczenia dla jej bytu prawnego, jeżeli decyzja ta nie dotarła do adresata, wyrażony został także w tezie 3. postanowienia NSA z dnia 27 lipca 1999 r., I SA 1509/98 (Lex Nr 48728). W świetle wszystkich przytoczonych judykatów, aprobowanych przez skład rozpoznający niniejszą sprawę, nie można przyjąć, iż sporządzając swoją decyzję w dniu 3 listopada 2003 r., lecz doręczając ją stronie dopiero w dniu 12 listopada 2003 r., Naczelnik Urzędu Celnego w O. zachował 3 letni termin przewidziany w art. 65 § 5 k.cel. w celu skorygowania przyjętego wcześniej, a nieprawidłowego zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie, termin ten upłynął bowiem z końcem dnia 10 listopada 2003 r., ponieważ weryfikowane przez organy zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 10 listopada 2000 r. W konsekwencji trzeba przyjąć, że organ pierwszej instancji naruszył ostatnio wskazany przepis, co z kolei powinno spowodować uchylenie wydanej przez ten organ decyzji, w trybie nadzoru instancyjnego, przez Dyrektora Izby Celnej we W. Organ ten utrzymał jednak tę decyzję w mocy, dopuszczając się w ten sposób naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 k.cel., poprzez niezastosowanie dyspozycji pierwszego z wymienionych przepisów. Wobec przekroczenia terminu przez organ pierwszej instancji, postępowanie w sprawie weryfikacji spornego zgłoszenia celnego powinno być bowiem umorzone jako bezprzedmiotowe. Skoro w toku postępowania administracyjnego doszło zarówno do naruszenia prawa materialnego (na poziomie pierwszej instancji) i prawa procesowego (w toku postępowania odwoławczego), a oba te uchybienia miały ewidentny wpływ na kierunek ostatecznego załatwienia kontrolowanej przez Sąd sprawy, przeto decyzje organów celnych obu instancji należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach (pkt II wyroku) wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a., natomiast pkt III znajduje oparcie w brzmieniu art. 152 tej samej ustawy.