III SA/Wr 198/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania nazwy placu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 300 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienie mu adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż w chwili obecnej pozostaje bez pracy (ma zawieszoną działalność gospodarczą z powodu braku środków finansowych), utrzymuje się z czynszu z tytułu najmu lokalu w wysokości 1.400 zł, a jego wydatki kształtują się następująco: udział w kosztach utrzymania mieszkania (zajmowanego wraz z byłą żoną) - 180 zł; koszt wyżywienia i odzieży- ok. 800 zł; koszt lekarstw- ok. 100 zł; opłata za telefon- 56 zł; inne wydatki- ok. 250 zł. Dodał, iż posiada zadłużenie w wysokości 50.000 zł z tytułu niespłaconych pożyczek zaciągniętych na "budowę pawilonu". Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowy o pow. 88, 80 m2 oraz stanowiące współwłasność z byłą żoną: mieszkanie o pow. 50, 60 m2 i niezabudowana działka gruntu o pow. 253 m2. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone mu w dniu 12 maja 2008 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do przedłożenia kserokopii sporządzonego jakiś czas temu wniosku i nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego aktualną sytuację finansową np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość wskazanego przez siebie we wniosku zadłużenia lub aktualnego zaświadczenia dokumentujące swoje zadłużenie; nie złożył do akt dokumentu potwierdzającego prawne rozwiązanie swojego związku małżeńskiego, a także nie wyjaśnił dlaczego dotychczas nie nastąpił podział wspólnego majątku małżeńskiego oraz nie wskazał w czyim władaniu (kto czerpie korzyści) znajdują się wymienione w formularzu nieruchomości i kto ponosi koszty ich utrzymania; wnioskodawca nie wyjaśnił czy korzysta z pomocy finansowej osoby trzeciej lub opieki społecznej; nie przedłożył także aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym w szczególności z rachunku o numerze [...] nie złożył kserokopii zeznania podatkowego za rok 2007 oraz kserokopii ostatniej strony z księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu z którego wynikałaby wysokość przychodów uzyskiwanych z Sygn. akt III SA/Wr 198/08 tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i rodzaj ponoszonych kosztów; nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu w postaci czynszu najmu; nie wyjaśnił również dlaczego jeśli przyczyną zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej jest brak środków pieniężnych (m.in. brak środków na składkę na ubezpieczenie społeczne), to dlaczego działalność dotychczas nie została zlikwidowana i nie wskazał z jakich źródeł czerpał środki na pokrycie kosztów sądowych w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem; a nadto- nie udokumentował wysokości swoich miesięcznych wydatków. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Z treści wniosku wynika, iż skarżący nie posiada nikogo na utrzymaniu, a uzyskiwany dochód ma charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów sądowych. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, które dysponują jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi (skarżący może np. zbyć swój udział). Zauważyć również należy, iż skarżący do 2005 r. niezmiennie wskazuje w swoich wnioskach o przyznanie prawa pomocy na posiadanie zadłużenie w wysokości 50.000 zł, a zatem przyjąć należy, iż skarżący nie czyni nic by to zadłużenie zredukować, a zatem spłata tego długu nie stanowi ograniczenia możliwości finansowych skarżącego (tj. nie zmniejsza kwoty uzyskiwanego aktualnie dochodu). Ustosunkowując się do wniosku o przyznanie adwokata, wskazać należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania Sygn. akt III SA/Wr 198/08 gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.