III SA/Wr 191/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA, Józef Kremis, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę. Rozstrzygnięciem opisanym w sentencji niniejszego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] r. (Nr [...]), w której organ pierwszej instancji skierował skarżącego na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Kolegium przywołało następujące, materialnoprawne podstawy swojego rozstrzygnięcia: 1) art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.r.d."; 2) przepis § 2 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie wykonawcze". Organ odwoławczy podkreślił, iż – zgodnie z pierwszym z dopiero co wymienionych przepisów – badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem, skierowany na takie badania decyzją starosty (lub prezydenta miasta na prawach powiatu), w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Na tle przytoczonej regulacji Kolegium wskazało, że o skierowanie na badania wystąpił w niniejszej sprawie Prokuratur Rejonowy w K. G., uzasadniając to istnieniem zastrzeżeń co do stanu zdrowia zainteresowanego, sformułowanych – w ramach toczącego się postępowania karnego – w opinii biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u strony cechy osobowości nieprawidłowej, paranoicznej, na podłożu zmian organicznych w centralnym układzie nerwowym. W ocenie SKO, informacja Prokuratury jest wiarygodna, ponieważ pochodzi od państwowego organu, którego ustawowym obowiązkiem jest strzeżenie praworządności i przestrzegania prawa. Ujawnienie się wspomnianych wcześniej cech osobowych stanowi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do zdrowia skarżącego, mogącego powodować jego niezdolność do prowadzenia pojazdu. Tym samym zachodzi normatywna przesłanka wskazana w art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., w pełni uzasadniająca – jak wywodził organ odwoławczy – skierowanie strony na badania, właśnie w celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości w kontekście zdolności zainteresowanego do kierowania pojazdami. Oceniając okoliczności wskazane w odwołaniu od pierwszoinstancyjnego orzeczenia Starosty, Kolegium wywodziło, że to, iż skarżący nie spowodował do tej pory wypadku, czy też kolizji, ani nie był karany mandatami za wykroczenia drogowe, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ fakty te nie stanowią przesłanek orzekania na podstawie wskazanych przepisów. W przedstawionej sytuacji faktycznej i prawnej SKO nie dopatrzyło się żadnych podstaw do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W lakonicznym uzasadnieniu skargi do tutejszego Sądu stwierdzono, że "Zostały naruszone: interes prawny, oraz swobód obywatelskich. Prawo Unii Europejskiej nie przewiduje kierowania na badania lekarskie osoby posiadającej prawo jazdy, a jedynie wniosek sugerujący przez Prokuraturę Rejonową, a może osoba ta jest chora. Dlatego zwracam się do Sądu o ponowne rozpatrzenie mojej sprawy." W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Z drugiej jednak strony, jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, sąd administracyjny jest zobowiązany oddalić skargę, stosownie do dyspozycji przewidzianej w art. 151 tej samej ustawy. Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organy nie naruszyły prawa wydając decyzje weryfikowane przez Sąd w rozpoznawanym przypadku. W pierwszej kolejności podkreślić wypada, iż organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., który ma bez wątpienia kluczowe znaczenie dla kierunku załatwienia sprawy. Wedle tego przepisu: "Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: ... 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia;". Analiza treści przytoczonego dosłownie przepisu prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze, wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego mowa tam jednoznacznie o dopuszczalności skierowania na badania "kierującego pojazdem", tzn. kierowcy (oso-by już posiadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów określonych kategorii). Po drugie, przepis przewiduje obowiązek badania lekarskiego, w razie stwierdzenia stanu w nim określonego. Po trzecie, samo obowiązkowe badanie jest celowe. Ma ono bowiem potwierdzić (albo wykluczyć!) istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Po czwarte, jedyną przesłankę skierowania kierowcy na badania decyzją starosty, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., jest zaistnienie "przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia". Oznacza to przede wszystkim, że wątpliwości w tym zakresie muszą wynikać z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno z góry zaprzeczyć, bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy (zob. wniosek wymieniony w niniejszym zestawieniu jako trzeci). Oznacza to jednak również, że inne okoliczności (poza przypadkami "nasuwającymi zastrzeżenia co do stanu zdrowia") nie mają znaczenia dla praktycznego wykorzystania omawianego przepisu, w celu skierowania kierowcy na obowiązkowe badania. Trafnie w związku z tym podkreślił organ odwoławczy, że to, iż skarżący nie spowodował do tej pory wypadku, czy też kolizji, ani nie był karany mandatami za wykroczenia drogowe, nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ fakty te nie stanowią przesłanek orzekania na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Konstatację tą wypada najwyżej uzupełnić wskazaniem, że ewentualne uczestnictwo w wypadku drogowym (ze skutkiem śmiertelnym lub powodującym ciężki uszczerbek na zdrowiu) albo kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu – czego skarżącemu przecież nie zarzucono w tej sprawie – stanowią inne, odrębne od aktualnie rozpatrywanej, przyczyny skierowania kierowcy na badania przez organ kontroli ruchu drogowego (art. 122 ust. 1 pkt 3 p.r.d.). Należy też w pełni podzielić ocenę organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie na etapie postępowania administracyjnego, wedle której zaistniała przesłanka zobowiązująca Starostę do skierowania zainteresowanego na badania lekarskie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. W szczegółowej opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej dla potrzeb postępowania karnego toczącego się wobec skarżącego (k. 17 akt administracyjnych), dwaj biegli lekarze z zakresu psychiatrii, z listy SO w S., zgodnie i kategorycznie wykluczyli jego chorobę psychiczną (w znaczeniu psychozy lub niedorozwoju umysłowego) oraz inne krótkotrwałe zaburzenia czynności psychicznych. Równie zgodnie i jednoznacznie stwierdzili jednak u strony cechy osobowości nieprawidłowej paranoicznej na podłożu zmian organicznych w centralnym układzie nerwowym, zaburzenia nastroju, afektu, osłabienie kontroli intelektualnej sfery impulsywno-popędowej oraz zaburzenia w sferze woli, obniżenia krytycyzmu i uczuciowości wyższej. Ocena ta została dokonana przez rzeczoznawców, fachowców w zakresie psychiatrii, więc z tego powodu nie może być z góry kwestionowana, bez przeciwdowodu o podobnych walorach (a więc sporządzonego przez specjalistów w dziedzinie psychiatrii). Z drugiej strony, jest oczywiste, że stan zdrowia psychicznego skarżącego, przedstawiony w opinii, do treści której nawiązano poprzednio, musi nasuwać w pełni uzasadnione wątpliwości co do tego, czy stan ten nie stanowi przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów przez stronę. Słusznie uznał, że istnieją takie wątpliwości, wnioskodawca w niniejszej sprawie (organ, do którego zadań – co trafnie podkreśliło SKO – należy wszak strzeżenie praworządności, w tym także realizacji powinności organów administracji publicznej, nałożonych przez ustawodawcę w art. 122 ust. 1 p.r.d.). Ocenę tą podzieliły organy obu instancji, a stanowisko to uznaje za w pełni zasadne skład orzekający Sądu. Gwoli wyjaśnienia, raz jeszcze wypada dobitnie zaakcentować, że obecnie istnieją jedynie uzasadnione wątpliwości co do tego, czy – ze względu na schorzenia zaobserwowane przez specjalistów (psychiatrów) – skarżący jest w stanie prowadzić pojazd. Właśnie usunięciu tych wątpliwości mają służyć badania lekarskie przeprowadzone w tym kierunku, na które został on – w tym celu – skierowany. W konkluzji, skoro skontrolowana decyzja odpowiada prawu, Sąd był zobowiązany skargę oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.