III SA/Wr 199/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, w związku z niepoddaniem się badaniu psychologicznemu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego K. S. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: "SKO" albo "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] r. (Nr [...]), w której ten ostatni organ cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii "B", w związku z niepoddaniem się badaniu psychologicznemu. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji zwrócił uwagę na wcześniej wydaną decyzję Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego we W. (z dnia [...] r., Nr [...]), w której organ ten utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w W. z dnia [...] r. (Nr [...]), kierującą skarżącego na badania psychologiczne – w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 prawa o ruchu drogowym – w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W. Kolegium podkreśliło, że tutejszy Sąd oddalił skargę strony na wspomnianą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., wyrokiem z dnia [...] r. ([...]), zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną zainteresowanego na ów wyrok (wyrok NSA z dnia [...] r., [...]. Wobec niepoddania się badaniom przez skarżącego i pozostawaniem w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji kierującej go na te badania, należało zatem wydać decyzję o pozbawieniu zainteresowanego uprawnień do kierowania pojazdami (w zakresie prawa jazdy kategorii "B"), zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 140 ust. 1 prawa o ruchu drogowym. Chodzi bowiem w tym wypadku o tzw. decyzję związaną, kiedy to organ administracji publicznej nie ma możliwości wydania w sprawie orzeczenia o innej treści. W dwóch pismach (datowanych na dni: [...] oraz [...] r., określonych przez ich autora jako skargi, a adresowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (których treść składa się głównie z inwektyw pod adresem różnych podmiotów), zainteresowany zażądał stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium, zarzucając, że została ona wydana po terminie i bez jego udziału. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o odrzucenie skargi jako przedwczesnej, bowiem sporządzona ona została jeszcze przed doręczeniem stronie drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia (odpowiedź organu dotyczyła wyłącznie pisma skarżącego z dnia [...] r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji, której kontrola wykazała istnienie co najmniej jednego z naruszeń prawa (materialnego lub procesowego) wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani tez powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 tej samej ustawy). Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, z następujących przyczyn. Nie można kwestionować stanowiska SKO, że w świetle postanowienia art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach jako "p.r.d.", niepoddanie się przez osobę zobowiązaną orzeczonemu wobec niej nakazowi poddania się badaniom psychologicznym stanowi podstawę do cofnięcia takiej osobie uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis ten stanowi wszak, iż: "Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie: ...4) niepoddania się: ... c) badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 lub 3". Cytowane postanowienie jest kategoryczne (starosta "wydaje" decyzję; nie ma więc możliwości odmiennego załatwienia sprawy). Przypomnienia w związku z tym wymaga, że nadal pozostaje w obrocie prawnym ostateczna i prawomocna już decyzja Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego we W. (z dnia [...] r., Nr [...]), w której organ ten utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w W. z dnia [...] r. (Nr [...]), kierującą skarżącego na badania psychologiczne – właśnie w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 prawa o ruchu drogowym – w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Mimo merytorycznej poprawności stanowiska Kolegium, iż każda z okoliczności taksatywnie wymienionych w art. 144 ust. 1 p.r.d. stwarza podstawę co cofnięcia uprawnienia do prowadzenia pojazdu silnikowego, decyzja kontrolowana przez Sąd w niniejszej sprawie dotknięta jest wadą proceduralną uzasadniającą jej uchylenie. Otóż w tym samym dniu [...] r. Kolegium rozpatrywało osobne odwołania tej samej strony od dwóch orzeczeń cofających skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. "B", wydając – jako organ wyższego stopnia – dwie decyzje w tych sprawach (Nr [...] – weryfikowaną w ramach tego postępowania sądowoadministracyjnego, oraz Nr [...]). Ta druga decyzja ma już obecnie walor rozstrzygnięcia ostatecznego i prawomocnego, bowiem tutejszy Sąd, wyrokiem z dnia [...] r. ([...]) oddalił skargę zainteresowanego, który nie wywiódł od tego orzeczenia skargi kasacyjnej. W tamtej sprawie powodem cofnięcia temu samemu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów w ramach prawa jazdy kat. "B" było niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" p.r.d. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko prezen-towane we wcześniejszym wyroku tutejszego Sądu z dnia 1 grudnia 2011 r. (III SA/Wr 392/11), zgodnie z którym, jeśli doszło już do cofnięcia uprawniewń do prowa-dzenia pojazdów określonej kategorii (z jednego powodu), to nie można ponownie zastosować tej samej instytucji, odnośnie tej samej kategorii prawa jazdy (z innego powodu). Taka sytuacja zachodzi zaś w niniejszej sprawie. W obu decyzjach wyda-nych przez SKO w dniu [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcia cofające stronie uprawnienia, o których mowa, w zakresie prawa jazdy kat. “B" (w obu przypadkach), choć z innych powodów. W jednej sprawie, przyczynę wydania takiego orzeczenia stanowiło niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, w drugiej zaś – niepoddanie się badaniom psychologicznym. Są to wprawdzie dwie różne przyczyny, z których każda umożli-wia cofnięcie uprawnienia do prowadzenia pojazdu silnikowego, lecz dwukrotne za-stosowanie w istocie tej samej sankcji (cofnięcia uprawnienia w odniesieniu do tej samej kategorii) czyni jedną z tych decyzji bezprzedmiotową i niewykonalną. W realiach obecnie rozpoznawanej sprawy okazuje się, że decyzja Kolegium z dnia [...] r. (Nr [...]) otrzymująca w mocy decyzję Starosty, który cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. “B", posiada już walor rozstrzygnięcia nie tylko ostatecznego, ale i prawomocnego. Wspomniano już, że skarga zainteresowanego na tą tecyzję została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia [...] r., [...], który stał się prawomocny w dniu [...] r. Rozpoznajac tamtą sprawe, Sąd nie dysponował aktami sprawy niniejszej, które znajdopwały sie wówczas w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w związku z toczącym się postępowaniem zażaleniowym wszczętym przez strone skarżącą. Dopiero co naprowadzone okoliczności mają istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia Sądu. Z obrotu prawnego należało bowiem wyeliminować decyzję SKO kontrolowaną w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego – jako orzeczenie co prawda ostateczne, ale jeszcze nieprawomocne – skoro jest ono w istocie jbezprzedmiotowe, ponieważ rozstrzyga o uprawnieniu cofniętym już innym orzeczeniem ostatecznym i prawomocnym. Podstawę prawną do wydania orzecze-nia zawartego w punkcie I sentencji niniejszego wyroku, stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a., w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje natomiast oparcie w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na koniec, marginalnie tylko, wypada zauważyć, iż skład orzekający nie dopatrzył się podstaw prawnych do odrzucenia skargi w tej sprawie, o co wnioskowała strona przeciwna. Z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, iż weryfikowana decyzja Kolegium została doręczona skarżącemu w dniu [...] r. (wespół z decyzją Nr [...]). Strona zaskarżyła zaś tą decyzję w piśmie datowanym na dzień [...] r. Gdyby nawet uznać to pismo jedynie jako uzupełnienie pierwotnej skargi, datowanej na dzień [...] r., to w momencie orzekania w sprawie przez Sąd skarga nie była przedwczesna.