III SA/Wr 198/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu wnioskodawcy od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 198/11, w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat . "B" w związku z niepoddaniem się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, postanawia: przyznać T. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu podał, że w sprawie o sygn. akt [...] orzeczono wobec niego "zakaz pracy" dlatego też nie jest w stanie podjąć pracy, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, mieszka w mieszkaniu komunalnym o powierzchni [...] m², jest współwłaścicielem lokalu "użytkowego – nieużytkowanego od [...] r.", a jego dochodem jest świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie. Wspomniał nadto, że pozostaje w związku małżeńskim z K. K., z którą posiada rozdzielność majątkową, a która utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad chorą matką. Poinformował również o zaleganiu z opłatami za utrzymanie mieszkania. Dodatkowo skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia [...] r., z którego wynika, że od dnia [...] r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. We wniesionym od tego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący podtrzymał wniosek o zwolnienie w całości z kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika. Do sprzeciwu dołączył zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. potwierdzające, iż przyznano mu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności ([...] zł), zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb ([...] zł) oraz zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia ([...] zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywoływanej dalej – skrótowo – jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, iż – co do zasady – strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu, sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy podkreślić, że strona nie udokumentowała co prawda w należyty sposób tej sytuacji (nie przedstawiła wystarczających dokumentów źródłowych na poparcie składanych oświadczeń, jak choćby odpisu zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych), jednakże Sąd z urzędu posiada informacje, przedstawiane i udokumentowane przez wnioskodawcę w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, które stanowią wystarczającą podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku zainteresowanego (chodzi o sprawy: [...]). Z informacji tych wynika, że skarżący utrzymuje się jedynie z zasiłku otrzymywanego z MOPS-u. Nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących płatności (zaświadczenie MOPS-u w W. z dnia [...] r., Nr [...]). Skarżący jest najemcą mieszkania komunalnego, bez łazienki i WC. Jest on co prawda właścicielem lokalu użytkowego, jednakże lokal ten jest przedmiotem zajęcia komorniczego, co uniemożliwia jego sprzedaż i przeznaczenie uzyskanych w ten sposób środków na prowadzone postępowania sądowe. Sąd mając na względzie przedstawione okoliczności stwierdził, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Uwzględniając wszystkie naprowadzone okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.