III SA/Wr 188/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant: specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kat. B oraz zwrotu dokumentu I. oddala skargę; II. przyznaje adw. A. W.-K. od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta W. wydał na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.) decyzję w sprawie zatrzymania S.W. (dalej: strona, dłużnik, skarżący) prawa jazdy kat. B nr [...], wydanego przez Starostę W. oraz nakazującą zwrot prawa jazdy do depozytu Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w W. Organ I instancji podniósł, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] stronę uznano za dłużnika alimentacyjnego na skutek niezastosowania się do wezwania do osobistego stawiennictwa w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. W następstwie tego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. złożył wniosek o zatrzymanie prawa jazdy stronie. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona niezadowolona z decyzji podniosła, że nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie w MOPS, gdyż była bliska załamania z chwilą uzyskania informacji o nieuleczalnej chorobie ojca, podczas gdy matka od 2010 r. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Strona się opiekuje obojgiem rodziców, nie może uzyskać pracy, jest w trudnej sytuacji materialnej z powodu której nie jest w stanie płacić alimentów. Odebranie prawa jazdy znacznie utrudni sprawowaną opiekę. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 5 ust. 3b ustawy wywodząc, że organ właściwy dłużnika alimentacyjnego kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, gdy wydana wobec tego dłużnika decyzja o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Zgodnie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r., na podstawie tego wniosku, Prezydent Miasta wydał decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy. Strona została uznany za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji Prezydenta Miasta wydanej dnia[...] czerwca 2013 r., doręczonej [...] czerwca 2013 r., od której strona nie wniosła odwołania. W konsekwencji, okoliczności sprawy obligowały organ I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednoznaczne sformułowanie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, że taka decyzja ma charakter związany. Oznacza to, że w sytuacji spełnienia wskazanych przesłanek Prezydent Miasta miał obowiązek podjąć takie rozstrzygnięcie. Organ powołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt 23/10), w którym Trybunał uznał, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dla dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego jest zgodny z zasadą proporcjonalności wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w strona ponowiła argumentację podniesioną w odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenia prawa procesowego – art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez brak zebrania całego materiału dowodowego oraz naruszenie swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenia faktyczne w sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazano ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej także ustawa). Od 1 stycznia 2012 r. nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 205, poz.1212), zmieniono procedurę zatrzymania prawa jazdy). Wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Według art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, ocenia jego sytuację materialną, zdrowotną, rodzinną i zawodową, ustalaną w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego dłużnika. Jeżeli zachodzi jedna z przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy, a mianowicie: gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika więc jasno, że dopiero gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji. Ponadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Według art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt administracyjnych sprawy sprawy wynika, że skarżącego uznano za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu [...] czerwca 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia znajdującego się w aktach administracyjnych. Jest niesporne, że skarżący się od niej nie odwołał. W następstwie tego decyzja o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna z dniem [...] lipca 2013 r. W związku z tym MOPS pismem z dnia [...] lipca 2013 r. skierował do Prezydenta Miasta wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniały przesłanki, które w świetle art. 5 ust. 5 tej ustawy nakładają na organ I instancji obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis jest bezwzględnie obowiązujący i w sytuacji spełnienia wymienionych w nim przesłanek nie pozostawia właściwemu organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Nie zasługuje więc na uwzględnienie argumentacja dotycząca sytuacji materialnej i życiowej, w jakiej się znajduje skarżący. Zarzuty tego rodzaju mogłyby mieć znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o uznaniu go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie stanowi to jednak przedmiotu skargi. Kwestie te nie mogą zatem wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, którego podjęcie determinują wyłącznie dwie ustawowe przesłanki, a mianowicie: ostateczna decyzja, o której mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. i skierowanie do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy przez organ właściwy dłużnika. Skoro w rozpatrywanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, zaskarżony akt należy uznać za prawidłowy. W tym stanie rzeczy należy uznać za chybione zarzuty pełnomocnika skarżącego. Niezależnie od tego należy dodać, że art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 tego przepisu oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub gdy nastąpi utrata przez niego statusu dłużnika alimentacyjnego. Powołane rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10) potwierdziło zgodność przepisu art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Zważywszy na przedstawione okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.