III SA/Wr 190/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-06-09
Skład orzekający: Maciej Guziński, Marcin Miemiec, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w zakresie redukcji płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, Wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania, w sytuacji stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych dawek nawożenia na niektórych działkach rolnych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i usunął naruszenia wskazane w poprzednim wyroku sądu. Organ prawidłowo przyjął plan nawozowy przedstawiony przez wnioskodawcę jako podstawę obliczeń, uwzględniając dopuszczalne przekroczenia dawek, co doprowadziło do uzasadnionej redukcji płatności na działkach, gdzie stwierdzono przekroczenie norm.Stan faktyczny
Skarżący J.O. domagał się przyznania pełnej kwoty płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, która została pomniejszona przez Dyrektora ARiMR z powodu przekroczenia dopuszczalnych dawek nawożenia na niektórych działkach. Poprzedni wyrok sądu uchylił decyzję organu odwoławczego z powodu niewystarczającego uzasadnienia i braku dokładnych ustaleń faktycznych. W nowej decyzji organ odwoławczy dokonał szczegółowych obliczeń, które wykazały przekroczenie norm na dwóch działkach, co skutkowało redukcją płatności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i stosowanie przepisów rozporządzenia, które weszły w życie po zawarciu "umowy" o realizację programu rolnośrodowiskowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji w części i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z tytułu realizacji Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, Wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania oddala skargę.
I
Sprawa była już wcześniej przedmiotem weryfikacji tutejszego Sądu, który – po rozpoznaniu poprzedniej skargi zainteresowanego, prawomocnym już wyrokiem z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]14) – uchylił wcześniej wydaną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modyfikacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR" albo "Agencja") we W. (z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...]), w której organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego (BP) ARiMR w W. (z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...]), orzekającą o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. w pomniejszonej wysokości, w kwocie łącznej [...] zł.
W wyniku ówcześnie przeprowadzonej kontroli decyzji organu odwoławczego (z dnia [...] czerwca 2014 r.) skład orzekający Sądu uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do ustalenia stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie Sądu, uzasadnienie tamtej decyzji nie spełniało (w wystarczającym stopniu) dyrektyw normatywnych określonych w przepisach art. 10[...] § 3, art. 11 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] marca 200[...] r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. [...]3; powoływanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako "ustawa").
Sąd podkreślił następnie, że istotą sporu, jest ustalenie, czy skarżący na działkach rolnych zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie .1 ("Rolnictwo zrównoważone"), wariant 1.1. ("Zrównoważony system gospodarowania"), dopełnił wymogów tegoż pakietu w zakresie nawożenia, określonych w części I załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 200[...] – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem" albo "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2013 r."). Stosownie bowiem do § 38 ust. 3 powołanego aktu wykonawczego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu tych wymogów płatność ulega pomniejszeniu.
W tym kontekście skład orzekający w sprawie w 2014 r. podkreślił, iż załącznik Nr 3 przewiduje w tej materii dwa wymogi. Po pierwsze – o czym mowa w pkt 2 – opracowanie co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K, Mg i potrzeb wapnowania gleby, oraz realizacja tego planu. Po drugie, w pkt 5 ustanowiono wymóg nieprzekraczania maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej:
150 kg/ha na gruntach ornych,
120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych
– lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu takiego pochodzenia, określona w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym jest położone, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 10 % na gruntach ornych (o 40 % na trwałych użytkach zielonych).
Sąd silnie zaakcentował, iż rzeczą organów było zatem dokonanie (i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji) dokładnych ustaleń faktycznych, przede wszystkim co do konkretnych, szczegółowych danych zawartych w obowiązującym rolnika planie nawożenia w zakresie poszczególnych działek rolnych, czyli: opisania wynikającego z odpowiednich pozycji tego planu wielkości nawozu, której rolnik ma przestrzegać; przedstawienie wyliczeń co do dawek faktycznie w danym roku zastosowanych; porównanie, czy doszło do przekroczenia zalecanych dawek i na jakiej części gruntów; opisanie metody obliczeń; ustalenie, czy doszło do przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej dawki azotu, etc. Wyjaśnienia organu i analiza winny przy tym zostać wsparte dowodami, na podstawie których przyjęto dany stan faktyczny. Jeżeli są różne wersje planu nawożenia, powinnością organu jest odniesienie się do nich i przytoczenie powodów, dla których przyjęto daną wersję, zaś innej odmówiono wiarygodności.
Zdaniem składu orzekającego, który rozpoznawał skargę na decyzję Dyrektora Agencji z dnia[...] czerwca 2014 r., organy oparły się wprost na raporcie z kontroli w gospodarstwie skarżącego, nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego i nie przeprowadziły oceny dowodów (raportu kontroli i planu nawożenia) przy pisemnym motywowaniu decyzji. Konstatacja organu, że oceny dowodów dokonano, bez jednoczesnej prezentacji tej oceny w uzasadnieniu decyzji, nie jest wystarczająca i nie poddaje się kontroli Sądu, nie znane bowiem pozostają, lub co najwyżej są domniemane, przesłanki przekonania organu o istnieniu danej okoliczności faktycznej, zwłaszcza, jeżeli lektura zawartości akt administracyjnych sprawy nie daje pewnych podstaw do uznania twierdzeń organu za w pełni miarodajne.
Sąd uznał, iż w szczególności brakowało w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. opisu, jakie dawki nawozu na konkretnych działkach były zalecane według planu, a jakie faktycznie zastosowano. W efekcie skonstatował, że ocena planu nawożenia nie była przedmiotem rozważań we wspomnianej decyzji, o czym świadczy jednoznacznie treść uzasadnienia, w którym pominięto wskazania stosownych ustaleń faktycznych (oraz dowodów na ich poparcie) co do konkretnych działek, w tym zwłaszcza podania wartości dawek zalecanych według planu i zastosowanych przez skarżącego.
Skład orzekający Sądu podkreślił ponadto, iż inne są wartości według planu nawozowego ujęte w protokole kontroli, inne w materiale zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, a także w planie nawozowym przedłożonym ówcześnie podczas rozprawy przez pełnomocnika organu.
W uzasadnieniu wyroku z dnia [...]października 2014 r. (III SA/Wr [...]14) Sąd zarzucił również, iż lektura akt administracyjnych sprawy nie pozwala wywnioskować, za pomocą jakich metod w toku kontroli obliczono zastosowane przez skarżącego na poszczególnych działkach dawki nawożenia, a skarżący utrzymywał wówczas, że w praktyce dawek tych nie przekroczył. Treść uzasadnienia orzeczenia organu wyższego stopnia nie pozwalała jednoznacznie przesądzić, czy w istocie organy uznały, że skarżący wyłącznie nie dopełnił wymogu realizacji planu nawożenia i stosowania dawek tamże zalecanych, czy też nie dochował wymogu nieprzekraczania maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej 150 kg/ha na gruntach ornych.
Uchylając decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] czerwca 2014 r. (Nr [...]), w związku ze stwierdzeniem opisanych naruszeń prawa, skład Sądu, który wydał wyrok z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]14), sformułował następujące zalecenia dla organu odwoławczego:
"W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ usunie stwierdzone uchybienia, w szczególności przeprowadzi dodatkowe czynności w celu wyeliminowania zaistniałych wątpliwości z uwzględnieniem informacji przedłożonych przez skarżącego i ponownie rozpatrzy cały materiał dowodowy poddając również dokładnej ocenie plan nawożenia, wyjaśniając przy tym kwestię rozbieżności między "wersjami" planu i jego poszczególnymi częściami. Swoje ustalenia, analizy, ocenę dowodów, organ przedstawi w pełnym kształcie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami norm art. 11, art. 80, art. 10[...] § 3 k.p.a. i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich."
II
W dniu [...] lutego 2015 r. Dyrektor Agencji wydał – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – decyzję Nr [...], w której:
1. uchylił decyzję Kierownika BP w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji Pakietu 1 (Rolnictwo zrównoważone), Wariant 1.1. (Zrównoważony system gospodarowania), w kwocie [...] zł;
2. orzekł o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z tytułu realizacji Pakietu 1 (Rolnictwo zrównoważone), Wariant 1.1. (Zrównoważony system gospodarowania), w kwocie [...] zł, za powierzchnię [...] ha.
W pierwszej części uzasadnienia nowego rozstrzygnięcia o przytoczonej treści (s. 1-3) organ wyższego stopnia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, od momentu wystąpienia przez zainteresowanego ze stosownym wnioskiem, aż do wydania przez Sąd wyroku z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]14). Następnie przywołano przepisy, które – zdaniem organu – powinny mieć zastosowanie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (s. 3-4 uzasadnienia). W tym fragmencie wskazano w szczególności na: § 4, ust. 1 pkt 1; § 10 pkt 1; § 18 ust. 1 pkt 1 i § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. oraz postanowienia załącznika Nr 3 do tego rozporządzenia.
Dyrektor ARiMR zastrzegł dalej, że przy powtórnym załatwianiu sprawy przyjął do wyliczeń plan nawozowy przedstawiony przez samego wnioskodawcę, traktując go jako ostateczny i poprawny, złożony wraz z zastrzeżeniami wniesionymi do wyników kontroli na miejscu. Kierując się zasadą, iż wszelkie wątpliwości winny być rozpatrywane na korzyść strony, organ przyjął także do wyliczeń możliwe, procentowe przekroczenia dawki nawozu, przewidziane w części szczegółowej wspomnianego planu. Zauważono przy tym, że plan przedstawiony przez rolnika po wniesieniu zastrzeżeń do kontroli w dalszym ciągu nie jest w części spójny (wskazano konkretne działki, których dotyczą niespójności). Organ podkreślił też, iż plan nawozowy nie został w pełni dostosowany do wniosku rolnośrodowiskowego, poprzez odmienne oznaczenie części działek rolny, różny ich podział w stosunku do działek ewidencyjnych.
Na s. 5-8 uzasadnienia nowej decyzji (z dnia [...] lutego 2015 r.) Dyrektor Agencji przedstawił następnie bardzo obszerne i szczegółowe obliczenia ilości nawozów zastosowanych przez stronę, osobno dla każdej z działek zadeklarowanych we wniosku. Obliczenia te wykazały, że na działkach rolnych A, B, C, D, E, F oraz G rolnik nie przekroczył ustalonych w planie nawozowym dawek azotu na hektar (N/ha), zatem płatności do wymienionych działek nie mogły podlegać żadnym redukcjom.
Do innych konkluzji prowadziły natomiast obliczenia dokonane w odniesieniu do działki rolnej H (oznaczonej w planie nawozowym jako I, K i L) i do działki rolnej I (oznaczonej z kolei w planie nawozowym symbolem Ł). Na pierwszej działce (H) organ stwierdził zastosowanie [...] kg N/ha, przy dopuszczalnej normie 3,7,46,58 kg N/ha. Z kolei na działce I zastosowano, według obliczeń organu, [...] kg N/ha (przy dopuszczalnej dawce 10,30 kg N/ha). W obu przypadkach uwzględniono w obliczeniach dopuszczalne, procentowe wartości przekroczenia zakładanej dawki nawozu, przyjęte w planie nawozowym.
W tej sytuacji organ odwoławczy skonstatował przekroczenie zalecanych w planie nawozowym dawek azotu na działkach rolnych H oraz I, co uzasadniało zastosowanie wobec nich kodu S3. Stanowi to uchybienie wymogu określonego w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, polegającego na obowiązku realizowania przez rolnika planu nawozowego.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił dodatkowo, że nie ma podstaw do – sugerowanej w skardze od poprzedniej decyzji tego organu – 10 % tolerancji, ponieważ nie przewidują takiej możliwości przepisy rozporządzenia, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), jako przepisy prawa publicznego. Przeciwnie, w razie niezrealizowania przez rolnika zadań i wymogów określonych w załączniku Nr 3, prawodawca przewidział zastosowanie – w zależności od pakietu i wariantu – zmniejszeń określonych w § 38 ust. 1-8 rozporządzenia i w załączniku Nr [...] do tego aktu. Organ jest zatem zobligowany do zastosowania przewidzianych tam redukcji, niezależnie od przyczyny wystąpienia stwierdzonych nieprawidłowości.
Dlatego też, zgodnie z zapisami załącznika i postanowieniami § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, Dyrektor Agencji zmuszony był zastosować redukcję płatności do Pakietu 1, w wysokości odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów, na których stwierdzono nieprawidłowość, do wszystkich gruntów, na których wymóg powinien spełniony. Nieprawidłowość S3 stwierdzona została na powierzchni działek o areale 31,26 ha. Procentowa wielkość zmniejszenia wyniosła zatem 33,11 % (przyjmując, iż [...] ha to powierzchnia, na której rolnik był zobowiązany przestrzegać wymogu realizacji planu nawozowego). Całkowita kwota, o którą rolnik się ubiegał w ramach Wariantu 1.1. ([...] zł), została więc zredukowana o 33,11 % i wynosi [...] zł. Natomiast łączna kwota zmniejszeń to [...] zł.
III
W skardze do WSA we W. na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] lutego 2015 r. zainteresowany zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 80 k.p.a. oraz § 26 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., wnosząc o częściową zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie skarżącemu (oprócz kwoty już przyznanej w decyzji poddanej kontroli Sądu w niniejszej sprawie), brakującej kwoty [...] zł, o którą pomniejszono płatność rolnośrodowiskową na 2013 r.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na następujące okoliczności:
• strona realizuje pięcioletni program rolnośrodowiskowy (poczynając od 2012 r.), przy czym skarżący upatruje źródła rozpoczęcia tego zobowiązania w "umowie", jaką rzekomo podpisał w 2012 r. z kierownikiem BP Agencji w W.;
• przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowe z 2013 r., nie mogą pogarszać sytuacji strony, skoro weszły w życie później, już podczas realizacji "umowy", o której była mowa; zmienianie zasad w trakcie trwania programu jest niezgodne z obowiązującym prawem, które nie powinno działać wstecz;
• inspekcja terenowa przeprowadzona w dniach [...] listopada do [...]grudnia i [...] grudnia 2013 r. wykazała jedynie drobne rozbieżności w zakresie nawożenia działek azotem;
• wcześniejszy wyrok tutejszego Sądu (chodzi o wyrok z dnia [...] października 2014 r., III SA/Wr [...]14) uchylił poprzednią decyzję organu odwoławczego;
• obecnie skarżona decyzja nie odpowiada stanowi faktycznemu, gdyż w planie nawozowym na rok 2013 wystąpiły błędy podane przez doradcę (błędy te opisano w uzasadnieniu skargi), dołączając do niej poprawioną, pierwszą stronę "rzeczywistego" – jak to określono – planu nawozowego na rok 2013,
konkludując, iż skoro decyzja skarżona w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym przyjęła nieprawdziwe dane z błędnego planu, spowodowało to zaniżenie dotacji o kwotę dochodzoną przez skarżącego.
IV
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V
Według art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz.1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie –"p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga, której przedmiotem jest decyzja administracyjna (jak w rozpoznawanym przypadku) może zostać uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy sąd administracyjny stwierdzi choćby jedno z naruszeń wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeśli natomiast zakwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu, skarga podlega oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 tej samej ustawy.
Zważywszy na to, że sprawa jest rozpoznawana ponownie przez Sąd, a także na treść zarzutów sformułowanych w skardze, wypada dodatkowo podkreślić dwie okoliczności.
Po pierwsze, wedle postanowienia art. 153 p.p.s.a., "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia". Cytowany przepis powoduje stan związania składu rozpoznającego niniejszą skargę treścią wyroku z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]14), wobec czego przedmiotem kontroli Sądu jest obecnie przede wszystkim zagadnienie zastosowania się przez Dyrektora Agencji do wytycznych zawartych w tamtym orzeczeniu.
Po drugie, standardem jest dokonywanie przez sądy administracyjne oceny legalności orzeczeń, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie wydania kontrolowanego aktu (tu – decyzji Dyrektora ARiMR z dnia [...] lutego 2015 r.).
VI
Dokonana, zgodnie z przedstawionymi kryteriami, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obligowała tym razem Sąd do oddalenia skargi, z następujących powodów.
Badając legalność decyzji stanowiącej tym razem przedmiot zaskarżenia, w kontekście przytoczonego wcześniej art. 153 p.p.s.a., skład orzekający Sądu stwierdził, iż podejmując to rozstrzygnięcie (z dnia 12 lutego 2015 r.) organ wyższego stopnia usunął wszystkie naruszenia prawa opisane szczegółowo w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]14) i powtórzone drobiazgowo w części I niniejszego uzasadnienia. Organ uwzględnił przy tym końcowe zalecenia składu orzekającego, który wydał tamten wyrok.
Dyrektor Agencji precyzyjnie i w sposób nie dopuszczający żadnych wątpliwości wskazał, iż wyłączną podstawą dowodową, na bazie której dokonano ponownej oceny jedynej w sprawie kwestii spornej (tzn. stosowania przez stronę właściwej dawki nawożenia preparatami działek zgłoszonych do płatności, czy też przekroczenia limitu takiej dawki określonej w planie nawożenia), stanowił w istocie wyłącznie plan nawozowy przedstawiony przez samego wnioskodawcę, traktując go jako ostateczny i poprawny, złożony wraz z zastrzeżeniami wniesionymi do wyników kontroli z inspekcji terenowej. Niezwłocznego, acz dobitnego podkreślenia wymaga przy tym, że organ nie dysponował w momencie ponownego rozpatrywania sprawy i dokonywania stosownych obliczeń, żadnym innym materiałem dowodowym zaoferowanym przez stronę. Pominął natomiast inne dowody zgromadzone w toku postepowania wyjaśniającego, kierując się – słusznie – zasadą, w myśl której, wszelkie wątpliwości winny być rozpatrywane na korzyść strony. Nie bez znaczenia dla sądowej oceny niniejszej sprawy jest również i to, że organ odwoławczy uwzględnił także w swoich nowych wyliczeniach, możliwe, procentowe przekroczenia dawki nawozu, przewidziane w części szczegółowej wspomnianego planu. Mimo iż plan przedstawiony przez rolnika nie był spójny (częściowo), organ i tak starał się – z dobrym zresztą skutkiem – wyeliminować wynikające z tego trudności, co jednoznacznie wynika ze szczegółowych uwag poczynionych w uzasadnieniu obecnie kontrolowanej przez Sąd decyzji, zwłaszcza w tych fragmentach (vide s. 7-8 uzasadnienia decyzji weryfikowanej obecnie przez Sąd), które odnoszą się do wyliczeń dotyczą tyczących działki rolnej H (oznaczonej w planie nawozowym jako I, K oraz L) i do działki rolnej I (którą w planie nawozowym oznakowano symbolem Ł).
Zastosowanie dogodnego dla strony skarżącej, dopiero co opisanego sposobu oceny materiału dowodowego (chodzi w istocie o uwzględnienie przez organ wyłącznie dowodu zaoferowanego przez rolnika, z bezkrytycznym przyjęciem wszystkich przytoczonych tam danych, z dodatkową możliwością założonego tam, procentowego przekroczenia limitu nawożenia,) przyniosło efekty oczywiście korzystne dla skarżącego. Z obliczeń, przedstawionych szczegółowo na s. 5-7 uzasadnienia nowej decyzji (z dnia [...] lutego 2015 r.), wynika bowiem, iż dzięki przyjętym przez organ, wstępnym założeniom (co do sposobu potraktowania materiału dowodowego), Dyrektor Agencji mógł stwierdzić, że na działkach rolnych A, B, C, D, E, F oraz G nie doszło do przekroczenia ustalonych w planie nawozowym dawek azotu na hektar (N/ha), dlatego też płatności do wymienionych działek nie mogły podlegać żadnym redukcjom.
Godzi się w związku z tym podkreślić, iż w poprzedniej decyzji tego samego organu (z dnia [...] czerwca 2014 r.), wyeliminowanej z obrotu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia [...] października 2014 r. (III SA/Wr [...]/14), płatności do wszystkich dopiero co wymienionych działek zostały zredukowane.
Uwzględnienie tej samej podstawy (plan nawozowy przedłożony przez samego zainteresowanego) oraz identycznej metody obliczeń nie pozwalały już jednak uniknąć redukcji w odniesieniu do obu pozostałych działek rolnych (H oraz I), zgłoszonych również do płatności na 2013 r. Na działce H organ odwoławczy stwierdził mianowicie zastosowanie [...] kg N/ha, przy dopuszczalnej normie przyjętej w planie nawozowym – [...] kg N/ha. Z kolei na działce I zastosowano, według obliczeń organu, 10,40 kg N/ha (przy dopuszczalnej dawce 10,30 kg N/ha, także wynikającej z planu nawozowego przyjętego za podstawę obliczeń). W obu przypadkach uwzględniono również w obliczeniach dopuszczalne, procentowe wartości przekroczenia zakładanej dawki nawozu, przyjęte we wspomnianym planie nawozowym.
Sąd nie dopatrzył się przy tym żadnych nieprawidłowości w samych obliczeniach, dokonanych w odniesieniu do obu ostatnio wskazanych działek, w ramach których to obliczeń Dyrektor ARiMR zastosował zresztą tożsame reguły, jak w przypadku obliczeń tyczących działek rolnych A, B, C, D, E, F oraz G.
W takich realiach jest oczywiste, iż organ odwoławczy był uprawniony do końcowej konstatacji o przekroczeniu przez zainteresowanego zalecanych w planie nawozowym dawek azotu na działkach rolnych H oraz I, co w pełni uzasadniało zastosowanie wobec tych działek kodu S3, jako że przekroczenie limitu nawożenia określonego planem stanowi uchybienie wymogu określonego w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, polegającego na obowiązku realizowania (respektowania) przez rolnika zaleceń przyjętych w planie nawozowym.
Skład orzekający Sądu podziela także w pełni stanowisko Dyrektora ARiMR o braku podstaw do zastosowania w sprawie – sugerowanej w skardze do WSA od poprzedniej decyzji tego organu – 10 % tolerancji, ponieważ nie przewidywały takiej możliwości przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., w brzmieniu, który miał zastosowanie w tej sprawie. Owszem, 10 %, nieprzekraczalną przy tym tolerancję wprowadziła nowela do tego rozporządzenia (z dnia 14 marca 2014 r., Dz. U. poz. 324), jednakże w § 2 pkt 1 tejże noweli wprowadzono zasadę, zgodnie z którą, między innymi do postępowań w sprawie przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie analizowanej teraz noweli (co ma miejsce w rozpoznawanym przypadku) stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy nie przewidujące jeszcze owej 10 % tolerancji.
Przepisy stanowiące normatywną podstawę przyznawania (ale i redukowania) pomocy rolnośrodowiskowej mają przy tym – jak słusznie przyjął organ wyższego stopnia – charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), jako przepisy prawa publicznego. Trzeba dodatkowo zauważyć, iż nie tylko nie przewidywały one (w takim brzmieniu, w jakim winien je był stosować Dyrektor ARiMR w niniejszej sprawie) możliwości zastosowania jakiejkolwiek tolerancji, ale – przeciwnie – w razie ewentualnego niezrealizowania przez rolnika zadań i wymogów określonych w załączniku Nr 3, nakładają na organy powinność zastosowania stosownych redukcji (zmniejszeń należnej kwoty płatności), określonych dokładnie w § 38 ust. 1-8 rozporządzenia i w załączniku Nr [...]do tego aktu, w zależności od realizowanego przez rolnika pakietu i wariantu. Kwestia ta nie została pozostawiona do uznania organu, który został wręcz zobligowany do zastosowania redukcji przewidzianych we wskazanych unormowaniach, niezależnie od przyczyny wystąpienia stwierdzonych nieprawidłowości.
W przedstawionej sytuacji faktycznej i przy uwzględnieniu uregulowań, o których była mowa, trzeba się zgodzić z twierdzeniem organu, iż był on zmuszony do zredukowania płatności do Pakietu 1, ze względu na przekroczenie przez stronę dozwolonych limitów nawożenia, na działkach rolnych H oraz I. Zmniejszenie następuje przy tym – co trafnie podkreślił Dyrektor Agencji – w wysokości odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów, na których stwierdzono nieprawidłowość (chodzi zatem o areał działek rolnych H oraz I), do wszystkich gruntów, na których wymóg powinien spełniony. Nieprawidłowość S3 stwierdzona została na powierzchni działek o areale [...] ha (taki obszar mają łącznie działki H oraz I). Procentowa wielkość zmniejszenia wyniosła 33,11 % względem [...] ha ogólnej powierzchni wszystkich działek zgłoszonych do płatności, na których skarżący zobowiązany był przestrzegać wymogu realizacji planu nawozowego. Poprawnie ustalona przez organ odwoławczy, całkowita kwota, o którą rolnik się ubiegał w ramach Wariantu 1.1. ([...] zł), została przeto słusznie zredukowana o 33,11 % i wyniosła [...] zł (kwota redukcji – 33,11 % – to [...] zł, o przyznanie której wniesiono w skardze).
VII
W związku z zarzutami skargi, uzupełniającego, ale silnego zaakcentowania wymaga:
1. Wbrew odmiennemu poglądowi skarżącego, źródłem jego powinności w zakresie realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (ale i uprawnień do otrzymywania z tego tytułu płatności), jest pierwotny wniosek pomocowy, a nie umowa, jaką rzekomo zawiera wnioskodawca z organami Agencji. O tym, że organy były zatem wręcz zobowiązane do stosowania przepisów rozporządzenia rolonośrodowiskowego z 2013 r., i to w brzmieniu tych przepisów nie uwzględniających postanowień noweli do tego rozporządzenia z dnia 14 marca 20143 r., była już mowa w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia.
2. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, organ odwoławczy nie mógł wziąć pod uwagę nowej wersji planu nawożenia, na którą powołano się w skardze, ponieważ planem tym wówczas nie dysponował. Nic nie stało na przeszkodzie, aby w toku drugoinstancyjnego, ponownego rozpatrywania sprawy (po wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] października 2014 r., III SA/Wr [...]14) zainteresowany przedstawił taką właśnie wersję planu Dyrektorowi ARiMR. Ryzyko popełnienia ewentualnych pomyłek przy opracowywaniu planu nawożenia przez specjalistę nie może obciążać organu, który w zaufaniu do tego podmiotu przyjmuje przedstawioną mu wersję planu (rzekomo przecież już raz poprawianego i ostatecznego – według twierdzeń samego skarżącego), przyjętego za podstawę weryfikacji. Ryzyko takie ponosi natomiast niewątpliwie sam rolnik.
VIII
Skoro skontrolowana przez Sąd decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności zaś uwzględnia wszystkie wiążące Dyrektora ARiMR (a także Sąd, w składzie, który rozpoznawał niniejszą sprawę) wytyczne pomieszczone w wyroku z dnia [...] października 20143 r. (III SA/Wr [...]14), przeto skarga podlegała oddaleniu, według dyspozycji zawartej w art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło